Grčka, Italija i Francuska nalaze se na vrhu liste najzaduženijih država Evropske unije, dok je u pet članica javni dug premašio vrijednost njihovog godišnjeg bruto domaćeg proizvoda (BDP).
Prema najnovijim podacima Eurostata za drugi kvartal 2026. godine, prosječan javni dug zemalja EU iznosio je 82,9 odsto BDP-a, a velike razlike među članicama pokazuju koliko se razlikuju njihovi fiskalni položaji, navode Nezavisne.
Najveći odnos javnog duga i BDP-a zabilježen je u Grčkoj, gdje je dostigao 140,8 odsto. Odmah iza nje nalazi se Italija sa 139,9 odsto, dok je na trećem mjestu Francuska sa 119,1 odsto.
Belgija zauzima četvrtu poziciju sa dugom od 110,2 odsto BDP-a, a među pet najzaduženijih članica nalazi se i Španija, čiji javni dug iznosi 101,4 odsto vrijednosti godišnje ekonomije.
Iznad prosjeka Evropske unije nalaze se i Portugal, sa javnim dugom od 92,5 odsto BDP-a, Finska sa 90,2 odsto i Austrija sa 83,6 odsto.
Mađarska bilježi zaduženost od 75,6 odsto BDP-a, dok je Slovenija na 64,7 odsto. Poljska ima javni dug od 64,5 odsto, a Njemačka 63,4 odsto.
Među državama sa nižim nivoom zaduženosti nalaze se Slovačka, sa 60,6 odsto BDP-a, i Rumunija sa 59,4 odsto.
Na suprotnom kraju liste nalazi se Estonija, sa javnim dugom od svega 26,1 odsto BDP-a. Danska i Luksemburg takođe spadaju među najmanje zadužene članice, sa udjelom duga manjim od 30 odsto.
Zašto Grčka prednjači po zaduženosti?
Visok javni dug Grčke posljedica je dugogodišnjih budžetskih deficita, strukturnih ekonomskih problema i dužničke krize koja je izbila 2009. godine.
Nakon izbijanja krize, Grčka je dobila međunarodne pakete finansijske pomoći, ali uz obavezu sprovođenja mjera štednje i ekonomskih reformi. Dugotrajna recesija dodatno je pogoršala stanje, jer je pad BDP-a povećao odnos javnog duga prema veličini ekonomije.
Iako je i dalje najzaduženija članica EU, Grčka posljednjih godina bilježi smanjenje tereta duga. Prema podacima Eurostata, odnos javnog duga i BDP-a u ovoj zemlji manji je za 11,2 procentna poena u poređenju sa istim periodom prethodne godine.
Šta utiče na rast javnog duga u Evropi?
Visoka zaduženost evropskih država rezultat je višedecenijskog nagomilavanja budžetskih obaveza, izdvajanja za socijalnu zaštitu i penzione sisteme, ali i državnih intervencija tokom velikih ekonomskih kriza.
Značajan uticaj imale su svjetska finansijska kriza iz 2008. godine i pandemija kovida-19, kada su vlade izdvajale velika sredstva za pomoć privredi, zdravstvenim sistemima i stanovništvu.
Dodatno opterećenje predstavljaju rast kamatnih stopa, povećana izdvajanja za odbranu i ulaganja u infrastrukturu.
Fiskalna pravila Evropske unije predviđaju da javni dug ne bi trebalo da prelazi 60 odsto BDP-a, dok je referentna granica godišnjeg budžetskog deficita tri odsto BDP-a. Ipak, veliki broj članica premašuje ove vrijednosti, zbog čega se suočava sa pojačanim fiskalnim nadzorom i obavezom postepenog smanjenja duga i deficita.
Visok javni dug u odnosu na BDP ne z
Komentariši