VRBAS Media

Kategorija: Ekonomija

  • ​Hoće li BiH početi smanjivati kamate na kredite?

    ​Hoće li BiH početi smanjivati kamate na kredite?

    Evropska centralna banka (ECB) vjerovatno će u narednih nekoliko dana treći put ove godine smanjiti kamatne stope.

    Evropski ekonomisti smatraju da je treće smanjenje od četvrtine poena vjerovatno najava dugotrajnijeg ubrzanja akcija zvaničnika koji nastoje da ublaže uticaj na rast evrozone, koji je uzrokovan produženim periodom visokih troškova zaduživanja, a sada se završava blagim zaokretom.

    Kristin Lagard, predsjednica Evropske centralne banke, u četvrtak bi mogla odgovoriti na pitanje o daljem smanjenju kamata, ali i o tome šta se značajno promijenilo od sastanka u septembru.

    Ipak, nije se očekivalo da će nakon septembra i u oktobru biti razmatrano da se smanje kamatne stope, te se smatralo da će se o ovome govoriti tek u decembru.

    Nakon što je 12. septembra drugi put ove godine smanjena kamatna stopa od strane ECB-a, zvaničnici su isključili mogućnost smanjenja i u oktobru.

    Tako je Peter Kazimir, guverner Slovačke centralne banke, tada rekao da ćemo na smanjenje kamata gotovo sigurno čekati do decembra, jer će veoma malo informacija biti dostupno do 17. oktobra.

    Pitali smo domaće stručnjake šta ovo znači za Bosnu i Hercegovinu, te da li će se nakon trećeg smanjenja kamata od strane ECB-a, one početi smanjivati i u BiH.

    Predrag Mlinarević, profesor na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Istočnom Sarajevu, rekao je za “Nezavisne novine” da je, usljed uspjeha sa obaranjem inflacije i njenim svođenjem u ciljane okvire od dva odsto, ECB napustila restriktivnu monetarnu politiku i krenula sa smanjenjem referentne kamatne stope.

    “To će neminovno voditi smanjenju kamatnih stopa i kod nas. U prvom talasu će se smanjiti kamatne stope kod dužnika sa fleksibilnim stopama, a zatim će doći do opadanja i ostalih kamatnih stopa kao rezultat jeftinijih izvora sredstava za komercijalne banke. Ovo sve pod uslovom da ne dođe do nekih nepredviđenih eksternih šokova koji bi imali naglašeni inflatorni karakter”, pojasnio je Mlinarević.

    Slično mišljenje ima i ekonomista Igor Gavran, koji kaže da je u svakom slučaju ovo dodatni argument da se kamatne stope snize i u BiH.

    “Ipak, poznajući banke i njihovo fokusiranje isključivo na maksimiziranje dobiti, ne sumnjam da će odgađati i ona smanjenja na koja su obavezne (kada je klauzulom u ugovoru o kreditu utvrđena direktna veza između kamatne stope i referentne evropske stope), a vrlo je upitno hoće li ikada smanjiti one kamatne stope gdje nemaju takve obaveze. Također sam siguran da će iskoristiti ovaj pad evropskih stopa kao dodatni izgovor da ne podižu ili čak dodatno smanje svoje mizerne kamate na štednju koje nikada nisu adekvatno pratile rast referentnih kamatnih stopa kada su rasle prethodnih godina. Jednostavno, poslovanje banaka u BiH i njihova abnormalna dobit pokazuje anomalije na tržištu koje se očito neće riješiti same i potrebna je intervencija regulatora ne samo u oblasti kamatnih stopa, nego i naknada za ostale usluge koje su uglavnom pretjerane, neke i apsurdno visoke, a uglavnom nemaju veze sa stvarnim troškovima koje pružanje tih usluga stvara”, naglasio je Gavran.

  • Gorivo ponovo poskupljuje

    Gorivo ponovo poskupljuje

    Cijene goriva na benzinskim pumpama u Srpskoj u narednim danima biće veće za pet feninga po litri, kazao je za “Nezavisne novine” Đorđe Savić, predsjedavajući Grupacije za promet naftom i naftnim derivatima Privredne komore Republike Srpske.

    “Veće se cijene očekuju  zbog dešavanja na Bliskom istoku i straha da će doći do prekida u snabdijevanju”, kazao je Savić i dodao da se cijene dizela trenutno kreću od 2,37 do 2,41KM, dok benzin košta 2, 37 do 2,39 KM po litri.

  • Vidović: Srpska ekonomski stabilna, idemo u nove projekte

    Vidović: Srpska ekonomski stabilna, idemo u nove projekte

    Ministar finansija Republike Srpske Zora Vidović izjavila je za Srnu da je finansijsko stanje u Srpskoj stabilno uprkos ekonomskim i političkim sankcijama, te poručila da se iz budžeta izmiruju sve obaveze, što je projektovano i za naredne tri godine, a što će omogućiti nove investicije vrijedne nekoliko milijardi KM.

    – Kod nas je javni dug 31 odsto, a zakonom dozvoljen je 55 odsto od BDP-a. Ukupan dug je oko 37 odsto, a prema zakonu dozvoljeni dug je 60 odsto. Mi se držimo te granice i mislim da je taj dug dosta nizak. Na kraju godine on će se pokazati kao još niži zato što će BDP, koji smo mi planirali ove godine, biti daleko veći -navela je Vidovićeva u podkastu SRNE.

    Ona je ukazala da je riječ o izuzetno niskom zaduženju s obzirom na to da je ranije taj dug, dok je opozicija bila na vlasti, dosegao istorijski maksimum, i to sa niskom stopom BDP-a.

    PRIČA OPOZICIЈE O BANKROTU NE PIЈE VODU, NEЈASNO DA NEKO PRIŽELjKUЈE BANKROT SVOЈOЈ REPUBLICI I NjENIM STANOVNICIMA

    – Oni su tada imali ukupan dug 59 odsto, a granica je bila 60 odsto. Јavni dug im je bio 54,9 odsto, a gornja granica je je bila 55 odsto. To znači da su i na jednom i na drugom dugu bili na granici koja je određena zakonom. Činjenica da su oni tada imali pet milijardi BDP, a bili su zaduženi tri milijarde. Mi danas imamo 16,5 milijardi BDP, a zaduženi smo pet milijardi. To je prosta računica i svaki građanin to može izračunati, tako da je njihova priča o sadašnjem navodnom enormnom zaduženju ne pije vode i služi samo u jeftine dnevno-političke svrhe – naglasila je Vidovićeva.

    Ona je istakla da Vlada Republike Srpske redovno izmiruje sve svoje obaveze, te da nije kasnila nijedna isplata i da je zbog toga Srpska i dobila odličan kreditni rejting renomiranih evropskih kuća.

    – Mene čudi opozicija koja živi u Republici Srpskoj, a stalno govori o bankrotu. Međutim, iako su to priželjkivali, mada mi nije jasno da tako nešto može neko da žele svojoj republici i sugrađanima, to se nije ostvarilo, niti će. Mi imamo zakone koje poštujemo. Imamo dobar rejting evropskih kuća, dobili smo `B` stabilan rejting. To znači da dužnik može i da je sposoban da blagovremeno i u potpunosti ispuni svoje obaveze. Bez obzira što američka Ambasada u BiH govori drugačije, ovo je riječ stručnjaka i renomiranih kuća – naglasila je Vidovićeva.

    UPRKOS PRITISCIMA AMERIČKE AMBASADE, SRPSKA FINANSIЈSKI STABILNA I IDE U NOVE PROЈEKTE

    Ona je navela da postoje problemi na međunarodnom finansijskom tržištu na koje je Republika Srpska ranije uspješno izlazila, ali, uprkos antipropagandi američke Ambasade u BiH, postoje mogućnosti za zaduženje po niskim kamatnim stopama za realizaciju brojnih infrastrukturnih projekata.

    – Bez obzira što nas i američka Ambasada i ovaj takozvani visoki predstavnik promovišu u javnosti kao vrlo nepouzdane, mi imamo izuzetan dobar odnos sa Svjetskom bankom koja nama nudi finansiranje projekata koji su od velikog značaja – istakla je Vidovićeva.

    Govoreći o infrastrukturnim projektima i njihovom finansiranju, ministar finansija Srpske navodi da je do kraja godine planirano potpisivanje ugovora sa Svjetskom bankom za izgradnju puta na dionici Foča-Šćepan polje.

    – Sad trenutno u Republici Srpskoj imamo u realizaciji projekte u vrijednosti dvije milijarde i 800 miliona KM. To je izvan onog što budžet izdvaja za investicije, a u narednoj godini to će biti negdje blizu četiri milijarde jer u ovoj godini doći će i do potpisivanja ugovora o izgradnji dionice auto-puta na koridoru `Pet ce` od Vukosavlja do Brčkog – naglasila je Vidovićeva.

    BUDŽET ZA NAREDNU GODINU BIĆE ZASNOVAN NA REALNOЈ PROCЈENI

    Govoreći o budžetu za narednu godinu, Vidovićeva je napomenula da će on biti zasnovan na realnoj procjeni, te navela da je inflacija svedena na 1,1 odsto.

    – Investicije iz budžeta su najveće u zdravstvenom sektoru i sada imamo oko 800 miliona investicija, uz one od dvije milijarde i 800. U narednoj godini se planira još oko 330 miliona. Međutim, ne zaostaje mnogo ni obrazovanje, jer u Istočnom Sarajevu imamo velika ulaganja kada je riječ o izgradnji studentskih domova i fakulteta – navela je Vidovićeva.

    Ona je podsjetila da je budžet Republike Srpske bio u značajnom suficitu, ali da je period pandemije virusa korona učinio svoje i negativno se odrazio na finansije.

    Prema njenim riječima, postoji plan da se do 2026. godine dostigne suficit.

    – Mi smo na sjednici Narodne skupštini 2023. godine donijeli program konsolidacije budžeta, prema kojem 2026. treba da budemo u suficitu. Mi se toga držimo. Prošle godine budžet je bio u deficitu 257 miliona, tako je projektovano. Plan je da do 2026. godine budžet bude opet u suficitu – najavila je Vidovićeva.

    VLADA NA USLUZI SVIM LOKALNIM ZAЈEDNICAMA, NOVAC SE MORA TROŠITI ODGOVORNO

    Ministar finansija Republike Srpske naglasila je da Vlada objektivno pristupa svim problemima u lokalnim zajednicama, te da se ne pravi razlika u tome ko upravlja opštinom ili gradom.

    – Mi jednako pristupamo svakoj lokalnoj zajednici, bez obzira ko čini vlast i na usluzi smo građanima i njihovim potrebama. Navešću primjer Bileće, opštine kojoj je upravljala opozicija na republičkom nivou, kojoj smo dali dva miliona KM, jer je stanje bilo izuizetno teško i vjerujem da je i sada tamo teško. Znam da je i na Sokocu teško stanje. Novo rukovodstvo koje će sada doći nakon lokalnih izbora moraće da konsoliduje stanje, da napravi plan kako će raditi i dovesti stanje u opštini do koliko-tolike solidne situacije – navela je Vidovićeva.

    ZNAČAЈNA PODRŠKA SRBIЈE KOЈA SE ZALAŽE ZA DEЈTONSKI MIROVNI SPORAZUM

    Vidovićeva je ukazala da je značajna podrška Srbije Republici Srpskoj, koja je zasnovana na poštovanju Dejtonskog mirovnog sporazuma i ustavnog uređenja BiH.

    – Srbija, kao što se vidi iz brojnih izjava predsjednika Aleksandra Vučića i drugih tamošnjih visokopozicioniranih zvaničnika, apsolutno podržava Dejtonski sporazum, kao što i mi to radimo. Mi tražimo samo da imamo ovlaštenja koja su nam data Dejtonskim sporazumom i ništa drugo – rekla je Vidovićeva.

    Osim ove, dodala je ona, značajna je i finansijska podrška Srbije.

    – Mi smo u svakoj opštini uradili određeni projekat iz sredstava koje je Srbija doznačila i to je jako važno. Isto tako Srbija dosta pomaže i opštinama u Federaciji BiH. Osim toga, nama veoma mnogo znači moralna podrška Srbije u našoj borbi za poštovanje Dejtonskog sporazuma i zaštite srpskog nacionlanog pitanja i Republike Srpske – istakla je Vidović.

    SRPSKA ĆE PRUŽITI PODRŠKU LOKALNIM ZAЈEDNICAMA U FBiH

    Ona je ocijenila da je evidentan nedostatak pomoći federalnih vlasti lokalnim zajednicama u tom entitetu gdje živi većinski srpski narod ili je zastupljen u značajnoj mjeri.

    Prema njenim riječima, to se ogleda u nedostatku sredstava za izgradnju infrastrukture ili ukupnog funkcionisanja tih opština.

    Ona je najavila da će od naredne godine budžetom Republike Srpske biti predviđena
    sredstva za pomoć budžetima lokalnih zajednica u FBiH, u iznosu od po milion KM, a riječ je o Drvaru, Grahovu, Glamoču i Bosanskom Petrovcu.

    – Sada smo se odlučili na jedan sistemski način pomoći, a to znači da će u budžetu Republike Srpske za 2025. godinu biti stavka za ove četiri opštine, od po milion KM, što će predstavljati sigurno finansiranje. Mislim da će u velikoj mjeri pomoći njihovim budžetima, koji su jako mali – konstatovala je Vidovićeva.

    Ona je navela i da je Republika Srpska pokazala solidarnost i kada je riječ o poplavljenim opštinama u FBiH u želji da se pomogne ljudima u nevolji.

    – Mi znamo šta to znači, znamo kako je bilo 2014. godine kada smo mi imali problem sa poplavama u Republici Srpskoj. Pružiti pomoć u nevolji je sasvim normalno i to će svako dobronamjeran uraditi. Predsjednik Republike Srpske je obezbijedio 250.000 KM iz svog kabineta za potrebe ugroženog stanovništva u poplavljenim opštinama u FBiH – rekla je Vidovićeva.

    Ona je dodala da bi voljela takvu reakciju vidjeti i iz FBiH, ali je, nažalost, nema i podsjetila na njihovu reakciju tokom požara koji su ljetos zadesili Republiku Srpsku.

    – Koliko smo samo čekali da odobre da dođe helikopter iz Srbije, što je bilo veoma nehumano. Mi naravno nismo takvi, mi ne razmišljamo na takav način i apsolutno smo raspoloženi da pomognemo ljudima jer znamo u kakvoj su teškoj situaciji. Naši ljudi su imali štetu usljed požara i imali su reakciju kakvu smo imali iz FBiH. I, evo, desi se poplava u federalnim opštinama i mi smo odmah reagovali i finansijski i angažmanom pripadnika Civilne zaštite Srpske – naglasila je Vidovićeva.

    MINIMALNA PLATA U SRPSKOЈ ZAVISI OD ISHODA DOGOVORA SOCIЈALNIH PARTNERA

    Osvrnuvši se na činjenicu da su otpočeli pregovori socijalnih partnera u Republici Srpskoj o minimalnoj plati, ministar finansija kaže da je krajnje vrijeme da se oni dogovre, jer je proteklih nekoliko godina taj iznos određivala Vlada.

    – Nekorektno je bilo svih ovih godina da oni ne mogu da se dogovore i da Vlada mora da reaguje. U tom slučaju Vlada mora donijeti odluku, i onda su svi nezadovoljni. Meni je drago što su oni počeli rano pregovore, imaju dosta vremena do kraja godine i vjerujem da će se dogovoriti – rekla je Vidović.

    Ona je naglasila da će Vlada Republike Srpske poštovati sve što dogovore socijalni partneri, te navela da su i sindikatima i poslodavcima dostupne sve informacije i statistički podaci koje ima i Vlada i da nema nikakvih tajni.

    – Zaista ne bih ulazila u procjenu kakvo će sada biti stanje. Svi imamo iste informacije i znamo šta se dešava. Sada samo trebamo biti realni i ponašati se u skladu sa realnim stanjem – poručila je Vidovićeva

  • Dnevni gubitak oko 55.000 KM zbog prekida saobraćaja na dionici Konjic-Јablanica

    Dnevni gubitak oko 55.000 KM zbog prekida saobraćaja na dionici Konjic-Јablanica

    Preduzeće “Željeznice Republike Srpske” bilježi dnevni gubitak od oko 55.000 KM zbog prekida željezničkog saobraćaja na dionici Konjic-Јablanica na području Federacije BiH /FBiH/ usljed elementarne nepogode i velikog oštećenja pruge, saopšteno je iz ove kompanije.

    “Željeznice FBiH” uvele su 4. oktobra transportno ograničenje na dionici oštećene pruge, usljed kojeg je potpuno obustavljen prevoz robe “Željeznica Republike Srpske” preko dijela pružne mreže na tranzitnom pravcu Luka Ploče – Srednja Evropa, navodi se u saopštenju.

    Prema prognozama i informacijama o vremenu potrebnom za ponovno uspostavljanje željezničkog saobraćaja na području FBiH, proračun “Željeznica Republike Srpske” je da su im prihodi na dnevnom nivou od prevoza robe umanjeni za više od 55.000 KM, a što direktno utiče i na poslovanje ovog preduzeća.

    U saopštenju se navodi i da je željeznički prevoz robe prinudno obustavljen za komitente “Alumina” Zvornik, “Elektroprivreda Republike Srbije”, “Studen-Agranu” Brčko i “Gikil” iz Lukavca.

    Obustava je na snazi i za robu koja se prevozi ka i iz Luke Ploče u stanicama Doboj, Prijedor, Lukavac i Kreka, kao i tranzitne relacije iz Srednje Evrope.

    Iz “Željeznica Republike Srpske” ističu da su obavijestili svoje komitente, kao i resorno ministarstvo o novonastaloj situaciji imajući u vidu da je prekidom željezničkog saobraćaja na području FBiH ugrožena i realizacija plana poslovanja, kao i znatno smanjeni prihodi iz osnovne djelatnosti.

    U saopštenju se ističe da su “Željeznice Republike Srpske” u svakodnevnom kontaktu sa kolegama iz “Željeznica FBiH”, na usluzi su i spremne da pruže svu potrebnu pomoć u ljudskim i tehničkim resursima u skladu sa mogućnostima u saniranju posljedica elementarnih nepogoda.

    – Imajući u vidu da su “Željeznice Republike Srpske” bile u sličnoj situaciji kada je velika poplava 2014. godine uništila znatan dio pruga u Srpskoj, nadamo se što bržem saniranju posljedica, uspostavljanju prohodnosti, normalizaciji funkcionisanja željezničkog saobraćaja i nastavku nesmetanog pružanja usluga svim komitentima željezničkih usluga – navodi se u saopštenju.

  • Najviša isplaćena plata u Srpskoj skoro 250.000 KM, evo u kojoj oblasti

    Najviša isplaćena plata u Srpskoj skoro 250.000 KM, evo u kojoj oblasti

    Radnik u Istočnom Novom Sarajevu, zaposlen u trgovini na veliko duvanskim proizvodima, zaradio je za mjesec dana 246.506 KM.

    To je ujedno najveće prijavljeno pojedinačno neto primanje po osnovu radnog odnosa u Republici Srpskoj za devet mjeseci ove godine, rečeno je za “Nezavisne novine” u Poreskoj upravi Republike Srpske.

    Kada se u obzir uzme podatak da je u avgustu prosječna plata u Srpskoj iznosila 1.411 KM, ovom radniku isplaćene su 174 takve plate.

    Na drugom mjestu tabele pet najvećih isplaćenih neto primanja našao se radnik iz Kotor Varoša, koji je zaposlen u proizvodnji obuće, a kojem je isplaćena plata od 197.026 marka.

    “Radnik iz Banjaluke, koji je zaposlen u djelatnosti ostalo novčano poslovanje, odnosno posredovanje, našao se na trećem mjestu sa platom od 117.158KM”, istakli su iz Poreske uprave Srpske.

    Među pet najvećih plata za devet mjeseci našla se i plata Banjalučanina od 109.516 KM zaposlenog u oblasti ostalog novčanog poslovanja – posredovanja.

    “Na posljednjem mjestu top pet najvećih neto primanja našao se još jedan Banjalučanin, koji je zaposlen u trgovini na veliko mašinama za rudarstvo i građevinarstvo kojem je za mjesec dana legla plata od 100.414 maraka”, zaključili su iz Poreske uprave Srpske.

    Siniša Pepić, doktor ekonomske diplomatije, ističe da podaci o najvećim mjesečnim platama u Republici Srpskoj ukazuju na nekoliko značajnih aspekata ekonomske strukture i dinamike tržišta rada.

    “Prvo, činjenica da je najviša plata isplaćena u sektoru trgovine na veliko duvanskim proizvodima može se povezati s visokim profitnim maržama u ovoj industriji, ali i sa specifičnim pozicijama koje nose značajan finansijski rizik i odgovornost, te su adekvatno nagrađene. Sa druge strane, zanimljiv je podatak da je plata u sektoru proizvodnje obuće blizu ovih rekordnih iznosa, što ukazuje na mogućnost postojanja specifičnih ugovora ili bonusa koji su vezani za rezultate poslovanja ili globalne ugovore koji kompanije u ovom sektoru mogu ostvariti” , kazao je Pepić.

    Dodaje da imati ljude koji zarađuju visoke iznose novca svakako može biti pozitivan signal.

    “To ukazuje na postojanje privrednih sektora u Republici Srpskoj koji generišu značajne prihode i stvaraju visoko plaćene pozicije. Takvi primjeri mogu privući strane investitore i podstaći dalji ekonomski razvoj, ali je važno da se ovaj prosperitet ravnomjerno širi kroz različite industrije i slojeve društva, kako bi pozitivni efekti visokih plata bili vidljivi širem stanovništvu”, kazao je Pepić.

    Dodaje da ovi podaci takođe otvaraju pitanje strukture zarada u Srpskoj, gdje je većina zaposlenih daleko od ovakvih primanja.

    “Potrebno je raditi na smanjenju ekonomske nejednakosti, osiguravajući pravedniju raspodjelu bogatstva kroz podršku malim i srednjim preduzećima, inovacijama i obrazovanju. Ukoliko se sistemski ne podstiče razvoj drugih sektora i radna mjesta koja pružaju priliku za dostojanstven život, ovakvi ekstremi u platama mogu dovesti do socijalnih tenzija i jačanja osjećaja nejednakosti”, kazao je Pepić.

    Milenko Stanić, ekonomista, ističe da ovako visoke plate nisu prihvatljive za bilo kakvo društvo, pa čak i na tržištu ekonomije.

    “Toliko visoke isplata plata sigurno nisu povezane sa radom i rezultatom rada u tim preduzećima”, kazao je Stanić i, kako kaže, pretpostavlja da se radi o radnicima u vlasničkim preduzećima.

  • Pale cijene nafte

    Pale cijene nafte

    ​Na svjetskim su tržištima cijene nafte prošle sedmice pale više od tri odsto, nakon dvije sedmice rasta, jer se krajem godine očekuje povećanje proizvodnje OPEC-a, a trgovci nisu sigurni da će do tada potražnja značajnije porasti.

    Na londonskom je tržištu cijena barela prošle sedmice pala 3.5 odsto, na 71.89 dolara, dok je na američkom tržištu barel pojeftinio 5.2 odsto, na 68.18 dolara.

    Pad cijena ponajviše je posljedica vijesti da Saudijska Arabija namjerava odustati od ciljane cijene barela od 100 dolara i povećati proizvodnju u decembru kako bi povećala svoj tržišni udio.

    Rijad je u više navrata demantovao da cilja određenu cijenu, a izvori u Organizaciji zemalja-izvoznica nafte (OPEC) poručuju da plan o povećanju proizvodnje ne predstavlja odmak od službene politike grupe.

    Još ljetos OPEC i saveznici te organizacije najavili su da će od decembra povećati proizvodnju za 180 hiljada barela dnevno.

    Negativno je na cijene uticala i vijest da su sukobljene strane u Libiji potpisale sporazum kojim je riješen spor oko centralne banke i kontroli prihoda od nafte, što bi moglo značiti da će se izvoz nafte normalizovati.

    Zbog tog sukoba, naime, libijski je izvoz u septembru spao na samo 400 hiljada barela dnevno, dok je prije sukoba iznosio više od milion barela dnevno.

    Kako se očekuje povećanje ponude, cijene nafte nisu porasle ni nakon vijesti o novim monetarnim i fiskalnim podsticajnim mjerama kineskih vlasti, najvećim od pandemije.

    Tako su vlasti smanjile kamatne stope i stope izdvajanja obavezne rezerve banaka kako bi podstakle kreditiranje. U tom cilju najavile su i ubrizgavanje izdašnih sredstava u državne banke.

    Te bi mjere trebale ubrzati rast kineske privrede, najvećeg svjetskog uvoznika nafte.

    “Uprkos agresivnim podsticajnim mjerama u Kini, zabrinutosti zbog OPEC-ovog plana povećanja proizvodnje pritisnule su cijene nafte”, pišu analitičari firme Aegis Hedging u osvrtu na situaciju na tržištu, prenosi “Index”.

  • Raste broj stranih firmi u Srpskoj, ove godine osnovana 201

    Raste broj stranih firmi u Srpskoj, ove godine osnovana 201

    Godinama unazad lokalne zajednice u Republici Srpskoj često su izbor stranaca i kompanija iz inostranstva za pokretanje biznisa, a isti trend je nastavljen i ove godine, kada je u Srpskoj osnovana 201 nova firma, čiji su vlasnici stranci.

    Tako je, prema podacima Agencije za posredničke, informatičke i finansijske usluge (APIF), u Srpskoj trenutno registrovano 2.817 firmi čiji su vlasnici iz inostranstva, dok je 1. januara ove godine broj bio manji za 201 firmu, odnosno bilo je registrovano 2.616 takvih firmi.

    Među deset lokalnih zajednica u kojima je prijavljeno najviše novoosnovanih firmi u ovoj godini našle su se Banjaluka, Bijeljina, Istočna Ilidža, Gradiška, Istočno Novo Sarajevo, Laktaši, Prnjavor, Zvornik, Prijedor i Trebinje.

    Kada je riječ o djelatnostima kojima se bave firme koje su registrovane ove godine, iz APIF-a ističu da su to najčešće oblasti savjetovanja koje se odnosi na poslovanje i ostalo upravljanje, računarskog programiranja, nespecijalizovane trgovine na veliko, kao i agencija za reklamu i propagandu.

    Takođe, na spisku deset najčešćih djelatnosti našle su se i inženjerske djelatnosti i s njima povezano tehničko savjetovanje, proizvodnja električne energije, posredovanje u trgovini raznovrsnim proizvodima, izgradnja stambenih i nestambenih zgrada, trgovina automobilima i motornim vozilima lake kategorije i trgovina na veliko parfimerijskim i kozmetičkim proizvodima.

    Goran Račić, predsjednik Područne privredne komore Banjaluka, kazao je za “Nezavisne novine” da je činjenica da se i ove godine, kao i prethodnih godina, osniva veliki broj kompanija i da su to uglavnom kompanije iz regiona.

    “Kompanije koriste određene olakšice koje pruža naš poreski sistem, prije svega niska profitna stopa, i jedan dio svog prometa i poslovanja prebacuju u Republiku Srpsku, što je za nas, u svakom slučaju prihvatljivo, jer oni porez na dobit plaćaju u ovoj državi, samim tim utiču na naš poreski sistem u pozitivnom efektu”, ističe Račić.

    Takođe, on navodi da se često mogu čuti kritike na račun firmi s malim brojem radnika da ostvaruju veliki promet i dobit i da se često radi o ovakvim firmama, međutim Račić navodi da je bolje da te firme rade ovdje i plaćaju poreze i doprinose nego u drugim zemljama.

    Predrag Mlinarević, profesor na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Istočnom Sarajevu, u razgovoru za “Nezavisne novine” ističe da struktura novoosnovanih firmi pokazuje da one teže korištenju resursa znanja, ali i da će demografski trendovi, koji su nepovoljni, uticati na manji broj stranih firmi koje će težiti masovnom zapošljavanju jeftine radne snage.

    “Mi moramo ulagati u obrazovanje i privlačiti paralelno industrije većeg nivoa dodane vrijednosti čiji su proizvodi i usluge intenzivne znanjem. Takve firme su takozvani pobjednici tržišnih niša s obzirom na svoju tržišnu poziciju koja im omogućava dugoročnu održivost. Dakle, zapošljavaju manji broj visokoobrazovanih, a imaju visok profit i zarade”, kaže Mlinarević za “Nezavisne novine”.

  • Treba li BiH da ukine konvertibilnu marku i uvede evro?

    Treba li BiH da ukine konvertibilnu marku i uvede evro?

    Bosna i Hercegovina oko 70 odsto spoljnotrgovinske razmjene ima sa zemljama Evropske unije.

    BiH kao mala ekonomija od 1998. godine ima sopstvenu valutu – konvertibilnu marku. Na primjer, Crna Gora već više od 20 godina kao valutu koristi evropsko sredstvo plaćanja, evro.

    Pitanje koje se dugo postavlja jeste da li je u Bosni i Hercegovini potrebno uvesti evro i ukinuti domaću valutu.

    Domaći stručnjaci su pokušali dati odgovor na ovo i pitanje šta bi bilo potrebno učiniti da se to desi te da li bi narod uopšte želio da koristi evro kao sredstvo plaćanja.

    Ekonomista Saša Stevanović smatra, kada se govori o ukidanju sopstvene valute, da je to delikatno pitanje.

    “Valuta je odraz državnosti, odraz nekog vremena, istorije, simbola suvereniteta. To nije čisto ekonomsko pitanje. Na primjer, srpski dinar pojavio se prvi put 1214. godine i to je zvanično druga valuta po starosti, prva je britanska funta, koja se pojavila 800 godine. Ako zanemarimo taj istorijski kontekst, ako zanemarimo emociju zbog pitanja da li treba ukinuti valutu, ako to posmatramo kao ekonomsko pitanje, onda treba vidjeti koje su ekonomske koristi. Ako imamo “papir” koji svoju vrijednost crpi i u potpunosti je vezan za evro. Znači, svaka naša domaća konvertibilna marka je papir koji cirkuliše na domaćem tržištu, a njegova vrijednost zavisi od vrijednosti evra. Iskustvo je Crne Gore da nemaju domaću valutu, a pitanje je da li malim ekonomskim sistemima domaća valuta i koristi, kao što je i pitanje da li mali ekonomski sistemi mogu voditi nezavisnu monetarnu politiku”, kaže Stevanović.

    Prema njegovim riječima, svi ekonomski šokovi iz Evrope se reflektuju kod nas.

    “Ne raspolažem podatkom koliko se na mjenjačkim poslovima zarađuje te koliko to građane košta. Prelaskom na evro tih troškova ne bi bilo. Takođe, izgubila bi se i potreba da se vrijednost domaće valute “čuva” kapitalom centralne banke, te bi se onda postavilo pitanje: Šta sa tim kapitalom? Izuzetno je složeno pitanje, delikatno, ali osim neke emotivne, suverene koristi, ekonomska računica ukazuje da bi bilo opravdano ukinuti domaću valutu. Na kraju, možda i pitanje za građane da se putem referenduma izjasne šta misle o tome. Takođe i da svaki od čitalaca postavi sebi pitanje da li bi više volio da platu prima u evrima i da plaćanja vrši u evrima”, istakao je Stevanović.

    Doktor ekonomske diplomatije Siniša Pepić ističe da Bosna i Hercegovina ima fiksni kurs prema evru zahvaljujući valutnom odboru, što znači da KM ne može slobodno fluktuirati na tržištu i time nema mogućnost monetarne politike koja bi omogućila prilagođavanje kursa u slučaju ekonomskih šokova.

    “U tom smislu, moglo bi se tvrditi da prelazak na evro ne bi predstavljao značajnu promjenu u pogledu monetarne fleksibilnosti, jer BiH već praktično koristi evro kao referentnu valutu. Međutim, postoje ključne razlike između trenutnog režima valutnog odbora i potpunog usvajanja evra. Dok je KM formalno vezana za evro, zadržavanje vlastite valute daje BiH određeni nivo autonomije i simboličkog suvereniteta. Uz valutni odbor, BiH i dalje ima kontrolu nad svojim bankarskim sistemom, a iako nema mogućnost prilagođavanja kamatnih stopa ili kursa, zadržava neke instrumente za održavanje finansijske stabilnosti. Ako bi BiH usvojila evro, izgubila bi i preostale mehanizme kontrole, poput mogućnosti kreiranja nekakvog minimuma vlastite monetarne politike kroz Centralnu banku BiH. To znači da bi bila u potpunosti podložna monetarnoj politici Evropske centralne banke (ECB), koja svoje odluke donosi na osnovu stanja i potreba ekonomija evrozone, koje se mogu značajno razlikovati od potreba ekonomije BiH”, objašnjava Pepić.

    Prema njegovim riječima, u slučaju ekonomskih kriza specifičnih za BiH, ECB ne bi bila u obavezi da u obzir uzima specifičnosti i potrebe BiH pri donošenju odluka o monetarnoj politici.

    “Pored toga, prelazak na evro podrazumijevao bi i ispunjavanje strogih ekonomskih i fiskalnih kriterijuma, uključujući održavanje niskog budžetskog deficita i javnog duga. Bez sprovođenja strukturnih reformi, prelazak na evro mogao bi donijeti više štete nego koristi, ograničavajući mogućnosti za ekonomski rast i razvoj. Da skratim, dok fiksni kurs prema evru zaista ograničava monetarnu fleksibilnost, zadržavanje KM daje BiH određeni nivo kontrole nad sopstvenim ekonomskim i finansijskim okruženjem. Potpuni prelazak na evro bio bi veliki korak koji bi trebalo da bude rezultat sveobuhvatne analize i strateškog razmišljanja, uzimajući u obzir dugoročne ekonomske interese zemlje”, naglasio je Pepić.

  • U Srpskoj poskupljuje brašno

    U Srpskoj poskupljuje brašno

    Cijene brašna u Srpskoj u narednim danima trebalo bi da porastu za deset odsto, ali to zasad neće uticati na cijene hljeba i pekarskih proizvoda.

    Naime, kako su istakli naši sagovornici, do rasta cijene brašna dolazi zato što cijene pšenice rastu na berzama.

    Zoran Kos, predsjednik Udruženja mlinara Republike Srpske, ističe za “Nezavisne novine” da je na berzama došlo do skoka cijene pšenice, te da se tona pšenice zavisno od kvaliteta kreće od 190 do 270 evra.

    “Tako bi cijene brašna u narednom periodu trebalo da budu više za 10 odsto nego što su sada”, kazao je Kos i istakao da bi vreća brašna od 25 kilograma trebalo da poskupi za dvije marke.

    “Do rasta cijene došlo je zato što smo ove godine imali jak loš rod, jako loš kvalitet na domaćem tržištu ove žitarice, tako da kvalitetniju pšenicu moramo uvoziti”, kazao je Kos.

    Dodaje da se pšenica koju će građani Srpske jesti u budućnosti ne nalazi u Srpskoj, nego u Mađarskoj i Srbiji, te, kako kaže, uvijek postoji mogućnost rasta cijena.

    Ističe da se čeka kakav će ove godine biti rod kukuruza te se pretpostavlja da je više stradao nego pšenica, pa će i to dodatno podići cijenu pšenice.

    “Na više cijene uticali su sama ponuda i potražnja, kao i vremenski uslovi”, kazao je Kos.

    Stojan Marinković, predsjednik Saveza udruženja poljoprivrednih proizvođača Republike Srpske, kaže da je pšenica berzanska roba i njena cijena zavisi od kretanja na berzi.

    “S obzirom na to da su naši poljoprivredni proizvođači u nedostatku skladišnih prostora nakon žetve riješili svoje zalihe tako da se oni sad ne mogu okoristiti od većih cijena, ali zato ljudi koji su otkupili mogu računati na tu veću cijenu”, kazao je Marinković.

    Saša Trivić, potpredsjednik Unije poslodavaca Republike Srpske i vlasnik pekarsko-slastičarskog društva “Krajina klas”, kazao je da više cijene brašna neće uticati na to da dođe do poskupljenja pekarskih proizvoda.

    “Ako dođe do skoka cijene brašna za 10 odsto, to neće uticati da u pekarskom sektoru dođe do poskupljenja hljeba i ostalih proizvoda”, kazao je Trivić.

    Da još neće biti više cijene hljeba, ali i ostalih peciva zbog rasta cijene brašna, kaže i Radenko Pelemiš, predsjednik Udruženja mlinara i pekara regije Bijeljina.

    “Vidjećemo u nekom narednom periodu šta će se dešavati, koliko će uticaja imati rast cijene pšenice na berzama”, kazao je Pelemiš.

    Nedeljka Neška Ilijić, izvršna direktorica Udruženja građana “Oaza” Trebinja, ističe za “Nezavisne novine” da je poskupljenje brašna novi udar na džep potrošača.

    “Ovo je ogroman udar na džep građana jer poskupljenja ne prate naše plate i penzije. Definitivno je poskupljenje veliki problem za ogroman broj potrošača”, istakla je Ilijićeva.

  • Niko ni prstom da mrdne na divljanje cijena

    Niko ni prstom da mrdne na divljanje cijena

    U svega nekoliko proteklih dana saznali smo da će u BiH poskupjeti brojni proizvodi koje svakodnevno koristimo, ali nismo saznali kako će i hoće li uopšte vlast odgovoriti na najavljeno divljanje cijena.

    Poljoprivrednici su nam tako najavili da će duga ljetna suša i veliki uvoz voća i povrća povećati cijene ovih proizvoda.

    Istovremeno, proizvođači kafe očekuju rast ovog, za mnoge omiljenog napitka, tako da bi kilogram već od oktobra trebalo da košta od 22 do 23 marke po kilogramu.

    Ukoliko vas to poskupljenje ne pogađa, jer umjesto kafe pijete čaj, koji zaslađujete medom, na udaru ćete biti i vi, jer kilogram, kako kažu pčelari, košta i do 30 maraka.

    I dok, u iščekivanju novog talasa poskupljenja, građani smatraju da je kap već odavno prelila čašu, nadležni se ne oglašavaju, a kamoli da mrdnu prstom kako bi zaustavili rast cijena.

    Borci za zaštitu potrošača podsjećaju da su resorna entitetska ministarstva ove godine ponešto i radila, ali su ozbiljniji rezultati izostali.

    U FBiH su, naime, zaključavane cijene, dok je u Srpskoj realizovana kampanja “Društveno odgovorni”, ali je u oba slučaja riječ o dobrovoljnoj osnovi, odnosno prepušteno je dobroj volji trgovaca.

    “Vrijeme je pokazalo da su mjere koje su obje entitetske vlade uradile bile dobre, ali nažalost, one su samo kozmetičke prirode. Većina proizvoda koji su ‘zaštićeni’ uglavnom nisu jeftiniji ili kvalitetniji u odnosu na ostale slične proizvode. Zna se često desiti da upravo tih proizvoda trenutno nema, tako da su potrošači prinuđeni da kupuju druge proizvode”, kaže za “Nezavisne novine” Admir Arnautović, predsjednik Udruženja kluba potrošača srednje Bosne Travnik.

    Prema njegovim riječima, nažalost, vlasti nemaju strategije da pomognu onima koji su zaista najugroženiji, a to su penzioneri i oni čija su mjesečna primanja daleko ispod prosječnih.

    “Mlijeko od dvije KM onome ko ima 4.000 KM mjesečnih primanja ne znači ništa. Ali je to isto mlijeko onome ko ima 300 KM mjesečno nedostižno. Vjerovatno bi jedino rješenje bilo subvencioniranje trgovaca koji bi određenim ugroženim kategorijama potrošača po povlaštenim cijenama prodavali osnovne prehrambene i higijenske proizvode. Nekada smo imali nekoliko takvih prodavnica u BiH, danas, kada su nam potrebnije više nego ikada, nemamo”, primjećuje Arnautović.

    Ekonomista Milenko Stanić poručuje da bi vlast trebalo da reaguje na seriju poskupljenja, a posebno kada je riječ o hrani.

    “Apsolutno je neophodna reakcija, pogotovo kod ključnih proizvoda koji se koriste za ishranu. Znamo da u sindikalnoj potrošačkoj korpi kod nas troškovi za hranu učestvuju sa procentom od 45 odsto. I tu zaista postoje veliki problemi. Recimo, na pijacama vidimo značajna pomjeranja kada su u pitanju cijene povrća, koje svakodnevno rastu”, rekao je Stanić i dodao da se na cijene uvoznih proizvoda može djelovati, s tim što treba fokus staviti na artikle koji su bitni za prehranu, odnosno život stanovništva.

    Dosadašnje djelovanje obje entitetske vlade se, podsjetimo, sa tek ponekim izuzetkom, uglavnom svodilo na princip da resorna ministarstva ubjeđuju trgovce i proizvođače da se odreknu marže. Dio trgovačkih lanaca na to je i pristao, ali, prema stavu potrošača, njihovi novčanici to i nisu pretjerano osjetili, pogotovo kada se u obzir uzme da je u međuvremenu mnogo toga poskupjelo.

    Podsjetimo, Vlada Srpske usvojila je 4. aprila 2024. godine Uredbu o određivanju marže u prometu proizvoda, kojom su dodatno snižene marže na osnovne životne namirnice, te proširen obuhvat proizvoda na koji su ograničene marže u prometu u Republici Srpskoj, s tim što je ta uredba bila na snazi do 30. juna i nije produžavana, ali je od 1. avgusta nastavljena kampanja “Društveno odgovorni”, kojom nisu obuhvaćeni svi trgovci, a o svim proizvodima da i ne govorimo.

    S druge strane, u FBiH je od 20. juna počeo treći krug projekta Federalnog ministarstva trgovine i udruženja poslodavaca, potrošača i sindikata, sa rokom od tri mjeseca, ali su cijene, kako je tada saopšteno, zaključane za samo 50 proizvoda.

    Iz Federalnog ministarstva trgovine su nam rekli da će akcija koja se odnosi na zaključavanje cijena biti nastavljena do kraja godine, s tim što će spisak proizvoda koji će time biti obuhvaćeni biti poznat početkom naredne sedmice. Iz Ministarstva trgovine i turizma Republike Srpske na naš upit nisu odgovorili.