Kategorija: Politika

Imaju li Srbi, Bošnjaci i Hrvati pravo na neki svoj interes u BiH ili je samo važan interes SAD, a sva tri naroda treba da služe tom interesu, upitao je predsjednik Republike Srpske Milorad Dodik.

– “Mirno razdruživanje je prijetnja interesima SAD”, reče juče ambasador Amerike u BiH Majkl Marfi – dodaje Dodik.

Dodik je upitao imaju li pravo Srbi, Bošnjaci i Hrvati sami da se dogovore?

– Kako se dogovorimo, tako će nama biti. Ili treba da budemo pokusni kunići u nečijem eksperimentu. Јe li vam nedovoljno sve vaše bogatstvo, pa biste i ovo naše malo da uzmete – dodaje Dodik na društvenoj mreži “Iks”.

Navodi da je najveća zabluda bošnjačkih političara da Amerika želi da ostvari interese Bošnjaka.

– Naš narod kaže: “Tuđa ruka svrab ne češe”. Nije Austrija anektirala BiH da bi je razvila, već da bi odavde odvukla sve što se moglo odvući. Kako je bilo tada, tako je i danas, samo je drugi protagonista – ističe on.

Dodaje da Ameriku interesuju samo njeni interesi, a za Bošnjake, Srbe i Hrvate ih briga kao za lanjski snijeg.

– Kao što ih nije bila briga za Iračane, Sirijce, Libijce, Egipćane, Avganistance, u čijim zemljama su napravili haos isključivo zbog svog interesa. Amerika nikada i nikome nije davala, već je uzimala. Ne znam zašto bošnjački političari naivno vjeruju da su oni posebni i da će njima nešto dati – ističe Dodik.

Kaže da, ako je neko i imao iluzije, Marfi ih je juče raspršio.

– Bošnjaci svoj interes, kao i Srbi i Hrvati, mogu ostvariti samo međusobnim dogovorom – napominje Dodik.

Predsjednik Narodne skupštine Republike Srpske i vođa Ujedinjene Srpske, dr. Nenad Stevandić komentarisao je,karakter Republike Srpske.

“Na Koridoru 92, protiv nas su bili Armija BiH, mudžahedini, HVO, Hrvatska vojska, plus NATO”, istakao je Stevandić. Dodao je da je u tim teškim trenucima srpskom narodu bilo suđeno da se suoči sa izolacijom i izazovima. “Djeca su nam umirala u bolnicama bez kiseonika, Srbija je bila pod sankcijama, izolovana, Rusija nemoćna, Kina bez uticaja, svijet monopolaran”, rekao je Stevandić, opisujući teške trenutke kroz koje je Republika Srpska prolazila.

Ipak, uprkos svemu, Stevandić je istakao da je Republika Srpska uspjela da probije ovaj okružujući pritisak i da ostvari trijumf. “To je karakter Republike Srpske. Slava herojima!”, zaključio je Stevandić na društvenoj mreži X

Predsjednik Republike Srpske Milorad Dodik smatra dobrim to što je i američki ambasador u BiH Majkl Marfi konačno primijetio da se BiH kreće u pogrešnom smjeru, ali je istakao da juri u propast sve dok kauboj bude držao volan.

“E, i to dočekah, da se saglasim s Marfijem. `BiH se kreće u pogrešnom smjeru`, reče on. Kauboju, dok god ti budeš držao volan, nezadrživo jurimo u propast”, rekao je Dodik.

On smatra da je dobro da je to i Marfi konačno primijetio.

“Ti se opsesivno baviš sa mnom jer sam bitan i važan. Nemam vremena da se bavim tobom jer si nebitan i nevažan. Goodbye”, napisao je Dodik na društvenoj mreži “X”.

Profesor ustavnog prava Siniša Karan izjavio je da Željko Komšić “građanskom pričom” o Ustavnom sudu BiH i njegovim “specifičnim nadležnostima” pokušava uvesti novi način odlučivanja i rada koji bi isključivao entitetski i etnički model odlučivanja, ali i naglasio prostu većinu za odlučivanje kao dovoljnu, što je otjelovljenje koncepta rušilačke politike.

Povodom Košićevog obraćanja na sjednici Venecijanske komisije na kojoj je naveo da u BiH postoji krhka demokratija i da u takvim slučajevima Ustavni sud treba da bude krajnja sudska instanca koja, pored pravnih pitanja, treba da zaštiti i demokratiju, Karan je istakao da je u BiH neophodno očuvati mir i stabilnosti, a to je moguće samo uz uvažavanje ženevsko-njujorških osnovnih dogovorenih principa u kojima je konstitutivnost nadnačelo, princip i ustavna norma.

Kolumnu profesora Karana za SRNU prenosimo u cijelosti:

Komšić, nikad ostvareni ustavopisac iz paralelnog univerzuma “građanske BiH” zatražio je usvajanje “malog amandmana na draft Mišljenja Venecijanske komisije”.

Komšić, svojom “građanskom pričom” o Ustavnom sudu BiH i njegovim kako kaže “specifičnim nadležnostima” pokušava uvesti novi način odlučivanja i rada koji bi isključivao teritorijalni tj entitetski i etnički model odlučivanja, ali i koji bi naglasio prostu većinu /od ukupnog broja sudaca/ za odlučivanje kao dovoljnu.

Ova opasna teza, iako je on predstavio kao demokratsku, zapravo je otjelovljenje koncepta politike dominacije, destabilizacije, opasne politike prevlasti i rušilačke politike.

Politika dominacije mora znati da je konstitutivnost ključni, esencijalni, generički, konstitucionalni element kao krovno, opšte i najveće načelo i ideja jedine moguće poveznice tri naroda (nosioca suvereniteta), teritorijalno određeni u dva entiteta.

U BiH je neophodno očuvati mir i stabilnosti, a to je moguće samo uz uvažavanje ženevsko-njujorških osnovnih dogovorenih principa u kojima je konstitutivnost nadnačelo, princip i ustavna norma, okvir mogućeg – suprotan principu dominacije kao okvira nemogućeg.

Dakle, struktura državne vlasti je jedino moguća kroz principe političkog kompromisa postignutog mirovnim sporazumom, uspostavljanje mehanizma ravnoteže, kao i sprečavanja prevlasti bilo kojeg naroda u procesu donošenja odluka.

Komšićevo “malo” razmišljanje ima za cilj da visoko autonomna federalna jedinica nestane, kao i mehanizmi zaštite Srpske i srpskog naroda, a BiH da se pretvori u građansku, unitarnu i folklorno multikulturalnu državu, bez konstitutivnosti i federalnog etno-teritorijalnog predstavljanja.

Dugoročno, Republika Srpska ne bi bila više nadležna za izbor sudija Ustavnog suda nego bi cijela BiH bila izborna jedinica, i bio bi to korak ka vraćanju na unitarnu većinsko bošnjačku državu `jedan čovjek jedan glas`.

Podsjediću da je Venecijanska komisija pravilno konstatovala sledeće: “Podjela pozicija u državnim organima među konsitutivnim narodima bila je centralni element Dejtonskog mirovnog sporazuma koji je omogućio postizanje mira u BiH. U takvom kontekstu bilo bi teško uskratiti legitimitet normama koje bi, s gledišta nediskriminacije, mogle biti problematične, mada i neophodne za postizanje mira i stabilnosti, te sprečavanje daljeg gubitka ljudskih života”.

Dakle, ovaj “mali amandman” je veliki i direktni udar na sam Dejtonski sporazum, jer je njegov sadržaj suprotan samom biću multietnički pluralnog društva, ali je i njegova primjena neodrživa, opasna, politički, sociološki i ukupno društveno nemoguća, društveno neprihvatljiva i neprovodiva.

Dejtonskim mirovnim sporazumom konstituisana je BiH koja se sastoji od dva entiteta i tri konstitutivna naroda – Srba, Bošnjaka i Hrvata, dok se prava svih ostalih moraju uvažiti i poštovati, pri čemu se prava jednog od tri konstitutivna naroda ne smiju nikako narušavati u sistemu predstavljanja u institucijama.

Bilo kakva odluka ili promjena koja bi narušila ravnotežu između tri naroda bi bila opasna po samu BiH, jer BiH nije zrela za raspakivanje Dejtonskog mirovnog sporazuma koji je postignut dugotrajnim i upornim pregovaranjem. Nema idealno najboljeg oblika unutrašnje državne organizacije, državnog uređenja BiH, ali postoji realna društvena podloga opredmećena u dejtonskom Ustavu koja omogućava da nijedan konstitutivni narod ne živi potlačeno, ujedno štiteći ljudska prava svakog pojedinca.

Konsocijacijska demokratija, uravnoteženost, paritet i konsenzus, sa odsustvom bilo kakve premoći ili dominacije saveznog, zajedničkog nivoa federalnim jedinicama (entitetima) ili suprotno, primjenom ustavne podjele nadležnosti jeste jedini održiv i provodiv koncept funkcionisanja u BiH, za razliku od rušilačkih ideja i negacije dejtonskog balansa koju Komšić predlaže.

Mirno razdruživanje je prijetnja interesima SAD, istakao je ambasador SAD u BiH Majkl Marfi.

Plan gospodina Dodika za mirno razdruživanje Republike Srpske od BiH opasna je fantazija, nezakonita je i predstavlja prijetnju suštinskim interesima SAD u BiH. Ona je prijetnja mirnoj, prosperitetnoj i demokratskoj budućnosti unutar evro-atlantskih institucija koju ljudi u BiH žele i zaslužuju. Nažalost, međutim, toksična politika podjela ne odražava se samo na Republiku Srpsku. Sve gori ciklus etnonacionalističkih prepucavanja ima očigledan i negativan uticaj na život svih građana u BiH. Podaci OEBS pokazuju da se širom BiH povećava broj incidenata motivisanih predrasudama, mržnjom i govorom mržnje – rekao je Marfi u svom obraćanju BiH dijaspori iz SAD na petnaestoj godišnjoj skupštini BHAAAS u BiH.

Marfi je ocijenio da se BiH trenutno suočava sa najgorom političkom klimom od devedesetih godina prošlog vijeka.

Poslanici Narodne skupštine Republike Srpske na prestojećoj sjednici razmatraće Nacrt zakona o dopuni Zakona o upotrebi zastave, grba i himne na način da se u upotrebu vrate himna Bože pravde i grb Nemanjića.

U Nacrtu zakona o dopuni Zakona o upotrebi zastave, grba i hitme koji je predložio Nenad Stevandić, predsjednik Narodne skupštine Republike Srpske navodi se: “Zajedno sa isticanjem zastave i grba/amblema Republike Srpske i izvođenjem himne Republike Srpske mogu se isticati zastave i grbovi i izvoditi himne stranih država sa kojima Republika Srpska ima potpisan Sporazum o uspostavljanju specijalnih paralelnih odnosa, odnosno država sa kojima pojedini ili svi konstitutivni narodi ili Ostali ili građani u Republici Srpskoj imaju zajedničko istorijsko, kulturološko i tradicionalno nasljeđe”.

Podsjećanja radi, grb Nemanjića i himna Bože pravde u Republici Srpskoj bili su upotrebi sve do 2007. godine kada ih je osporio Ustavni sud BiH. Nedugo nakon toga, kako bi ispunila odluku Ustavnog suda BIH, Republika Srpska usvojila je novu himnu “Moja Republika”, a grb Nemanjića je zamjenjen amblemom.

Sastanak pojedinih članova Upravnog odbora Savjeta za sprovođenje mira u BiH, na nivou političkih direktora, još jednom potvrđuje nekonstruktivan i neuravnotežen pristup ove strukture situaciji u BiH, odstupanje od dejtonskih principa i njihovo proizvoljno tumačenje, rečeno je Srni u Ambasadi Rusije u BiH.

Nikakvi takvi skupovi ne mogu opovrgnuti očiglednu činjenicu nelegitimnosti Kristijana Šmita kao visokog predstavnika – ističu u ovom diplomatskom predstavništvu u reagovanju na kominike PIK-a.

Bez učešća Ruske Federacije, istakli su iz Ambasade, napori međunarodne zajednice da se postigne glavni cilj – međuetničko pomirenje, harmonična interakcija konstitutivnih naroda u BiH – osuđeni su na propast.

Politički direktori Upravnog odbora Savjeta za sprovođenje mira nakon jučerašnjeg sastanka u Sarajevu pozvali su sve strane da promovišu okruženje koje će pogodovati pomirenju i pri tome iznijela niz kritika i upozorenja rukovodstvu Republike Srpske.

UO PIK-a je osudio, kako kažu, flagrantne napade vladajuće koalicije u Republici Srpskoj na Opšti okvirni sporazum za mir, ustavni i pravni poredak BiH.

Profesor ustavnog prava Siniša Karan izjavio je da je Republika Srpska državotvorni entitet, koja ima svoj suverenitet i koja je potpisnik svih 11 aneksa Dejtonskog sporazuma, te da su to istorijske i opštepoznate činjenice, koje ovdašnje tumače i ljubitelje bh državnosti neizmjerno bole.

U kolumni povodom zaključaka Savjeta za sprovođenje mira /PIK/ u BiH u kojima su se obrušili na Republiku Srpsku i njeno političko rukovodstvo, Karan je naglasio da PIK nije ništa drugo nego antidejtonska i nedemokratska ad hok grupa zemalja bez pravnog ovlašćenja i neskriveni predvodnici unitarizacije BiH.

Kolumnu profesora Karana za SRNU prenosimo u cijelosti:

Složene državne zajednice, čija se složenost odlikuje multikonfesionalnošću, multikulturalnošću i multietičnošću, zahtjevaju i složen demokratski identitet i legitimitet koji odgovara takvoj, složenoj višeznačnoj strukturi državne organizacije.

Formiranje federacije nastaje iz potrebe konkretnog društva i države da se organizuje na način primjeren uslovima koji su zahtjevali federalizam kao opciju oblika državnog uređenja.

Prvenstveno, federalni odnosi trebaju odražavati načelo organizacije u kojoj je ostvaren kompromis između zahtjeva za unijom sa jedne strane i zahtjeva za teritorijalnom raznovrsnošću i samostalnošću u okviru federacije.

Taj balans se uspostavlja ustanovljavanjem jedinstvenog političkog sistema u okviru koga su centralnoj i regionalnim vlastima data potrebna opšta ovlašćenja, tako da nijedan sistem vlasti nije pravno ili politički podređen drugome.

Takođe, moramo ukazati i na istorijsku podlogu federalnog uređenja BiH. Prema obliku državnog uređenja, kao i prema načinu svog nastanka, BiH je specifična državna zajednica koja se sastoji od dva entiteta: Republike Srpske (prost entitet) i Federacije BiH (složen entitet).

Ovakvo rješenje ima kompromisni karakter, s obzirom na to da su krajem 1992. godine, na teritoriji BiH stvorene i paralelno egzistirale tri državotvorne cjeline: Republika BiH (muslimanski, odnosno bošnjački dio), Republika Srpska (srpski dio) i Herceg Bosna (hrvatski dio). Sve tri cjeline imale su obilježje nacionalne države, svaka sa svojom teritorijom, organizacijom vlasti, vojskom, policijom, monetom i drugim državnim institucijama i obilježjima.

BiH NASTALA METODOM AGREGACIЈE

Dakle, BiH je nastala metodom agregacije. Uprkos tome što je međunarodna zajednica priznala BiH kao nezavisnu državu, ta država već od kraja 1991. godine nije funkcionisala, jer su se njene institucije podijelile po nacionalnom osnovu i nisu vršile efektivnu vlast na cijeloj teritoriji BiH. Suverena vlast, kao bitno obilježje svake države, nije postojala, pa se ne može govoriti ni o državno-pravnom kontinuitetu BiH.

Dakle, Dejtonskim mirovnim sporazumom kao aktom međunarodnog prava, BiH, kao demokratska i složena država, sastavljena je od dva ravnopravna, jedinstvena i državotvorna entiteta – Republike Srpske i Federacije BiH, koje su izgubile državnopravna svojstva i utemeljene su kao entiteti u rangu visoko samostalnih federalnih jedinica, sa veoma brojnim nadležnostima.

U BiH, s obzirom na njen višenacionalni sastav, u određivanju titulara suvereniteta kombinovan je etnički (nacionalni) princip, entitetski i građanski princip. Ustav BiH iz 1995. godine (Dejtonski mirovni ugovor, Aneks 4), na prvom mjestu ističe nacionalni, entitetski, a zatim i građanski princip nosioca suvereniteta, posebno navodeći u preambuli Ustava BiH da Bošnjaci, Hrvati i Srbi, kao konstitutivni narodi, zajedno sa ostalim, i građani utvrđuju i donose Ustav BiH.

Ustavno određenje nosioca suverenosti u svakoj zemlji ima prvorazredni značaj u pogledu demokratske zasnovanosti ukupnog uređenja, dok određenje nosioca suverenosti predstavlja osnovu za uspostavljanje najvažnijih odnosa i formiranje institucija u državi, a u BiH su i odraz federalnog oblika državnog uređenja. Ovo je odredilo i sastav svih institucija na nivou BiH po principu pariteta i način donošenja odluka po principu konsenzusa.

Sama činjenica da postoji podjela nadležnosti između BiH i entiteta, kao i način njihovog utvrđivanja, ukazuju na federalni karakter BiH.

Podjela nadležnosti i pretpostavka nadležnosti u korist entiteta dokaz su i da BiH nije decentralizovana unitarna država, pošto u njima ne postoji podjela nadležnosti.

BiH ЈE ASIMETRIČNA FEDERACIЈA, POKUŠAЈ DOMINACIЈE ČINI NjENU BUDUĆNOST KRAЈNjE NEIZVЈESNOM

Budući da je jedan entitet uređen unitarno, a drugi federalno, BiH je zapravo asimetrična federacija.

Takođe, sastav, način izbora i način odlučivanja političkih institucija BiH bitno potvrđuju federalnu prirodu njenog državnog uređenja kroz paritetan sastav pojedinih institucija (Dom naroda Parlamentarne skupštine BiH, Predsjedništvo, Savjet ministara BiH), kao i široku primjenu konsenzusa ili prava veta.

Pokušaj dominacije saveznih institucija BiH slabljenjem federalnih jedinica do stepena prelaska federalnog uređenja u unitarno, narušava zadati ustavnopravni okvir, otvara legitimne zahtjeve za promjenom takvih odnosa i daje nove alternative. Refleksije te “borbe” su najvidljivije u strukturi, sastavu, nadležnostima i procedurama djelovanja institucija vlasti na nivou BiH.

Treba istaći da je osuđen na propast svaki pokušaj uspostavljanja odnosa koji vodi ka dominaciji jednog naroda nad druga dva, i kao takav razara biće i samu prirodu saveza različitosti na kojima nastaju takve države.

Osnovni, ustavni, dakle, dejtonski federalni oblik BiH je jedini oblik federalnih odnosa koji daje nadu za opstanaka jedne ovakve zajednice kao što je BiH. Međutim, tendencije narušavanja balansa, pokušaj dominacije koji je na sceni neminovno čini budućnost krajnje neizvjesnom.

Brčko Distrik dobija novog supervizora budući da Džonatan Menuti odlazi, a na njegovo mjesto dolazi Luis Krišok.

Nakon jučerašnje sjednice PIK, iz OHR su poslali zahvalnicu dosadašnjem supervizoru za Brčko Distrikt i prvom zamjeniku visokog predstavnika u BiH, Džonatanu Menutiju, te poslali dobrodošlicu njegovoj zamjeni Luisu Krišoku.

Podsjećamo, Menuti je kao supervizor za Brčko postavljen 2022. godine te je u BiH proveo nešto više od dvije godine.

Njegov zamjenik koji će uskoro doći u BiH, Krišok, kako se navodi u njegovoj biografiji, karijerni je član američke službe za spoljne poslove.

Diplomirao je religiju i sociologiju na Katoličkom univerzitetu Amerike, Vašington, DC. Godine 2017. bio je istaknuti diplomac Škole za nacionalnu bezbjednost i strategiju resursa Univerziteta nacionalne odbrane u Vašingtonu (M.S., strategija nacionalnih resursa).

Krišok je predavao sociologiju na Uralskom državnom univerzitetu u Jekaterinburgu, Rusija (1995-1996) u okviru Projekta građanskog obrazovanja. Od 1996-1998 bio je zamenik direktora Projekta građanskog obrazovanja za Rusiju sa sjedištem u Moskvi, gdje je radio sa ruskim i međunarodnim kolegama na promovisanju obrazovne razmjene.

Nedavno je služio kao američki viši zvaničnik za Arktik (2021-2023) i kao generalni konzul u Vladivostoku, Rusija (2019-2021).

Krišok govori srpsko-hrvatski, ruski i nešto ukrajinski. Njegovi hobiji uključuju čitanje i džez muziku.

Predsjednik Narodne skupštine Republike Srpske dr Nenad Stevandić, nakon što je postavio biste narodnih poslanika koji su ubijeni 1992. godine i kao muzejsku postavku grb Nemanjića postavio u hol Narodne skupštine Republike Srpske, sa objašnjenjem da su pod tim grbom položili zakletvu, sad je predložio zakon koji na mudar i pametan način zaobilazi mogućnost blokada u Ustavnim sudovima i uvodi u upotrebu grb Nemanjića i himnu „Bože pravde“.
Učinio je to tako što nije ukidao postojeći amblem i postojeću himnu „Moja republika“, nego je na osnovu Sporazuma o specijalnim paralelnim vezama, uveo u pravo kao mogućnost korišćenja i drugih grbova i himni vezanih za kulturno-istorijski identitet i istorijske tradicije naroda, sa zemljama s kojima imaju potpisani ugovori o specijalnim paralelnim vezama, a nesumnjivo je da se radi o Republici Srbiji i Republici Srpskoj. Nije precizirano da se radi o grbu Nemanjići i himni „Bože pravde“, ali je potpuno jasno da je Stevandić upravo ciljao na to. To pravo neće onemogućiti i drugim narodima da, takođe, to koriste. Gotovo je 100% sigurno da ovaj zakon, Zakon o dopuni Zakona o upotrebi zastave, grba i himne, neće moći osporiti ni veto Bošnjaka, ni Ustavni sud, jer je na drugačiji način koncipiran i ne uvodi nikakvu diskriminaciju, već mogućnost korišćenja.

Spremite se za nabavljanje grbova i ponovite i uvježbajte tekst himne Bože pravde, jer će uskoro biti u svakoj kancelariji, instituciji, Vladi, ministarstvu, Narodnoj skupštini, skupštinama opština, u čitavoj Republici Srpskoj.
Razlika u pristupu politici i nacionalnom pitanju

Pitali smo predsjednika Narodne skupštine Republike Srpske dr Nenad Stevandić, da prokomentariše mogućnost vraćanja himne Bože pravde i grba Nemanjića.

„Dok razni rijaliti političari, čangrizavci, kritičari i ljudi koji ne znaju šta da rade, nego se miješaju u tuđe živote, uglavnom se bave besmislenim temama i svađama, posao vraćanja grba Nemanjića i himne Bože pravde je ozbiljan politički i nacionalni posao i ja sam posvećen tome, zato im i ne pridajem nikakav značaj“, izjavio je Stevandić.