Dom naroda BiH jedina je zaštita Srba u Parlamentarnoj skupštini BiH.
Bosna i Hercegovina ima veoma loš izborni sistem, koji favorizuje većinski narod Bošnjake i probošnjačke partije u Predstavničkom domu Parlamentarne skupštine BiH. U taj dom se bira duplo više poslanika iz Federacije BiH (28) nego iz Republike Srpske (14). Na izborima održanim 2022. godine, za izbore za nivo Parlamentarne skupštine BiH iz Federacije BiH je glasalo (broj važećih glasova) 967.032 građana.
U Republici Srpskoj je bilo 620.976 važećih glasova za isti nivo. Ukupan broj važećih glasova iz Republike Srpske je iznosio 39,1 odsto, ali ipak, Srpska može da ima samo 33 odsto poslanika u Predstavničkom domu Parlamentarne skupštine BiH.
Od 28 poslanika iz FBiH, najmanje 22, što je prosta većina u Predstavničkom domu, su iz političkih partija koje zagovaraju unitarnu BiH. Dakle, ti poslanici u svakom trenutku mogu da obezbijede prostu većinu (22) i preglasaju i Srbe i Hrvate u Predstavničkom domu Parlamentarne skupštine BiH. Zato i postoji entitetsko glasanje u oba doma, odnosno, Republika Srpska ima ustavnu mogućnost da „obori“ sve što nije u njenom interesu.
U prvom krugu glasanja, da bi odluka prošla, mora da postoji i entitetska većina (5 od 14), a ako nema pet glasova ide se u drugi krug, gdje RS može da zaustavi donošenje odluke sa 10 glasova protiv.
Tu dolazimo do ozbiljnog problema, jer je izborni sistem takav da pobjednička partija sa 140.000 više od prve sljedeće nikad ne može imati tih 10 poslanika da obori odluke u Predstavničkom domu.
Republika Srpska je oštećena ovakvim izbornim sistemom u kome se bira svega 9 poslanika direktno, a 5 je kompenzacionih. Nevjerovatno je da tih pet kompenzacionih poslanika teoretski mogu da izaberu Savjet ministara, koji se bira samo u Predstavničkom domu.
Zbog svega toga nam trebaju ta četiri sigurna delegata u Domu naroda, jer oni štite interes Republike Srpske. Četiri delegata iz Republike Srpske u Domu naroda mogu da zaustave i odbace svaku odluku koja nije u interesu Republike Srpske, i u prvom i u drugom krugu glasanja. Zato ta četiri delegata u Domu naroda treba u potpunosti da slijede politiku vlasti i institucija Republike Srpske, jer oni, tamo u Sarajevu, štite interese Republike Srpske, a nikako bilo koje političke partije i pojedinca.
Problem je u tome što u našim političkim podjelama kada imamo tri delegata u srpskom klubu Doma naroda iz vladajućeg i dva iz opozicionog bloka, može doći do problema i provođenja uskostranačkih politika, a to je najopasnije za Republiku Srpsku. Vrlo vjerovatna mogućnost je da bi ta dva delegata, koji nisu iz redova skupštinske većine, mogli da ne ispoštuju odluke većine u NSRS i da to objasne politikama i stavovima svojih partija koje su ih kandidovale i podržale da budu izabrani. Iskustvo političkog i parlamentarnog života, posljednjih petnaestak godina, daje za pravo za bojazan o korišćenju delegata u Domu naroda BiH za borbu vlasti i opozicije, a to bi bilo pogubno po interese Republike Srpske.
To je sad priča o legitimitetu i legalitetu koja vodi u beskrajne demagoške rasprave. Suština je da nam nije sazrela nacionalna i državotvorna svijest da nam odluke izglasane u NSRS budu obavezujuće, jer smo tu i svi izabrani, i poslanici i delegati.
Rješenje bi bilo da promjenimo izborni sistem i obezbijedimo da pobjedničke stranke iz Republike Srpske, koje god da budu, imaju onih 10 u Predstavničkom domu za obaranje svake odluke koja nije u interesu Republike Srpske, odnosno, koja je protivna odlukama NSRS.
Dakle, međunarodni protektori su uradili taj inženjering i to je jedan od uzroka krize koja daje krila bošnjačkom ekstremizmu i onima koji sanjaju ili pokušavaju obesmisliti ili ukinuti Republiku Srpsku.
Iz svih ovih navedenih razloga je jasno i veoma važno da imamo ta četiri sigurna delegata u Domu naroda BiH koji će uvijek biti odraz politike i većine u Narodnoj skupštini Republike Srpske.
(Nenad Stevandić, predsjednik Narodne skupštine Republike Srpske)
