Vlada Republike Srpske u 2026. ostvarila je istorijski rekord zaduživanjem od 2,64 milijarde KM, dok je industrija u konstantnom padu, upozoravaju ekonomisti Milenko Stanić i Goran Savić.
Stanić ministarku finansija Zoru Vidović označava kao „najslabiju kariku“. Savić ističe da, uprkos velikom broju usvojenih zakona, Vladi nedostaje strategija za oporavak realnog sektora osim zaduživanja i očuvanja socijalnog mira.
Stanić podsjeća da je mandat premijera Save Minića počeo neobično, jer je u šest mjeseci tri puta predlagan za mandatara. U ekonomskom smislu Vlada će ostati upamćena prvenstveno po rekordnim dugovima. U 2026. zadužila se tri puta više nego prethodne godine.
Pozicija ministarke finansija, kaže Stanić, u praksi se pokazala uticajnijom od premijerske. „Ona je najznačajnija, možda nekada i važnija od samog predsjednika Vlade, jer direktno prima instrukcije od predsjednika SNSD i ona je ta sprovodnica. Narodne finansije su bitan resor svake vlade, ali u ovom slučaju mislim da je ona važnija od samog premijera i u tom smislu zaduženje je prije svega realizovano preko Ministarstva finansija, tu je i njena uloga prioritetna.“
Kao negativan aspekt izdvaja skromnu diplomatiju. Značajniji susreti van granica uglavnom su išli preko Željke Cvijanović i Milorada Dodika, a premijer je na međunarodnoj sceni ostao zabilježen praktično samo po susretu s Đurom Macutom.
Kao dobar potez vidi sjednice Vlade na terenu i povećanje davanja penzionerima, studentima i socijalnim kategorijama. Iza toga, upozorava, stoji praksa da se ključne odluke donose u stranačkim organima, a ne u institucijama.
Oštro kritikuje netransparentno trošenje i telefonske sjednice. „Desilo se u međuvremenu da je dosta sredstava uplaćeno za lobiranje bez obavještavanja javnosti, obavještavanja Skupštine, pa čak ni pojedini ministri i članovi Vlade nisu upoznati o toku trošenja tog novca. Bilo je tu kupovine potpuno nepotrebnih objekata i izdvajanja sredstava, kao što je kupovina objekta u Brčkom kladionica kao dom RS, što je nepotrebno bacanje javnog novca.“
Planirani rast budžetskih prihoda od 6,9 odsto u rebalansu, uz inflaciju od 5 odsto, daje stvarni rast BDP-a od 1,9 do 2 procenta. Rast se oslanja na usluge, trgovinu i ugostiteljstvo, a industrija pada.
„Industrija od polovine 2023. godine ima ozbiljan pad. Čak i u osam mjeseci ove godine industrija pada između 6 i 8 odsto, dok je prerađivačka industrija u minusu od čak 7,8 odsto u odnosu na prošlu godinu. Svi segmenti industrije, energetika, proizvodnja električne energije, prerađivačka industrija i rudarstvo su u padu. Uvoz nastavlja dinamičnije da raste, izvoz je u padu, a visoki spoljnotrgovinski deficiti se ne pokriva iz proizvodnje, već iz novčanih doznaka radnika iz inostranstva i novih zaduženja.“
Zaduženje od 2 milijarde i 643 miliona KM više je od trećine entitetskog budžeta. „Kad bismo ocjenjivali rad ministarke Zore Vidović, negativni rezultati, apsolutno nadilaze bilo kakve pozitivne rezultate. Zora Vidović će biti zapamćena kao ministarka finansija koja je ostavila i vladama koje će doći poslije izbora, ali naravno i našim građanima i budućim generacijama, veliku omču oko vrata da oni vraćaju dugove kroz poreze. Veliki teret je ostavljen našoj djeci i omladini. Ona je vjerovatno najslabija karika u Vladi, spašavala je većinu zaduživanjima, ali je potpuno suprotstavila kratkoročni interes, interes ove Vlade, na štetu svih budućih generacija.“
Savić ističe da je Minićeva Vlada donijela više od 100 zakona, dok su prethodne u prosjeku usvajale 30 do 40 godišnje. Pitanje je kakav je efekat na standard, BDP, javni dug, deficit i inflaciju.
Hvalili su se izmjenama Krivičnog zakonika o veličanju ustaške ideologije, zakonom o zaštiti trudnica na određeno, pravima boraca i privremenom izdržavanju djece. To su opravdane socijalne mjere, ali u privrednom zakonodavstvu vidi prazninu.
„Gdje su zakoni i zakonska rješenja koja će omogućiti priliv stranih investicija, koji će poboljšati privrednu aktivnost i uticati na smanjenje javnog duga? Ne vidimo da se ova Vlada uopšte bavila takvim temama, a to su najvažnije teme.“
Zvanična statistika tvrdi da je javni dug ispod 60 odsto BDP-a, što po njemu prikriva stvarnu dubiozu. „Bio bih srećniji kada bi javni dug Republike Srpske bio 80 odsto BDP-a, a iznos javnog duga uložen u novostvorenu vrijednost, nego kada bi javni dug bio ispod 40 odsto, a uložen u tekuću potrošnju.“
„Stiče se utisak da ova Vlada, kao i prethodne, nema nikakvu strategiju ni ideju kako podići privredu Republike Srpske. Za Vladu je izgleda najvažnije i najbitnije kako se zadužiti, isplatiti budžetske korisnike i sačuvati socijalni mir“, zaključuje Savić, prenosi Srpska Info.
Komentariši