U svijetu je korona virusom zaraženo 18.452.258 osoba, a do sada su zabilježena 543.207.124 slučaja zaraze, navodi statistički portal Vorldometar.
Oporavilo se 518.416.568 osoba, dok je 6.338.298 preminulo, podaci su do 9.00 časova.
Svjetska zdravstvena organizacija napominje da podaci o broju oporavljenih nisu precizni, budući da sve zemlje ne šalju ažurirane spiskove.
Najviše zaraženih korona virusom zabilježeno je u SAD, Indiji, Brazilu, Francuskoj, Njemačkoj i Velikoj Britaniji.
Оd pоsljеdnjеg izvјеštаја о еpidеmiоlоškој situаciјi u Rеpublici Srpskој, u pоsljеdnja 24 čаsа u Institutu zа јаvnо zdrаvstvо Rеpublikе Srpskе, Univеrzitеtskоm kliničkоm cеntru Rеpublikе Srpskе, Univеrzitеtskој bоlnici u Fоči i u bоlnicаmа Sv. Vrаčеvi u Biјеljini i Sv. аpоstоl Lukа u Dоbојu izvršеnо је tеstirаnjе 45 lаbоrаtоriјskih uzоrаkа, а nоvi virus kоrоnа (SARS-CoV-2) pоtvrđеn је kоd sеdаm оsоba.
Rаdi sе о pеt muškаrаcа i dviје žеnе, оd kојih је јеdnа оsоbа mlаđе, dviје srеdnjе i čеtiri stаriје živоtnе dоbi.
Prеmа mјеstu prеbivаlištа, šеst оsоbа је iz Bаnjаlukе i јеdnа iz Prnjаvоrа.
U pоsljеdnjа 24 čаsa, Institutu zа јаvnо zdrаvstvо Rеpublikе Srpskе niје priјаvljеn niјеdаn smrtni slučај.
Dо sаdа su u Rеpublici Srpskој pоtvrđеnа 112.334 slučajе virusа kоrоnа, а prеminulo je ukupnо 6.377 оsоbа kоd kојih је pоtvrđеn tеst nа virus kоrоnа.
U Rеpublici Srpskој, tеstirаno je ukupnо 425.695 оsоba.
Ukupаn brој hоspitаlizоvаnih u Rеpublici Srpskој је 18, u Univеrzitеtskоm kliničkоm cеntru Rеpublikе Srpskе 9, а u оstаlim bоlnicаmа 9. Nа rеspirаtоru su tri pаciјеntа (u Univеrzitеtskоm kliničkоm cеntru Rеpublikе Srpskе).
Zbog održavanja manifestacije Festivala uličnih zabavljača “TrotoArt” danas će od 18.30 časova do nedjelje 19. juna do 14 časova biti obustavljen saobraćaj u Ulici kralja Petra I Karađorđevića, na dijelu od Ulice trg srpskih vladara (od Banskog dvora) do Ulice Marije Bursać.
“Za vrijeme trajanja obustave saobraćaja na linijama javnog prevoza putnika koje saobraćaju Ulicom kralja Petra I Karađorđevića, dio od Bulevara cara Dušana do Ulice aleja Svetog Save, izvršiće se preusmjeravanje autobusa u ulice Bulevar cara Dušana, Kninska, Vidovdanska, Vuka Karadžića i dalje postojećom trasom”, saopštili su iz Odjeljenja za saobraćaj i puteve.
Vrtoglavo poskupljenje drvne sječke i ostalih inputa te kašnjenje u isporuci šumskih drvnih sortimenata od strane dijela šumskih gazdinstava neki su od problema s kojima se suočavaju “Eko toplane” Banjaluka, gdje se brinu da li će imati dovoljno energenata za predstojeću sezonu, te poručuju da je povećanje cijena grijanja ili njihovo subvencionisanje neminovnost.
Od 2017, kada su osnovane, ovo im je godina sa najvećim izazovima, odnosno problemima koji snažno utiču na dalje poslovanje i likvidnost ovog privrednog društva, a samim tim je upitna i sezona grijanja koja slijedi.
“Cijene drvne sječke, kao i ostalih inputa, znatno su porasle u odnosu na prethodnu sezonu. Tako je, na primjer, samo električna energija poskupjela za više od 40 odsto od početka ove godine”, navode iz “Eko toplana”.
I to nije sve… Za predstojeću sezonu su, kako ističu, od njihovog strateškog partnera, “Šuma Republike Srpske”, dobili nepovoljnije uslove u odnosu na prošlu godinu. Osim povećanja cijena, suočavaju se, kako dodaju, i sa neisporukom ugovorenih količina od strane šumskih gazdinstava, iako se dogovorene količine, prema ugovorima, avansno plaćaju.
“U ovom trenutku suočeni smo s trendom isporuke koji ne garantuje da će biti obezbijeđene ugovorene količine za predstojeću sezonu grijanja. Od januara do juna tekuće godine isporučeno je svega oko 42 odsto od ukupno ugovorene količine za taj period, a pojedina šumska gazdinstva uopšte ne isporučuju drvni sortiment, bez obzira na ugovore i uplaćene avanse”, naveli su iz “Eko toplana”.
S druge strane, iz “Šuma Republike Srpske” tvrde da većina njihovih organizacionih dijelova neometano isporučuje šumske drvne sortimente “Eko toplanama”, a kada je riječ o cijenama, ističu da je do povećanja došlo zbog povećanja svih troškova proizvodnje, te velike potražnje za sortimentima.
Iz “Šuma Republike Srpske” pritom naglašavaju da su cijene određene cjenovnikom šumskih drvnih sortimenata i šumske biomase, te da su one iste za sve kupce, a određuju se shodno kretanjima na tržištu.
“Javno preduzeće, pored velikog problema koji je nastao zbog nedostatka izvođača radova, ulaže ogromne napore da se obezbijede potrebne količine za ‘Eko toplane’ Banjaluka. Jasno je da bez podrške javnog preduzeća projekat grijanja ne bi bio moguć, ali mi očekujemo i saradnju samog kupca te da on preuzima sortimente tokom čitave godine, a ne samo u periodima kada kupcu odgovara, pravdajući to problemima sa skladištenjem”, navode iz “Šuma Republike Srpske”.
Iz “Šuma” ističu da se u toku realizacije ugovora pojavljuju određeni problemi saradnje po pojedinim šumskim gazdinstvima, te da se oni moraju prevazići.
Tvrde, između ostalog, da ih je jedno šumsko gazdinstvo obavijestilo da pomenuti kupac nije dolazio na utovar iako je uredno pozivan, dok je kod drugog organizacionog dijela problem bio u tome što nije bila izvršena uplata od strane kupca u aprilu i maju, te iz tog razloga nije vršena isporuka.
Iz “Eko toplana”, međutim, poručuju da je svaki njihov postupak u skladu s ugovorima koje imaju sa “Šumama Republike Srpske”.
“Naši spoljni saradnici – prevoznici obavljaju uslugu utovara. Problem je ako je oblovina na nepristupačnom terenu, odnosno na zemljanim putevima gdje kamioni ne mogu prići, ili ako se utovar jednog kamiona vrši u nekoliko odjela po nekoliko sati, uglavnom na završetku tih objekata, tako da do utovara nije došlo iz objektivnih razloga, što nam je izazvalo dodatne troškove povratka praznih kamiona”, kažu iz “Eko toplana” te dodaju da im je avans od ŠG Prijedor vraćen jer im to gazdinstvo ne isporučuje sirovinu.
Kako dodaju, generalno sva ŠG od početka godine su svaki dan bila u avansu tako da je samo od njih zavisilo kome će usmjeriti ugovorenu sirovinu.
“Na kraju svakog mjeseca ostajalo je avansiranih sredstava po ŠG u vrijednosti preko 100.000 KM koje kod nekih ŠG stoje i po nekoliko mjeseci. U pitanju su primjeri Doboja, Teslića, Šipova itd. Nažalost, i cijene su različite po ŠG za isto drvo i klasu i uvećane su, pravdajući to tržištem kao da ono nije jedinstveno”, kažu iz “Eko toplana”.
Naglašavaju da je od ukupno ugovorenih količina od 74.000 metara kubnih za 2022. godinu do sada isporučeno oko 15.000 metara kubnih, što govori o tome da je neophodno “Eko toplane” staviti u prioritet isporuke bar od matičnog ŠG Banjaluka, ako ne od svih ostalih gazdinstava, čime bi se smanjili troškovi prevoza i ne bi se tražila alternativna i skuplja tržišta.
Iz “Eko toplana” ujedno procjenjuju da će ova godina biti vrlo izazovna i puna rizika, s obzirom na globalno tržište energenta, kao i na unutrašnje probleme prilikom nabavke. Kako poručuju, teško je i govoriti o tome koliko će “Eko toplane” koštati predstojeća sezona kada je riječ o energentima.
Osim toga, podsjećaju iz “Eko toplana”, s obzirom na porast cijena svih inputa inicirali su i povećanje cijena grijanja, a na potezu je gradska vlast.
“Neophodno je imati u vidu da se bez povećanja cijena grijanja ili dodjele subvencija od strane nadležnih dovodi u pitanje grijanje Banjalučana u sezoni 2022/2023. Naime, s prihodima na osnovu postojeće cijene grijanja ‘Eko toplane’ ne mogu obezbijediti potrebne količine energenta za cijelu sezonu, tako da su neophodni ili povećanje cijena grijanja ili subvencije”, navode iz “Eko toplana”.
Štaviše, i iz Gradske uprave priznaju da se preduzeće “Eko toplane” zbog svih poskupljenja na tržištu suočavaju sa velikim problemima.
Podsjećaju da je gradonačelnik Draško Stanivuković rekao da je neminovno da, zbog povećanja cijena na cjelokupnom tržištu, i grijanje mora da poskupi, ali će grad i tu obavezu da preuzme na sebe, a sve kako građani ne bi osjetili teret poskupljenja ni ovaj put.
Za ove namjene, kako dodaju iz Gradske uprave, grad bi morao da izdvoji oko dva miliona KM, a ta sredstva mogu da se obezbijede iz rebalansa budžeta.
“Gradonačelnik je rekao kako će oni da predlože da i ovaj teret poskupljenja grad preuzme na sebe, ali da gradskoj administraciji za to treba podrška skupštinske većine”, navode iz Gradske uprave Banjaluka.
Grčki ministar spoljnih poslova Nikos Dendijas imenovao je grčku ambasadorku u Rumuniji, Sofiju Gramatu, za specijalnog izaslanika tog Ministarstva za zapadni Balkan.
Dendijas je odluku donio nakon posjete regionu tokom koje je proteklih sedmica obišao Beograd, Sarajevo, Podgoricu, Prištinu, Skoplje i Tiranu, navodi se na sajtu grčkog Ministarstva spoljnih poslova.
Kako se navodi, Grčka pridaje primarni značaj konsolidaciji mira, bezbjednosti i stabilnosti u širem regionu zapadnog Balkana.
Dodaje se i da u tom smislu, Atina promoviše konsolidaciju bilateralnih odnosa na bazi poštovanja međunarodnih propisa i istovremeno aktivno podržava perspektivu tog regiona u EU.
Sofija Gramata će paralelno sa novom funkcijom obavljati i sadašnju dužnost ambasadorke, navodi se na sajtu grčkog Ministarstva.
Ona se prethodno nalazila na mjestu šefice Direktorata za Jugoistočnu Evropu u Ministarstvu spoljnih poslova.
Portparol Kremlja Dmitrij Peskov izjavio je danas za Si-En-En da Rusija planira da izdrži sankcije Zapada i završi svoj cilj u regionu Donbasa na istoku Ukrajine.
Odgovarajući na pitanje o namjeri Rusije da okupira dijelove ukrajinskih teritorija u Odesi, Harkovu i Hersonu, Peskov je rekao da će odluka zavisiti od “volje lokalnog stanovništva”.
“Cilj broj jedan je da se zaštiti narod Donbasa i Luganska od onih koji trenutno granatiraju Donjeck, na primjer, i tamo ubijaju civile. I to čine posljednjih osam do devet godina”, poručio je Peskov.
Govoreći o drugim teritorijama i regionima Ukrajine, Peskov je rekao da što više ruska vojska “čisti teritoriju od tih nacionalističkih pukova, to ih više ljudi dočekuje i sve više ljudi izjavljuje da žele da prekinu svoj budući život sa modernim režimom u Kijevu”.
Takođe je naveo da Rusija ne predstavlja prijetnju baltičkim državama, koje su prošlog mjeseca objavile namjeru da se pridruže NATO.
“Sigurni smo da članstvo Finske i Švedske u NATO neće donijeti dodatne koristi za bezbjednost evropskog kontinenta. Naprotiv, to će donijeti dodatnu tenziju”, poručio je portparol Kremlja.
Peskov je rekao da Moskva nije u “udobnoj poziciji”, nakon, kako je rekao, neviđenih ekonomskih sankcija Zapada protiv Rusije, ali tvrdi da se “ključni efekat” sankcija kojima se Zapad nadao nije desio.
Poručio je da Rusija planira “veoma ozbiljan podsticaj” domaće proizvodnje i infrastrukture.
“Da bismo reorganizovali uvoz, moramo da reorganizujemo pravac uvoza. Da kompenzuje zapadni pravac, povećanjem uvoza iz istočnog pravca”, kazao je Peskov, nagovještavajući povećanje uvoza iz azijskih zemalja.
Makron otkrio namjere Zapada u vezi sa naoružanjem Ukrajine.Francuski predsednik Emanuel Makron izjavio je juče u Kijevu da zapadne zemlje imaju dogovor da Ukrajini ne daju određene kategorije naoružanja, uključujući jurišne avione i tenkove, kako bi izbegle umješanost u rat sa Rusijom.”Vi govorite o neformalnom sporazumu, ali to je skoro zvaničan stav NATO partnera. Pomažemo Ukrajini da se odbrani, ali ne ulazimo u rat protiv Rusije. Zbog toga je dogovoreno da se ne isporučuju određena oružja, kao što su jurišni avioni ili tenkovi, a predsednik Zelenski je upoznat sa ovim sporazumom”, poručio je Makron ukrajinskim novinarima, prenosi Ukrinform.
Kako je rekao Makron, Francuska pomaže Ukrajini uglavnom municijom i određenim kategorijama naoružanja, oklopnim vozilima, a obezbedila je i 12 haubica “Cezar”.
“Ali predsednik Zelenski je tražio još, a u bliskoj budućnosti će se na ovih 12 dodati još šest”, poručio je francuski lider.
“Ukrajina sama da odluči”
Ukrajina sama treba da odluči da li da prihvati bilo kakve teritorijalne ustupke prema Rusiji u cilju okončanja rata, izjavio je francuski predsednik Emanuel Makron u intervjuu za televiziju TF1 tokom posete Kijevu.
“Ovo je na Ukrajini da odluči”, poručio je u četvrtak Makron odgovarajući na pitanje koje ustupke, uključujući i na svojoj teritoriji, Ukrajina treba da prihvati, prenosi agencija Rojters.
Mišljenja je da je njihova dužnost da se drže vrednosti međunarodnog prava.
Makron je rekao da Francuska i Nemačka neće voditi razgovore o primirju u Ukrajini sa Rusijom umesto Kijeva.
“Niti će nuditi bilo kakve ustupke u ime zemlje ili razgovarati o njima”, rekao je Makron na konferenciji za novinare u Kijevu, prenela je agencija TAS S.
Na Ukrajini je i njenom rukovodstvu je da odluče kada i pod kojim uslovima će nastaviti razgovore sa Moskvom, rekao je Makron.
“Kada dođe vreme da se okupimo za pregovaračkim stolom, Evropa će razgovarati o bezbednosnim garancijama koje proizilaze iz međunarodnih sporazuma, koje će ukrajinski predsednik sprovoditi u ime svoje nacije”, poručio je Makron i dodao da je to ono što će dominirati budućim razgovorima sa Rusijom.
“Sada je u pitanju bezbednost na celom evropskom kontinentu”, rekao je Makron.
Takođe je kazao da će Francuska, kao i Italija, Rumunija i Nemačka, čiji su lideri takođe danas u poseti Kijevu, nastaviti da podržava Ukrajinu koliko god to bude bilo potrebno.
“Evropa nije pokušala da izazove globalni sukob, zato se ograničila na ekonomske sankcije i političku podršku Kijevu”, naveo je Makron.
Francuski predsednik Emanuel Makron izjavio je da ne isključuje posetu Rusiji, ali da se za to moraju stvoriti uslovi.
“Da bih otišao u Rusiju, moraju se stvoriti preduslovi, ali ne isključujem ništa”, rekao je Makron u intervjuu za televiziju TF1 odgovarajući na pitanje da li planira da poseti Moskvu, prenosi agencija RIA Novosti.
Francuski lider je u četvrtak rekao da još uvek ne planira telefonski razgovor sa ruskim predsednikom Vladimirom Putinom, ali i da ne isključuje takvu mogućnost u budućnosti.
Do zabrane izvoza oblovine, koju je prije dva dana usvojio Savjet ministara BiH, izvoz drveta iz Bosne i Hercegovine konstantno je rastao, posebno u Kinu, koja, kako tvrde dobro upućeni, “ne pita koliko košta”, kako kod nas, tako i u cijelom svijetu.
Prema podacima Uprave za indirektno oporezivanje Bosne i Hercegovine (UIO), vrijednost izvezenog drveta u Kinu u prvih pet mjeseci ove godine iznosila je 19,1 milion KM, a u istom periodu prošle godine taj izvoz je bio “svega” 8,2 miliona KM. U toku cijele 2021. godine iz Bosne i Hercegovine u Kinu je izvezeno drveta u vrijednosti od 26,6 miliona KM, što je duplo više u odnosu na 2019. godinu.
Istovremeno, osim značajnog povećanja izvoza, podaci Uprave za indirektno oporezivanje BiH govore i da je povećan sam broj izvoznika u Kinu. U prvim mjesecima prošle godine 14 preduzeća izvozilo je drvo u Kinu, dok je u prva tri mjeseca ove godine broj izvoznika bio 26.
Mediji su nedavno pisali da državljani Kine u posljednje vrijeme obilaze pilane na teritoriji Bosne i Hercegovine i mahom otkupljuju trupce hrasta, za koje plaćaju od 600 do 900 KM po kubiku, dok je prosječna cijena hrasta koju “Šume Srpske” naplaćuju oko 230 KM po kubiku.
“Kinezi su tu na terenu, donose torbe sa kešom i otkupljuju trupce, stavljaju ih u kontejnere i voze za Kinu. Cijene su nerealne jer oni imaju velike podsticaje od svoje države i ozbiljno ruše našu konkurentnost. Ono što je najgore oduzimaju nam repromaterijal, tako da naše fabrike za finalnu preradu drveta nemaju dovoljne količine, a ne možemo to da spriječimo”, rekao je nedavno Darko Partalo, vlasnik firme “Drvoprodex”, za portal capital.ba.
U posljednjih nekoliko mjeseci, drvoprerađivači od vlasti su zahtijevali da se zabrani izvoz oblovine, upravo iz razloga što nemaju dovoljno sirovina za preradu i upošljavanje domaćih kapaciteta. Nakon nekoliko pokušaja, Savjet ministara BiH u srijedu je usvojio odluku kojom je zabranio izvoz oblovine, ogrevnog drveta i peleta.
“Smatram da cijene treba obarati i da je ovo nepodnošljivo”, rekao je nakon sjednice Savjeta ministara BiH Staša Košarac, ministar spoljne trgovine i ekonomskih odnosa, naglašavajući da je cijena izvoza oblovine, prije svega hrasta, povećana za 400 odsto.
Kada je riječ o Kini, Bosna i Hercegovina nije jedina zemlja koja je na “meti” zbog šumskog bogatstva s ozbirom na to da kineski prerađivači već godinama iz Evrope uvoze oblovinu i drvne sortimente. Evropski parlament još 2018. godine uočio je ovaj problem, kada je razmatrao informaciju u vezi sa odnosima EU i Kine.
U jednom dijelu rezolucije navedeno je: “Preporučuje se donošenje obaveznih kineskih političkih smjernica o odgovornom prekomorskom ulaganju u šumarstvo, koje bi se sprovodile zajednički sa zemljama dobavljačima, uključujući kineske kompanije u suzbijanju nezakonite trgovine drvnom sirovinom.”
U ovom trenutku Kina najviše drveta, prije svega oblovine, uvozi iz Rusije, a u kojoj se sve donedavno uveliko pričalo da će zabraniti izvoz u 2022. godini, a o tom potezu razmišljaju i mnoge druge zemlje, posebno nakon poremećaja na tržištu kada je riječ o energentima. U regionu, Srbija je već zabranila izvoz drvnih sortimenata, a još 2017. godine Hrvatska je na dvije godine zabranila izvoz hrastovine jer se prethodnih godina sjeklo više nego što je trebalo.
GODIŠNJA VRIJEDNOST IZVOZA
UPOREDNI PERIOD
Januar – maj 2022. 19.128.731,57 KM
Januar – maj 2021. 8.226.386,66 KM
Sudeći prema raspoloženju u Narodnoj skupštini, veto srpskog člana Predsjedništva BiH, Milorada Dodika, bliži je tome da propadne, nego da bude podržan dvotrećinskom većinom poslanika.
Na prošloj sjednici Predsedništvo BiH je usvojio Odluku o pokretanju postupka za vođenje pregovora radi zaključivanja Sporazuma o partnerstvu, trgovini i saradnji između BiH i Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Sjeverne Irske.
Dodik je to proglasio veoma štetnim po vitalne interese RS i ako NSRS na posebnoj sjednici u ponedeljak dvotrećinski stane iza njega, odluka Predsjedništva propada. Međutim, vlast u RS odavno nema sigurnih 56 glasova i zavisi od opozicije, a to joj se na prošloj sjednici povodom Dodikovog preglasavanja u Sarajevu nije isplatilo.
Šef Kluba SDS, Miladin Stanić, sjednicu smatra nepotrebnom i kaže da će poslanici SDS biti „najmanje uzdržani“.
FOTO: SINIŠA PAŠALIĆ/RAS SRBIJAFOTO: SINIŠA PAŠALIĆ/RAS SRBIJA
Ad
– Engleska je nekada bila prijatelj srpskog naroda. Engleski i američki ambasadori su dolazili u Klub poslanika SNSD kada su Dodika postavili na vlast. Trgovinsko-ekonomski odnosi se sklapaju i s daleko slabijim zemljama od Engleske. Mislim da i dalje Dodiku treba rejtinga, materijala za predstavu i da je to suština sjednice, kao i prethodnih, od kojih nema nikakvog efekta. Ovaj put bi moglo da bude i neke vrste štete Srpskoj – ocjenjuje Stanić za Srpskainfo.
Poslanik PDP, Igor Crnadak, smatra da se radi o još jednoj nepotrebnoj predstavi Dodika i novoj zloupotrebi NSRS.
– Jasno je da je sjednica sazvana iz Dodikovog inata i da tu nema suštinski problematičnog sadržaja. Vidjećemo na koji način će PDP učestvovati u tome, ali je sigurno da nećemo podržati Dodika – kaže Crnadak za Srpskainfo.
Maksim Skoko, šef Poslaničke grupe SPS, i Duško Ivić, šef Kluba DNS, kažu da još nije poznato kako će njihovi poslanici glasati na sjednici. Odlučiće, kažu, neposredno prije nje.
Prema podacima Spoljnotrgovinske komore BiH, Velika Britanija nije među prvih 10 spoljnotrgovinskih partnera BiH. U 2022. godini, do aprila, BiH je u Britaniju izvezla robu u vrijednosti 27,3 miliona KM (cijela prošla godina 91,6 miliona KM), a uvezla iz Britanije 22,5 miliona KM (prošle godine 72,2 miliona KM).
Prema tarifama i vrijednosti robe, ove godine najviše smo izvezli namještaja, posteljina i madraca, za 7,2 miliona KM. Zanimljivo, na drugom mjestu je roba pod tarifnim brojem 71 – prirodni i kultivisani biseri, drugo i poludrago kamenje, 49.514 kila vrijednih 5.767.613 KM. Izvezli smo i 140.410 kilograma aluminijuma i proizvoda od njega u vrijednosti 2,8 miliona KM.
Na listi su još i papir, električne mašine i oprema i njihovi dijelovi, neorganski hemijski proizvodi, drvo i proizvodi od drveta, proizvodi od gvožda i čelika, te mineralna goriva i ulja.
Iz Velike Britanije, prvi na spisku uvoza su robe pod tarifnim brojem 84 – nuklearni reaktori, kotlovi, mašine i mehanički uređaji, količine 262.860 kilograma, vrijednosti nešto iznad pet miliona KM. Iste vrste roba, BiH je u Britaniju izvezla u vrijednosti 1,57 miliona KM.
Takođe, iz Londona nam stižu vozila, plastika, električne mašine i oprema, papir, životinjska koža, optički, fotografski, kinematografski, mjerni instrumenti, keramički i farmaceustki proizvodi i drago kamenje.