VRBAS Media

Kategorija: Tech

  • Srušene brojne internetske stranice i aplikacije

    Srušene brojne internetske stranice i aplikacije

    Veliki broj popularnih internet stranica, aplikacija i onlajn igara prestao je da funkcioniše jutros 20. oktobra. 2025. godine zbog masovnog prekida u radu interneta koji je pogodio korisnike širom svijeta. Prema podacima sajta Downdetector, među pogođenim platformama su Amazon, Snapchat, Vodafone, kao i brojne druge globalne usluge.

    Među aplikacijama i servisima pogođenima problemima su još i Canva, Ring, Clash Royale, Life360, MyFitnessPal, Xero, Amazon Music, Prime Video, Clash of Clans, Wordle, Coinbase, HMRC, Vodafone, PlayStation i Pokémon Go, IMBd, Disney, MAX i mnoge druge.

    Korisnici širom Evrope, uključujući i Veliku Britaniju, prijavljuju poteškoće u pristupu nizu servisa – od onlajn prodavnica i društvenih mreža, do mobilnih operatera i platformi za igranje. Neki su prijavili da ne mogu da se prijave na svoje naloge, dok drugi tvrde da im aplikacije uopšte ne reaguju ili da ne mogu da obave kupovine, javlja Sky News.

    Prema prvim informacijama, problem je najvjerovatnije povezan sa velikim prekidom u radu Amazon Web Services (AWS), jednog od globalnih provajdera internet infrastrukture, što je izazvalo lančane probleme na različitim mrežama. Stručnjaci ističu da bi ovakvi incidenti mogli imati široke posljedice, s obzirom na to koliko se svakodnevne usluge oslanjaju na centralizovane “cloud” sisteme.

    Kompanije čije su usluge pogođene još uvijek nisu izdale zvanična saopštenja, ali tehnički timovi, prema svemu sudeći, rade na identifikovanju uzroka i ponovnom uspostavljanju pristupa. Na društvenim mrežama pojavili su se i heštegovi #InternetOutage i #AmazonDown, koji su ubrzo postali trend.

    Ovo nije prvi put da globalne platforme istovremeno ostanu nedostupne — sličan incident zabilježen je 2021. godine, kada je pad sistema kompanije “Fastly” privremeno “ugasio” veći dio interneta.

    Za sada nije poznato koliko će ovaj put trajati prekid, ali stručnjaci upozoravaju da bi obnova saobraćaja mogla potrajati satima, dok se ne stabilizuju svi čvorovi i mreže pogođene kvarom.

    Šta je Amazon Web Servis?
    Amazon Web Services (AWS), odeljenje za cloud računarstvo tehnološkog giganta Amazona, suočilo se sa ozbiljnim poteškoćama u radu koje su pogodile brojne korisnike širom svijeta. AWS predstavlja okosnicu modernog interneta — njegova infrastruktura podržava milione veb-sajtova i platformi velikih kompanija, dok mnoge mobilne aplikacije koje svakodnevno koristimo rade upravo na AWS centrima podataka.U saopštenju objavljenom na zvaničnoj stranici za status usluga, kompanija je potvrdila postojanje problema u svom US-EAST-1 regionu, jednom od najvažnijih čvorišta u globalnoj mreži.

    “Možemo potvrditi značajne stope grešaka za zahtjeve ka jednom od naših endpoint-a”, navodi se u saopštenju.

    Ovi prekidi rada podsjećaju koliko su velike kompanije i krajnji korisnici oslonjeni na cloud infrastrukturu. Svaki zastoj u njenom funkcionisanju ima lančane posljedice – od otežanog pristupa sajtovima i uslugama, pa sve do privremenih prekida u radu popularnih aplikacija na pametnim telefonima.

    AWS je najavio da timovi intenzivno rade na otklanjanju problema i povratku sistema u normalan režim rada.

    Pogođene i banke
    Lloyds, Halifax i Bank of Scotland – koji su dio iste matične kompanije – takođe imaju problema, prema podacima sajtova za praćenje poput DownDetectora i prijavama korisnika. Pogođeni klijenti kažu da ne mogu da pristupe svom internet bankarstvu.

    Da li je u pitanju hakerski napad?
    Kada dođe do velikog prekida ovakve vrste, uvijek je primamljivo zapitati se da li je to rezultat sajber napada. Stručnjaci za bezbjednost već dugo upozoravaju da infrastruktura na kojoj počiva internet – a samim tim i veliki dio svijeta – može biti krhkija nego što mislimo, i da bi je hakeri jednog dana mogli oboriti.

    Za sada nema ničega što ukazuje na to da je riječ o sajber napadu. Prema saopštenjima Amazon Web Services izgleda da se tačno ne zna u čemu je problem, i iako ništa eksplicitno ne isključuje tu mogućnost, nema razloga da se vjeruje da je riječ o namjernom hakerskom napadu.

    Takvi napadi, naravno, jesu u porastu. U posljednjim mjesecima vidjeli smo kako su kompanije poput “Jaguara” i “Land Rovera” bile potpuno zaustavljene zbog sajber napada.

    Ali, češće nego što mislimo, prekidi kakvi se vide kod Amazon Web Servicesa rezultat su greške, a ne namjerne sabotaže. Oni mogu nastati zbog pogrešno primijenjenog ažuriranja, fizičkog problema u data centru ili jednostavno pogrešne promjene na važnom podešavanju.

  • Vještačka inteligencija dizajnirala nove antibiotike

    Vještačka inteligencija dizajnirala nove antibiotike

    Istraživači sa Masačusetskog tehnološkog instituta (MIT) razvili su dva nova potencijalna antibiotika koristeći vještačku inteligenciju.

    Ti lijekovi ciljaju gonoreju i meticilin-rezistentni stafilokokus aureus (MRSA), poznat kao “superbakterija”, prenosi BBC.

    Za razliku od ranijih pokušaja koji su se oslanjali na pretragu poznatih hemikalija, ovaj put AI je dizajnirao molekule atom po atom.

    Testovi u laboratoriji i na životinjama pokazali su da su antibiotici efikasni u borbi protiv tih infekcija.

    Ipak, prije nego što lijekovi postanu dostupni pacijentima, potrebno je još nekoliko godina kliničkih ispitivanja i usavršavanja.

    Profesor DŽejms Kolins sa MIT-a ističe da bi taj pristup mogao da označi “drugo zlatno doba” u otkrivanju novih antibiotika, što je ključno jer prekomjerna upotreba postojećih lijekova dovodi do pojave sve otpornijih bakterija.

    Ova studija, objavljena u časopisu “Cell”, testirala je 36 miliona hemijskih jedinjenja, uključujući i one dosad nepoznate, a AI je obučena tako da razumije kako različite molekularne strukture utiču na bakterije.

  • Ilon Mask ugasio svoj superkompjuter

    Ilon Mask ugasio svoj superkompjuter

    Tesla napušta razvoj sopstvenog Dojo superkompjutera i prelazi na novu generaciju AI čipova, dok investitori pozdravljaju promjenu strategije.

    Izvršni direktor Tesle Ilon Mask potvrdio je gašenje projekta Dojo, superkompjutera razvijanog za treniranje vještačke inteligencije, ocijenivši ga kao “evolucioni ćorsokak”.

    Odluka je donesena nakon što je Tesla prešla na jedinstvenu AI6 arhitekturu čipova, koja kombinuje treniranje i rad u realnom vremenu, čime Dojo više nema tehničku i stratešku svrhu.

    “Dojo 3 u nekoj mjeri živi kroz veliki broj AI6 SoC-ova na jednoj ploči”, izjavio je Mask, dodajući da je kompanija sprovela kadrovske promjene kako bi ubrzala prelazak na novu tehnologiju.

    Umjesto razvoja sopstvenog masivnog superkompjutera, Tesla će se više oslanjati na čipove proizvedene u saradnji sa Samsungom, kao i na hardverska rješenja kompanija Nvidia i AMD.

    Vest o gašenju Dojo projekta investitori su dočekali pozitivno – akcije Tesle porasle su za oko 2,3 odsto, uz dodatni rast zahvaljujući regulatornom odobrenju za rad Teslinog robotaksija u Teksasu, prenosi B92.

  • Mask nije zainteresovan za kupovinu Tiktoka

    Mask nije zainteresovan za kupovinu Tiktoka

    Milijarder Ilon Mask rekao je da nije zainteresovan za kupovinu Tiktoka, popularne aplikacije za kratke video-snimke koju SAD pokušavaju da zabrane zbog zabrinutosti za nacionalnu bezbjednost jer je u kineskom vlasništvu.

    Mask je ovo izjavio krajem januara, ali je komentar tek danas objavila njemačka informativna mreža “Velt grup”, koja je bila domaćin konferencije kojoj se Mask pridružio putem video-veze.

    – Nisam dao ponudu za Tiktok – rekao je Mask sedam dana nakon što je predsjednik SAD Donald Tramp izjavio da je otvoren za mogućnost da Mask kupi aplikaciju u vlasništvu firme “Bajt dens” ako to želi.

    Vlasnik “Tesle” je dodao da nema nikakve planove za “Tiktok” i da vrlo rijetko kupuje kompanije.

    Mask je rekao da je njegova kupovina “Tvitera”, koji se sada zove “Iks”, bila neobična pošto on, prema sopstvenim riječima, “obično gradi kompanije od nule”.

    Tramp je potpisao izvršnu naredbu kojom se odgađa sprovođenje zabrane popularne aplikacije, koja je trebala da bude zatvorena 19. januara.

    “Bajt dens” je dobio rok u januaru da proda svoju imovinu u SAD ili će se suočiti sa zabranom u ovoj zemlji.

    Tiktok je negirao da je ikada dijelio podatke svojih američkih korisnika sa kineskim vlastima ili da će to ikada učiniti.

  • Anonimna kineska tehnološka kompanija bacila Ameriku na koljena?

    Anonimna kineska tehnološka kompanija bacila Ameriku na koljena?

    Kineska tehnološka kompanija Deep Seek, koja je tek nedavno osnovana uspjela je ostvariti nešto što niko u tehnološkoj industriji nije vjerovao da je moguće – razviti novu dinamičnu metodu razvoja sistema vještačke inteligencije.

    Najvažniji korak u izgradnji bilo kojeg sistema vještačke inteligencije je prikupljanje velikih baza podataka iz različitih oblasti ljudskog znanja, a onda povezivanje tih baza s sistemima vještačke inteligencije koju “uče” analizirajući te podatke. Pojednostavljeno rečeno, ono što su kineski inžinjeri uradili je pomaganje sistemima vještačke inteligencije kako da selektuju i razvrstaju dijelove bazi podataka, i daju prioritet onima koji imaju najviše korisnih informacija iz kojih se najviše može naučiti. Dosadašnji model, koji su favorizovale američke tehnološke kompanije, podrazumijevao je pasivnije apsorbovanje velikih baza podataka od strane sistema vještačke inteligencije bez posebne selekcije i izdvajanja dijelova iz tih baza podataka.

    Novi revolucionarni kineski sistem uveo je sofisticirani algoritam između baza podataka i sistema vještačke inteligencije koji je probrao informacije iz kojih se može najviše naučiti. Na taj način su korištenjem manje resursa i za kraće vrijeme uspjeli “naučiti” njihove sisteme kako da upravljaju ljudskim znanjima iz svih oblasti koje se nalaze u bazama podataka iz kojih su učili. Američki model, obzirom da podrazumijeva da sistem mora da nauči sve ono što se nalazi u bazama, zahtijeva ogromnu količinu hardvera, poput najskupljih i najbržih čipova. Kineski model može isti rezultat postići s korištenjem mnogo manje resursa, jer njihov sistem, zahvaljujući algoritmu, zna kako da “probere” korisne informacije i onda se fokusira na njih.

    Obzirom da američki sistem zahtijeva mnogo čipova, američke tehnološke kompanije dobile su veliku količinu novca od strane investitora jer se očekivalo da će biti potreban veliki novac da se razviju napredni sistemi. Sada se čini da ti čipovi nisu potrebni u onoj mjeri u kojoj se vjerovalo ranije, pa su vrijednosti tehnoloških kompanija u Americi počele naglo da padaju. Analitičari ističu da su kineski inženjeri razvili novi model iz nužnosti. Naime, administracija Džoa Bajdena, bivšeg američkog predsjednika, zabranila je izvoz najsofisticiranijih čipova u Kinu, kako bi pokušali usporiti razvoj kineskih modela vještačke inteligencije. Obzirom da nisu imali najnovije Nvidia čipove A100 i H100, koje koriste američke kompanije, kineski inžinjeri su iskoristili stare Nvidiine čipove H800, one za koje nije važila zabrana.

    Američki mediji ovaj kineski uspjeh već nazivaju “Sputnjik”, referirajući se na uspjeh SSSR-a da pošalje prvi vještački satelit u svemir, što je podstaklo Ameriku da uloži ogromne resurse u svoj svemirski program i slijetanja na Mjesec, čime je Amerika na kraju uspjela da pobijedi svog glavnog istočnog rivala. Sada se američki mediji pitaju da li američki tehnološki sektor može da ponovi taj uspjeh – iako su Kinezi prvi uspjeli da revolucioniraju sisteme vještačke inteligencije, može li Amerika imati zadnju riječ i u konačnici odnijeti pobjedu. Treba takođe reći da su Kinezi uspjeh uspjeli ostvariti zahvaljujući korištenju ne samo zapadnih čipova, već i zapadnih arhitektura vještačke inteligencije, koje su modifikovali i na kraju razvili svoje sisteme. Sljedeće važno pitanje je da li najnapredniji čipovi koje koriste američke kompanije mogu na bolji način da se prilagode kineskim dosignućima i na kraju ipak odnesu prevagu.

  • Tiktok: Sutra prestajemo s radom

    Tiktok: Sutra prestajemo s radom

    Kompanija TikTok, u vlasništvu kineske firme Bajtdens (ByteDance), saopštila je da će biti primorana da sutra obustavi sve aktivnosti u SAD, osim ukoliko ne dobije jasnu izjavu Bijele kuće o svojoj budućnosti.

    Saopštenje je uslijedilo nakon što je američki Vrhovni sud juče potvrdio zakon kojim se zabranjuje TikTok u SAD, osim ukoliko ta platforma ne prekine veze s kineskom matičnom kompanijom Bajtdens do nedjelje, prenijela je televizija Ej-Bi-Si (ABC).

    Američka administracija saopštila je u petak da neće sprovesti potencijalnu zabranu odmah nakon isteka roka, ostavljajući primjenu zakona novoizabranom predsjedniku SAD Donaldu Trampu, koji stupa na dužnost u ponedjeljak.

    Tramp, koji se protivio zabrani TikToka, rekao je da će nastojati da poništi tu odluku.

    Međutim, TikTok je naveo da poruke administracije odlazećeg američkog predsjednika Džozefa Bajdena nisu dovoljno jasne.

    U odgovoru TikToku, zvaničnik Bijele kuće rekao je za ABC kasno u petak da je Bajdenova administracija već uložila velike napore da saopšti svoj stav i da će na Trampovoj administraciji biti da primijeni zakon.

    Vrhovni sud SAD potvrdio je u petak zakon kojim se zabranjuje poslovanje kineske kompanije TikTok, a zabrana bi trebalo da stupi na snagu već sutra, 19. januara.

    Prema zakonu, kineska kompanija Bajtdens trebalo bi da proda američku ispostavu svoje popularne društvene mreže TikTok do 19. januara ili će u protivnom biti zabranjena u Americi.

    Prema presudi, zakon koji je prošle godine izglasala velika većina predstavnika u Kongresu, kako iz redova republikanaca, tako i demokrata, ne predstavlja kršenje Prvog amandmana američkog Ustava koji štiti slobodu govora, prenosi Rojters.

    Vrhovni sud je saslušao argumente obje strane do 10. januara, samo devet dana prije roka koji je predviđen zakonom.

    TikTok koriste milioni Amerikanaca i spada među najomiljenije platforme u toj zemlji, a kompanija planira da ugasi njen rad u SAD ukoliko se ne dogodi preokret u posljednjem trenutku, saopštili su Rojtersovi izvori.

    Tramp je juče izjavio da je odluka Vrhovnog suda SAD “bila očekivana i da je svi moraju poštovati”.

    “Moja odluka o TikToku biće donijeta u bliskoj budućnosti, ali moram imati vremena da razmotrim situaciju”, rekao je Tramp u poruci na platformi Trut soušal (Truth Social).

    Tramp se protivi zabrani TikToka i smatra da mu je upravo ova aplikacija pomogla da privuče mlade glasače pred predsjedničke izbore u 2024. godini, navodi Rojters.

    Trampov novi savjetnik za nacionalnu bezbjednost Majk Volc rekao je u srijedu da novoizabrani predsjednik namjerava da preduzme mjere kako bi sačuvao TikTok kada se vrati na funkciju, dodaje agencija, a prenosi Tanjug.

  • Ilon Mask sa Starlinkom stiže i u BiH?

    Ilon Mask sa Starlinkom stiže i u BiH?

    Nakon dugih najava, čekanja i glasina, satelitski internet kompanije Starlink Ilona Maska mogala bi da bude dostupan u Bosni i Hercegovini.

    Iako su za N1 iz Ministarstva saobraćaja i komunikacija BiH rekli kako ih iz Starlinka nisu kontaktirali, iz Regulatorne agencije za komunikacije BiH su potvrdili da se ostvario prvi kontakt.

    “Satelitski operator Starlink je u informativnim razgovorima vođenim sa predstavnicima Regulatorne agencije za komunikacije (Agencija) iskazao interes za ulazak na tržište BiH i nuđenje javnih usluga pristupa Internetu krajnjim korisnicima u BiH. Operator je upućen da ishoduje potrebne dozvole kod Agencije. Do sada, od strane operatora Starlink nije dostavljen zahtjev za izdavanje takvih dozvola”, rekli su iz RAK-a.

    Starlink predstavlja brzi satelitski internet čiji se signal na zemlju šalje uz pomoć satelita koji su formirani nalik sazviježđu i nalaze se niže od standardnih satelita. Prije svega, omogućavaju brz prenos podataka u ruralnim sredinama gdje fizička internet infrastruktura nije mogla da bude instalirana ili zapravo nema naselja i mogućnosti za to.

    Korištenje Starlinka je neograničeno i predstavljaće samo još jedan izbor za građane, pored drugih internet provajdera – što će svakako povećati konkurentnost u ovom domenu.

    Pružanjem svoje usluge u BiH, Starlink bi pokrio čitavo tržište Evrope.

    Na karti Evrope Starlinka, nažalost, samo su BiH, Crna Gora i Srbija obilježene tamnijom bojom što jasno aludira na to da je dostupnost pomenutog interneta za sada nejasna. Međutim, stvari se mijenjaju ako se kursor miša prinese određenoj državi, a u ovom slučaju Srbija i Crna Gora bi trebalo da dobiju mogućnost korišćenja Starlinka već u toku ove godine, prenosi Indikator.

  • Oglasio se Majkrosoft o padu sistema

    Oglasio se Majkrosoft o padu sistema

    Kompanija Majkrosoft saopštila je danas da preduzima “akcije na ublažavanju” problema koje su prijavili korisnici, a zbog koga je u kompanijama i bankama širom svijeta došlo do tehničkih problema i prekida u funkcionisanju.Kompanija istražuje pitanja u vezi sa pružanjem klaud usluga u SAD, kao i problem koji je uticao na nekoliko njihovih aplikacija i usluga, navedeno je u saopštenju, a prenosi BBC.

    U Australiji je niz banaka, medija i aviokompanija prijavio da su izloženi masovnom IT napadu i prekidu komunikacija.

    Letovi su otkazani na aerodromu u Sidneju, u supermarketima je nastala haotična situacija, a programi TV mreža su poremećeni usljed pada kompjuterskih sistema i grafike, prenosi BBC.

    Samo nekoliko sati prije Australije, nekoliko američkih avio kompanija je takođe prijavilo da mora da otkaže ili odloži letove zbog problema sa IT vezama, prenosi Tanjug.

    Uzrok poremećaja IT sektora nije jasan, ali mnogi koji su pogođeni povezali su ga sa Majkrosoft PS operativnim sistemima.

    Kompanije kao DŽetstar I Virdžin erlajnz su prijavile problem u vezi sa Majkrosoftom.

    Banke i firme kao što su Telstra i Gugl takođe su registrovali teškoće.

  • TikTok tužio vladu SAD

    TikTok tužio vladu SAD

    TikTok tuži vladu SAD zbog novog zakona koji bi prisilio ovu aplikaciju da se odvoji od kineske kompanije BajtDens, ili joj u suprotnom prijeti zabrana u Americi.

    U dokumentu koji je danas predat sudu, piše da američki Kongres “preduzima mjeru bez presedana, kojom direktno izdvaja i zabranjuje TikTok”, i tvrdi se da je ovaj potez “neustavan”.

    Tužba navodi i da nije moguće da BajtDens proda aplikaciju, kao i da bi zakon “nametnuo potpuno gašenje” do 19. januara sljedeće godine.

    “Prvi put u istoriji, Kongres podržava zakon koji izdvaja jednu jedinu platformu i poziva na njenu zabranu. Time se zabranjuje i da svi Amerikanci učestvuju u jedinstvenoj onlajn zajednici koju čini više od milijardu ljudi širom svijeta”, navodi se u tužbi.

    Podsjetimo, američki predsjednik Džo Bajden nedavno je potpisao zakon kojim se kompaniji daje devet mjeseci da TikTok proda nekoj američkoj firmi zbog “bezbjednosnih razloga”, ili će ova aplikacija biti zabranjena.

    “Čak i izjave kongresmena jedva nagovještavaju neku potencijalnu mogućnost zloupotrebe TikToka od strane Kine, a ne navode nikakve jasne dokaze, bez obzira na to što ova platforma radi otvoreno i transparentno još od 2017. godine u SAD”, piše u tužbi.

    TikTok navodi i da zabrana ne bi mogla da se održi jer bi morali da prepravljaju “milione linija koda” kako bi aplikacija promijenila vlasnika, jer kineska vlada ne bi dozvolila prodaju sa aktuelnim algoritmom TikToka.

  • Ovo su najveće promjene koje očekuju korisnike Androida

    Ovo su najveće promjene koje očekuju korisnike Androida

    Gugl je započeo s testiranjem Androida 15 s Developer Privju (Developer Preview) izdanjem za Piksel uređaje.

    Bez obzira na to što ovo izdanje trenutno koriste samo razvojni programeri, korisnici imaju dobar uvid u to šta se sprema u novom izdanju Android operativnog sistema, koje je trenutno poznato pod kodnim imenom Vanila Ijskrim.

    Iako Android 15 izgleda prilično slično prethodnim verzijama, postoje neke primetne promene koje će uticati na način na koji koristite Android. Osim toga što će novi Android izgledati nešto drugačije, biće omogućeno delimično deljenje ekrana, odnosno snimanje samo prozora aplikacije umesto čitavog ekrana.

    Uz to, uvodi se i mogućnost “hlađenja” obaveštenja. Ona smanjuje intenzitet uzastopnih obaveštenja koje dolaze iz iste aplikacije kako bi se sprečilo preopterećenje korisnika prevelikim brojem obaveštenja.

    Nove kontrole kamere

    Nove dodate funkcije uključuju poboljšanja u uslovima slabog osvetljenja koja omogućavaju kontrolu pojačanja osvetljenja prikaza kamere i napredna prilagođavanja snage blica koja omogućavaju preciznu kontrolu prilikom fotografiranja.

    Dijalog s Blutut upozorenjem

    Većina korisnika ostavlja Blutut uključenim kako bi se lako i brzo povezivali s različitim gedžetima tokom dana. Ako ih imate više oko sebe, dijalog s upozorenjem bi mogao da vam bude koristan jer će vam pomoći s prebacivanjem pojedinih veza i isključivanje pojedinih uređaja ako ih ne koristite. Moći ćete brže da uđete u podešavanja uređaja i uparujete nove.

    Neke manje promjene

    Dolaze poboljšanja u Android Dynamic Performance Framework, koja omogućavaju igrama i aplikacijama s intenzivnim performansama da bolje rade s termalnim sistemima uređaja. ADPF će bolje pratiti termalno stanje uređaja i paziti da ne dođe do pregrevanja, a ušteda bi trebalo da bude primarna u odnosu na performanse, što je dobro za zadatke u pozadini.

    Mnoge aplikacije koriste Android Sistem Vebvju za prikazivanje internet sadržaja. Budući da je proces zaključan u memoriji, Android sistem će uobičajenim operacijama upravljanja RAM-om staviti proces u drugi plan tokom redovnih operacija upravljanja RAM-om.

    Stiže i nova verzija Privacy Sandboxa kako bi se uvela rješenja za oglašavanje koja bolje čuvaju privatnost korisnika. Ovo je potrebno kako bi se poboljšao ekosistem aplikacija što je dobro za celokupno zdravlje Android platforme.