U proširenoj verziji američke Strategije nacionalne bezbjednosti, za koju se tvrdi da je Bijela kuća zadržala od javnosti, nalaze se stavke koje bi mogle imati znatno ozbiljnije posljedice po Evropu nego što je sugerisano u sažetoj, zvanično objavljenoj verziji. Dokument je, prema navodima portala Defence One, znatno oštriji u procjenama i potpuno drugačije postavlja prioritete američke spoljne politike.
Prošireni tekst strategije stavlja u prvi plan rivalitet sa Kinom, smanjenje američkog oslanjanja na evropske bezbjednosne strukture i jasno preusmjeravanje fokusa na zapadnu hemisferu. Pored toga, navodi se i postavljanje novih instrumenata globalnog uticaja kojima bi Washington, navodno, želio da preoblikuje međunarodni poredak.
Dokument, koji zvanično nije objavljen, prenosi ideju da bi administracija Donalda Trampa željela da “ponovo osnaži Evropu”, ali na način koji podrazumijeva da evropski saveznici treba da budu manje oslonjeni na SAD. Strategija tvrdi da se evropske zemlje nalaze u procesu “civilizacijskog brisanja”, a saradnja bi se, prema tom tekstu, fokusirala samo na nekoliko država koje se smatraju ideološki bliskim – Austriju, Mađarsku, Italiju i Poljsku. Cilj bi, navodno, bio da se te zemlje distanciraju od Evropske unije.
Među najkontroverznijim prijedlozima je formiranje nove grupe velikih sila, nazvane “Core 5” ili C5, u kojoj bi bili SAD, Kina, Rusija, Indija i Japan. Prema navodima, ovo bi trebalo da bude alternativa G7, a prva tema djelovanja bile bi prilike na Bliskom istoku, posebno odnosi Izraela i Saudijske Arabije.
U dokumentu se takođe govori o tome da je “američka hegemonija bila pogrešan koncept i nikada realno dostižna”. Navodi se da Washington treba da reaguje samo u situacijama u kojima su američki interesi direktno ugroženi, čime se opravdava djelimično povlačenje iz Evrope i pomjeranje pažnje prema problemima kao što su organizovani karteli iz Venecuele. Istovremeno, Kina i Rusija bi, prema tekstu, trebalo da dobiju veći manevarski prostor u svojim regionalnim zonama uticaja, dok bi SAD sarađivale sa “regionalnim šampionima”.
Autentičnost ovih navoda nije moguće potvrditi, pošto je Defence One jedini izvor koji tvrdi da posjeduje ovaj dokument. Ipak, njegovi sadržaji izazvali su burne reakcije i stručne komentare. Sem Grin, profesor sa londonskog Kings koledža, smatra da je “učinimo Evropu ponovo velikom” samo privlačna fraza iza koje se krije pokušaj slabljenja Evropske unije. Grin tvrdi da dokument nudi model u kojem SAD ne odustaju od globalnog intervencionizma, nego ga preusmjeravaju ka interesima aktuelne vlasti, a ne nužno široko shvaćenim nacionalnim ciljevima.
Objavljeni dijelovi strategije već su izazvali zabrinutost među evropskim zvaničnicima. Predsjednik Evropskog savjeta Antonio Košta izjavio je da Sjedinjene Države nemaju pravo da se uključuju u evropska politička pitanja niti da podstiču jačanje nacionalističkih pokreta. Njemački kancelar Fridrih Merc pozvao je Evropu da se osposobi za veću samostalnost u oblasti bezbjednosti, ocjenjujući da je implicirano nepovjerenje SAD u evropske kapacitete “neprihvatljivo”.
Francuski zvaničnici dokument vide kao brutalno otvoreno predstavljanje nove američke doktrine i smatraju da je to još jedan signal da EU mora ubrzati sopstveni razvoj odbrambenih sposobnosti. Kritičari širom kontinenta upozoravaju da bi ovakva strategija mogla ojačati desničarske i populističke pokrete uz prećutnu ili otvorenu podršku SAD, prenosi Blic.
Komentariši