Predsjednik Republike Srpske Milorad Dodik uputio je pismo predsjedniku Vlade Srpske Radovanu Viškoviću u kojem ga poziva da se izjasni o pitanju imovine u državnoj svojini Srpske.
“Kako su mediji objavili Ustavni sud BiH donio je odluku kojom je odredio privremenu mjeru protiv primjene Zakona o nepokretnoj imovini koja se koristi za funkcionisanje javne vlasti. Ovom odlukom Ustavni sud je privremeno stavio van snage navedeni Zakon. Prije toga je Kristijan Šmit (koji se lažno predstavlja kao visoki predstavnik iako ga je Savjet bezbjednosti Ujedinjenih nacija na sjednici održanoj 22.7.2021. godine odbio imenovati visokim predstavnikom, čemu se prethodno usprotivila i Republika Srpska), navodno suspendovao navedeni zakon do donošenja odluke Ustavnog suda BiH”, stoji u Dodikovom pismu.
Dodik dalje u pismu podsjeća da je taj Zakon Narodna skupština Srpske donijela 28. decembra 2022. godine a stupio je na snagu 28. februara 2023. godine.
“S obzirom da je pitanje imovine u državnoj svojini Republike Srpske, odnosno svojini jedinice lokalne samouprave, javnih preduzeća, javnih ustanova i drugih javnih službi čiji je osnivač Republika Srpska, odnosno jedinica lokalne samouprave, veoma važno pitanje, molim Vas da se Vlada Republike Srpske izjasni o ovom pitanju imajući u vidu nepravne pokušaje sprečavanja provođenje zakona Republike Srpske”, navodi Dodik.
Predsjednik Srpske u svom pismu podsjeća na činjenicu da je BiH demokratska država te napominje dokumente koji su od značaja za ovo pitanje, među kojima je prvi Dejtonski Ustav BiH.
“Osnov ustavno-pravne konstrukcije BiH je međunarodni ugovor i međunarodno pravo. To ukazuje na specifičnost nastanka BiH, više voljom međunarodne zajednice, nego njenih naroda – Bošnjaka, Srba i Hrvata. Ustav BiH kao Aneks 4. Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH, jasno je odredio nadležnosti koje su Republika Srpska i Federacija BiH potpisujući Aneks 4. Dejtonskog sporazuma prenijele na nivo BiH. Podsjećam da su članom 3.1. Ustava BiH taksativno navedene nadležnosti koje ima nivo BiH”, kaže Dodik u pismu.
Dodik dalje podsjeća da u nadležnosti koje ima nivo BiH spadaju: spoljna politika, politika vanjske trgovine, carinska politika, monetarna politika kako je predviđeno u Članu VII, finansije institucija i za međunarodne obaveze BiH, politika i propisi u vezi sa pitanjima imigracije, izbjeglica i azila, sprovođenje međunarodnog i među-entitetskog krivičnog zakona, uključujući i odnose s Interpolom, potom uspostavljanje i rad zajedničkih i međunarodnih komunikacijskih kapaciteta, regulisanje među-entitetskog saobraćaja i kontrola vazdušnog saobraćaja.
“Ustav BiH kao Aneks 4. Dejtonskog sporazuma, napisali su pravnici američke administracije, a uzor im je bio Ustav SAD koji tu državu određuje kao savez država-članica. Ustav SAD sadržajno i metodološki je poslužio kao osnov izrade Ustava BiH. U vrijeme nastanka američkog Ustava, oni koji su ga stvarali – Aleksandar Hamilton i Džejms Medison su napisali “Federalističke spise“, kao svojevrsnu dopunu i smjernice za tumačenje, ali i za potencijalne nove amandmane na Ustav”, rekao je Dodik.
Dodik kaže da je amandman 10 američkog Ustava pretočen u član 3.3.(a) Ustava BiH koji glasi: “Sve državne funkcije i ovlašćenja koja ovim Ustavom nisu izričito dodijeljena institucijama BiH, pripadaće entitetima“.
“Time je Ustav BiH potvrdio sve nadležnosti entiteta koje nisu prenesene na nivo BiH”, naveo je Dodik.
Dodik dalje dodaje da je ovo dosljedno provedeno promjenom Ustava Republike Srpske, amandmanom 56. kojim je zamijenjen član 3. Ustava Republike Srpske i koji sada glasi: “Republici pripadaju sve državne funkcije i nadležnosti osim onih koje su Ustavom BiH izričito prenesene na njene institucije.“
Predsjednik Srpske u svom pismu Viškoviću dalje dodaje da od proglašenja nezavisnosti 6. aprila 1992. godine do 14. decembra 1995. godine “Republika Bosna i Hercegovina“ nije imala efektivnu vlast na teritoriji predratne Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine, niti je imala narod, “što se po međunarodnom pravu određuju kao elementi postojanja i suverenosti svake države”.
“Ovo zato što su hrvatski predstavnici 18. novembra 1991. godine formirali Hrvatsku zajednicu Herceg-Bosnu, a potom su srpski predstavnici 9. januara 1992. godine donijeli Odluku o formiranju Republike Srpske, čime su stvorene posebne teritorijalno-političke jedinice na tlu predratne BiH. Time su dva naroda (Hrvati, a potom i Srbi) u tada još uvijek međunarodno nepriznatoj BiH, postavili temelje svojih nacionalnih teritorijalnih jedinica, iskoristivši pravo na samoopredjeljenje iz Povelje Ujedinjenih nacija, ali i prava iz još dva međunarodna dokumenta: Međunarodni pakt o građanskim i političkim pravima i Pakt o privrednim, socijalnim i kulturnim pravima iz 1966. Godine”, naveo je Dodik u pismu.
Republika Srpska, sa svojim institucijama zakonodavne, izvršne, sudske, vojne vlasti, kao i Hrvatska Republika Herceg-Bosna, kaže Dodik u pismu, u periodu od 1992. do kraja rata 1995. godine efektivno su vršile svu vlast na svojim teritorijama u okviru papirnato “međunarodno priznatih granica BiH“.
“Pored faktičkog nepostojanja, ‘Republika Bosna i Hercegovina’, od marta 1994. godine nije više postojala ni formalno. Nakon što je 1. marta 1994. godine potpisan Vašingtonski sporazum, a 18. marta konstituisana Ustavotvorna skupština Federacije BiH, od poslanika predratne Skupštine SR BiH koji su preostali nakon povlačenja srpskih poslanika, nije više ni bilo skupštine ‘Republike BiH’”, kaže Dodik.
Dodik napominje da su postojale FBiH i Republika Srpska, a “ono što se u Dejtonu predstavljalo kao ‘Republika BiH’, bili su samo Muslimani-Bošnjaci u liku Alije Izetbegovića, Harisa Silajdžića i Muhameda Šaćirbeja, koji su bili tek funkcioneri nepostojeće države”.
“Naravno, njihovo prisustvo u Dejtonu i potpisivanje sporazuma sa aneksima, bilo je dio scenarija za okončanje rata”, naveo je Dodik.
Dodik naglašava da je neophodno sagledati sve aspekte navedenih problema koji ograničavaju Republiku Srpsku u primjeni njenih ustavnih prava i obaveza.
Predsjednik Srpske u svom pismu podsjeća da Ustav BiH, ima dva aneksa te napominje da je Prvi aneks “Dodatni sporazumi o ljudskim pravima koji će se primjenjivati u BiH“, kojim su izričito navedeni 15 međunarodnih konvencija a da je Drugi aneks “Prelazni aranžman“ koji članom 2. pod nazivom “Produženje zakona“, reguliše da “svi zakoni, propisi i pravila pravnog postupka koji su na snazi na teritoriji BiH u trenutku kada Ustav stupi na snagu, ostaće na snazi u onoj mjeri u kojoj nisu u suprotnosti sa Ustavom, dok drugačije ne odredi nadležno državno tijelo BiH.“
“Dakle, to nisu propisi ‘Republike Bosne i Hercegovine’, već propisi na teritoriji Bosne i Hercegovine. Tada su na teritoriji BiH bili važeći Ustav i propisi Republike Srpske na njenoj teritoriji, kao i Ustav FBiH, ali i propisi Hrvatske Republike, Herceg-Bosne, na njenoj teritoriji. Van teritorija Republike Srpske i Herceg-Bosne, ono što je ostalo, imalo je propise koje je prije Vašingtonskog sporazuma donosila ‘Republika Bosna i Hercegovina’ kao ostatak teritorije predratne BiH”, rekao je Dodik u pismu.
Predsjednik Srpske se u svom pismu Viškoviću osvrnuo i na pitanje praznika “nepostojeće BiH, koji se uporno i lažno održavaju samo u dijelu Federacije sa bošnjačkom većinom”.
“Takozvani ‘dan nezavisnosti 1. mart’ i 25. novembar kao dan izmišljene državnosti BiH, određeni su zakonom donesenim početkom 1995. godine i zato to nisu bili praznici cijele BiH. Donijela ih je skupština Federacije BiH. Skupština ‘Republike BiH’ nije više postojala, jer su njeni poslanici postali poslanici skupština entiteta – Republike Srpske od 9. januara 1992. godine i Federacije BiH od marta 1994. godine. Zato je neprihvatljiva tvrdnja sadašnjeg ministra inostranih poslova u Savjetu ministara Elmedina Konakovića u pismu diplomatsko-konzularnim predstavništvima BiH u svijetu u kome navodi: ‘Zakon o proglašenju 1. marta Danom nezavisnosti Republike Bosne i Hercegovine (Sl. list RBiH broj 9/95) koji je na snazi od 30. marta 1995. godine te da je Republika Bosna i Hercegovina u skladu sa članom 1/1 Ustava BiH nastavila kontinuitet pravnog postojanja po međunarodnom pravu kao država Bosna i Hercegovina’“, poručio je Dodik u pismu.
Predsjednik Srpske se dalje u pismu osvrnuo i na Međunarodne paktove koji su, kaže, sastavni dio Ustava BiH.
“Očekujem da Vlada Republike Srpske zauzme stavove o zaštiti prava i interesa Republike Srpske i pripremi dokumenta koji će poslužiti za raspravu na Narodnoj skupštini Republike Srpske. Smatram da je neophodno zadužiti sve državne organe uprave da dosledno primjenjuju akta Narodne skupštine i Vlade”, zaključio je Dodik u svo pismu Viškoviću.
