Tehničke izmjene za unapređenje izbornog procesa mogle bi biti spremne za naredne lokalne izbore, koji će se održati 2024. godine, dok bi naredni opšti izbori, planirani za oktobar sljedeće godine, bili održani po sadašnjem sistemu, saznaju “Nezavisne”.
Naime, kako nam je rečeno, pored trenutne blokade u radu institucija, poseban problem predstavlja činjenica da i u Sarajevu, i u Banjaluci, i u Mostaru postoji spremnost da se neka unapređenja ostvare, ali da bi svi željeli da ona stupe na snagu za tri godine, iako međunarodna zajednica, predvođena EU i SAD, želi da se do izmjena dođe do kraja godine, a najkasnije u prvom kvartalu 2022.
Ako se ova informacija ispostavi kao tačna, to bi moglo da znači kompromis, odnosno ustupak sadašnjim političkim elitama da ne blokiraju tehničko unapređenje, a da im zauzvrat bude dozvoljeno da naredne izbore sprovedu po dosadašnjim metodama.
Radi pojašnjenja, važno je znati da nijedna relevantna međunarodna organizacija ne smatra da je sadašnji sistem nelegitiman s tehničke tačke gledišta, već da ima niz nedostataka, za koje priznaju da utiču na integritet rezultata.
To znači da, prema njihovom stanovištu, nedostaci koji postoje ne znače da izabrani funkcioneri nisu legitimni, već biranim diplomatskim rječnikom saopštavaju da sadašnji sistem ne omogućava u potpunosti demokratske izbore.
Primjera radi, Kancelarija za demokratiju i ljudska prava Organizacije za evropsku bezbjednost i saradnju (ODIHR), Savjet Evrope, EU i druge relevantne institucije i organizacije nedostatke vide u načinu na koji se biraju političke stranke u biračke odbore, zatim u netransparentnosti finansiranja političkih stranaka i kampanja, vršenju pritisaka na birače i sličnim metodama.
U posljednjem izvještaju ODIHR-a nakon sprovedenih opštih izbora 2018. godine problem pasivnog biračkog prava i tehnički nedostaci su spomenuti zajedno kao problem, a izbori su ocijenjeni kao “istinski konkurentni”, ali, kako se dodaje, s nizom nedostataka od nemogućnosti kandidovanja ostalih, što se odnosi na implementaciju odluke “Sejdić i Finci”, pa do raznih tehničkih nedostataka.
Kako je “Nezavisnim” rečeno, izvjesno je da bi, ukoliko bi se riješila sadašnja politička kriza izazvana odlukom Valentina Incka o nametanju klauzule o negiranju genocida, bio postignut dogovor o implementaciji odluke “Sejdić i Finci”, što bi i međunarodnoj zajednici “spasilo obraz”, a političarima omogućilo posljednje izbore po uslovima koji idu u korist vladajućim strankama.
Željko Bakalar, predsjednik Centralne izborne komisije BiH, za “Nezavisne” je rekao da se ta institucija i dalje nada da je barem dio rješenja za unapređenje izbornog procesa moguće ostvariti na narednim opštim izborima.
“Mi činimo sve što je do nas da uz pomoć naših međunarodnih partnera dođemo do nekih poboljšanja, a u kojoj mjeri će to biti moguće, vidjećemo”, rekao nam je Bakalar. Naglasio je da očekuje podršku međunarodnih partnera za njihovu inicijativu da se neke tehničke izmjene, poput biometrijskog identifikovanja glasača, ostvare još na ovim izborima te da vjeruje da ta podrška i dalje postoji.
Vehid Šehić, bivši predsjednik CIK-a i predsjednik koalicije “Pod lupom”, takođe smatra da u trenutnoj političkoj situaciji nije moguće ostvariti izmjene na narednim izborima. Osim političkih problema, odnosno opstrukcija, Šehić vidi i tehničke izazove da se na vrijeme sprovede pilot-projekat koji bi demonstrirao pouzdanost tehničkih unapređenja poput biometrijskog identifikovanja birača i skeniranje glasačkih listića.
“U svakom slučaju, ne treba odustati i treba razmišljati da se na sljedećim izborima promijeni Izborni zakon, a da se onda na lokalnim spriječe izborne prevare kojima smo, nažalost, svjedoci na svakim izborima”, rekao je Šehić.
