VRBAS Media

Kategorija: Društvo

  • “Nova škola, za novo doba” Trivićeva o reformi obrazovanja u Srpskoj

    “Nova škola, za novo doba” Trivićeva o reformi obrazovanja u Srpskoj

    Republika Srpska prati nove tehnologije i trendove, što se pokazalo odličnim u prethodnom periodu, istakala je ministarka prosvjete i kultue Natalija Trivić.

    Mi smo i započeli reformu obrazovanja pod sloganom “Nova škola, za novo doba”, upravo zato jer naši učenici se već rano susreću sa novim tehnologijama – istakla je Trivić.

    Naglasila je da su se nove tehnologije pokazale korisnim tokom pandemije virusa korona.

    – Želim da pohvalim i naše učitelje, nastavnike i profesore koji su se takođe edukovali i prilagodili novim trendovima – istakal je Trivić, piše RTRS.

  • Zdravstvene ustanove u Srpskoj duguju milijardu maraka, najviše za poreze

    Zdravstvene ustanove u Srpskoj duguju milijardu maraka, najviše za poreze

    Ukupna dugovanja javnih zdravstvenih ustanova, po posljednjim podacima, iznose oko milijardu konvertibilnih maraka, a među najvećim obavezama su porezi i doprinosi.

    Samo je bolnički sektor Republike Srpske, odnosno Univerzitetsko klinički centar i devet opštih bolnica, na kraju novembra prošle godine dugovao Poreskoj upravi oko 272,9 miliona konvertibilnih maraka.

    Upravo su bolnice na tabeli najvećih dužnika u samom vrhu, odnosno one su najveći poreski dužnici. Među najvećim poreskim dužnicima na dug bolnica se odnosi više od 28 odsto.

    Bitno je napomenuti da su poreske obaveze iz ranijeg perioda i da trenutno bolnice isplaćuju plate u bruto iznosu.

    Poreska uprava RS najviše potražuje od Univerzitetskog kliničkog centra Banjaluka i to 94,8 miliona maraka, zaključno sa novembrom prošle godine.

    – Od marta 2017. godine i dolaska prof. dr Vlade Đajića na mjesto generalnog direktora, UKC Republike Srpske redovno izmiruje svoje obaveze prema Poreskoj upravi Republike Srpske, kao i prema dobavljačima, te redovno isplaćuje plate sa doprinosima – kažu u UKC RS za Srpskainfo.

    Dug od 94,8 miliona KM, kako kažu, odnosi se na nastale neizmirene poreske obaveze iz ranijeg perioda zaključno sa februarom 2017. godine, a obuhvata doprinose, poreze na lična primanja i ostale naknade.

    U bolnici “Sveti Vračevi” Bijeljina za Srpskainfo potvrđuju da je, zaključno sa novembrom prošle godine, njihov dug prema Poreskoj upravi iznosio oko 17,1 milion KM.

    – Ovaj dug se odnosi na period od 2013. do 2019. godine i obuhvata dug po osnovu poreza i doprinosa za lični dohodak, dug po osnovu reprograma, te kamate i troškove prinudne naplate.

    Bijeljinska bolnica je u 2020. i 2021. godini uspela da isplati sva tekuća dugovanja prema Poreskoj upravi i prvi put da pozitivno posluje nakon perioda od 10 godina – kažu u ovoj bolnici za Srpskainfo.

    U opštoj bolnici u Gradiški za Srpskainfo potvrdili su da na kraju 11. meseca prošle godine imaju dug od 16,5 miliona KM prema Poreskoj upravi RS.

    Slobodanka Petković, finansijski direktor u ovoj bolnici, kaže da se dug odnosi na prvih osam meseci 2013, pa na period od aprila 2014. do kraja te godine, zatim juni, avgust i decembar 2015. godine, na sve mesece 2016. godine izuzev marta, dva poslednja meseca u 2017. godini, te na celu 2018. i 2019. godinu.

    – Dug je nastao po osnovu neplaćenih poreza i doprinosa na plate radnika za navedene periode, a zbog nedostatka sredstava za isplatu bruto plate – kaže Petkovićeva.

    Njihove kolege iz zvorničke bolnice duguju 3,08 miliona KM po osnovu neplaćenih poreza i doprinosa.

    Za Srpskainfo kažu da se dug odnosi na reprogramirane obaveze po osnovu poreza i doprinosa za 6, 7. i 8. mesec 2013. godine, zatim na obaveze za neuplaćene poreze i doprinose za 9,10,11. i 12. mesec 2016. godine. Imaju obaveze za 9,10,11, i 12. mjesec 2019. godine, te na kamate koje je Poreska uprava obračunala po osnovu neuplaćenog poreza i doprinosa.

    – Obaveze po osnovu poreza i doprinosa iz 2016. i 2019. godine su nastale zbog tadašnjeg modela – načina plaćanja pruženih zdravstvenih usluga od strane Fonda, što je imalo za posljedicu i manje doznake novčanih sredstava od Fonda zdravstvenog osiguranja RS prema svim bolnicama u Republici Srpskoj, pa i JZU Bolnici Zvornik. Zato nismo u tom trenutku imali dovoljno novca da uplatimo poreze i doprinose – navode u zvorničkoj bolnici.

    Uredbom Vlade Republike Srpske i promjenom modela plaćanja od strane Fonda zdravstvenog osiguranja Republike Srpske za pružene zdravstvene usluge, od januara 2020. godine stekli su se, kako tvrde, uslovi za redovnu uplatu poreza i doprinosa.

    – Od 1. januara 2020. do danas, po osnovu isplaćenih plata i zarada radnicima, JZU Bolnica Zvornik nema duga po osnovu poreza i doprinosa. Napominjemo i to da naša ustanova ima najmanji dug po osnovu neuplaćenih poreza i doprinosa prema Poreskoj Upravi Republike Srpske u odnosu na druge bolnice u Republici Srpskoj – kažu u zvorničkoj bolnici.

    Pitanje dugovanja javnih zdravstvenih ustanova tretira i Program ekonomskih reformi za 2022-2024. godinu.

    – Strateško opredjeljenje Vlade Republike Srpske je da u narednom periodu obezbijedi izmirenje dospjelih neizmirenih obaveza javnih zdravstvenih ustanova i Fonda zdravstvenog osiguranja iz prethodnog perioda, te uvede JZU u trezorski sistem poslovanja – navodi se u Programu.

    Da bi strateško opredjeljenje Vlade u vezi sa javnim zdravstvenim ustanovama bilo realizovano, potrebno je da se ispune dva preduslova. Kako kažu u Vladi RS, potrebno je prvo definisati model za izmirenje dospjelih neizmirenih obaveza javnih zdravstvenih ustanova i Fonda zdravstvenog osiguranja.

    Zatim, obezbijediti novac potreban za izmirenje ovih obaveza. Nije poznato dokle se stiglo sa definisanjem modela izmiranje izuzetno velikih obaveza.

    Premijer RS Radovan Višković potvrdio je da je predviđeno da u narednom periodu javne zdravstvene ustanove i Fond zdravstvenog osiguranja budu uvedeni u trezorski sistem poslovanja.

    – Prije toga je potrebno definisati i sprovesti mjere koje će zaustaviti dalji rast obaveza u svakoj zdravstvenoj ustanovi pojedinačno, te definisati i model za izmirenje neizmirenih obaveza svake zdravstvene ustanove pojedinačno, kako se problem neizmirenih obaveza ne bi prenio na budžete opština i gradova ili budžet Republike – objasnio je Višković.

  • BiH među tri najgore zemlje u Evropi po percepciji korupcije

    BiH među tri najgore zemlje u Evropi po percepciji korupcije

    Prema ovogodišnjem Indeksu percepcije korupcije (Corruption Perception Index – CPI) Bosna i Hercegovina zauzela je treće najgore mjesto u Evropi s ocjenom 35, na skali od 0 do 100, što je ukupno pozicionira na 110. mjesto od 180 zemalja, a lošiji rezultat imaju samo Ukrajina i Rusija.

    Ocjena je ista kao i prošle godine i najgora je u posljednjoj deceniji, jer BiH, za razliku od zemalja okruženja, nije ostvarila nikakav napredak na polju borbe protiv korupcije, prije svega zbog političke opstrukcije ključnih reformi, navodi se u izvještaju Transparency Internationala.

    BiH i Albanija sada su najlošije ocijenjene zemlje Zapadnog Balkana, jer su Kosovo i Sjeverna Makedonija ostvarile određeni napredak, prvenstveno zbog procesuiranja krupnih afera i visokih zvaničnika, što se u BiH gotovo nikako ne dešava zbog zarobljenog pravosudnog sistema.


    Najbolje pozicionirane zemlje globalno na Indeksu percepcije korupcije ponovo su Danska, Finska, Novi Zeland i ostale zapadne zemlje s visokim stepenom demokratije. Začelje drže zemlje zahvaćene ratom, bezakonjem i diktaturom, a ove godine to su Somalija, Sirija i Južni Sudan.

    U izvještaju objavljenom uz CPI, Transparency International posebno upozorava da sve češće pojave kršenja ljudskih prava, slabljenje demokratije i jačanje autoritarnih režima dovode do većeg stepena korupcije. U regionalnom izvještaju za Istočnu Evropu i Centralnu Aziju, BiH je posebno istaknuta kao jedna od zemalja koje ostvaruju loše rezultate, te se navode sve češći napadi na kritičare vlasti koja kontroliše medije, suzbijanje građanskih sloboda i opstruisanje reformi koje bi dovele do transparentnijeg finansiranja partija i poštenih izbora.

    “Trenutna politička kriza koja produbljuje etničke podjele i ugrožava samo postojanje zemlje podgrijava sumnje u to koji su interesi i motivi ključnih protagonista, jer skreće pažnju javnosti s kršenja ljudskih prava i blokira važne antikorupcijske reforme koje BiH treba da provede. Kriza ugrožava i održavanje predstojećih Opštih izbora u BiH, a blokirane su prijeko potrebne izborne reforme koje bi osigurale transparentno finansiranje i nezavisno provođenje izbora bez pritiska na birače”, navodi se u regionalnom izvještaju TI.


    Ono što posebno zabrinjava su zaprijećene blokade održavanja izbora u oktobru 2022. godine, dok vladajuće stranke kroz inicijative za izmjene izbornog zakonodavstva isključivo nastoje očuvati sopstvenu kontrolu nad izbornim procesom.

    “Pitanje svih pitanja sada su predstojeći izbori. Apsolutni je prioritet da se stvore elementarni preduslovi za održavanje izbora, bez toga bi zemlja ušla u potpuni pravni i institucionalni vakuum u kojem bi bio doveden u pitanje daljnji opstanak države”, poručio je na predstavljanu rezultata CPI Srđan Blagovčanin, predsjedavajući Upravnog odbora Transparency International u BiH.

    Na rezultate CPI-ja posebno je utjecao izostanak bilo kakvog napretka na polju ključnih reformi, prvenstveno zakona o sukobu interesa, javnim nabavkama, finansiranju partija i zaštiti prijavilaca korupcije. Također, reforma pravosuđa je potpuno blokirana, a pravosudni sistem instrumetalizovan i zarobljen od vladajućeg kartela i zahtijeva potpuno reformisanje i provođenje temeljnih provjera nosilaca pravosudnih funkcija. Zakonodavna vlast u BiH tokom čitavog ovog mandata klinički je mrtva, s izuzetkom parlamenta Republike Srpske, čiji je fokus više bio na aktivnom podrivanju pravnog poretka nego na bilo kakvim reformama. S druge strane, djelovanje izvršne vlasti na svim nivoima bilo je u najvećoj mjeri usmjereno na izvlačenje javnih resursa, koji su korišteni za lično bogaćenje i utvrđivanje vlasti vladajućih partija.

    “Potpuni prestanak funkcionisanja državnih institucija otklonio je bilo kakvu dilemu da se zemljom upravlja potpuno vaninstitucionalno. Za korupciju ne postoje više nikakve, čak ni formalne prepreke. Bjesomučna pljačka državnih resursa, odnosno građana, sve se više intenzivira. Zemlja se nalazi na ivici potpunog haosa. Ako ne funkcionišu parlamenti, ako ne funkcioniše izvršna vlast, ako je pravosuđe zarobljeno od etnonacionalističkih lidera, ova zemlja i njeni resursi praktično postaju u potpunosti vlasništvo etnonacionalističkog kartela”, rekao je Blagovčanin.

  • Sve manje ljudi koristi ćirilično pismo

    Sve manje ljudi koristi ćirilično pismo

    Politički analitičar Dragomir Anđelković ocijenio je da je zabrinjavajuće što sve manje ljudi u Srbiji koristi ćirilično pismo.

    Prema njegovim riječima, Srbi moraju da održe i latinicu, ali je ćirilica prioritet.

    Anđelković je naglasio da je ćirilica osnovno, nacionalno pismo i nešto po čemu se Srbi prepoznaju.

    – Ranije su se ljudi makar potpisivali ćirilicom. To je bila poruka: “Ja sam Srbin, čak iako pišemo latinicom”. Danas se mlađe generacije sve rjeđe potpisuju ćirilicom, to je uistinu strašno – rekao je on za televiziju Pink.

  • Nafta se troši kao prije pandemije

    Nafta se troši kao prije pandemije

    Uvoz nafte i naftnih derivata u Bosnu i Hercegovinu vratio se na stanje prije pandemije virusa korona, pokazuju podaci Uprave za indirektno oporezivanje BiH.

    Kako su rekli iz UIO BiH za “Nezavisne”, u toku prošle godine u BiH je nafte i naftnih derivata uvezeno 1.455.108.320 kilograma ukupne vrijednosti 1.584.524.136 KM.

    Prema njihovim podacima, najviše nafte i naftnih derivata je uvezeno iz Hrvatske, i to 567.999.043 kilograma ukupne vrijednosti 602.547.771 KM.

    “Nakon Hrvatske slijede Italija sa 417.795.103 kilograma ukupne vrijednosti 445.553.420, te Srbija sa 334.921.544 kilograma 356.585.783 KM”, naveli su u UIO BiH.

    U toku 2020. godine, kada je virus korona stigao u Bosnu i Hercegovinu, uvezeno je ukupno 1.318.956.355 kilograma ukupne vrijednosti 969.441.924 KM.

    Poredeći ove podatke, dolazimo do zaključka da je u 2021. godini u odnosu na 2020. uvezeno nafte i naftnih derivata u iznosu većem za skoro 600 miliona KM. “Tokom 2019. godine uvoz nafte i naftnih derivata u BiH je iznosio 1.397.492.964 kilograma vrijednosti 1.579.857.569 KM”, pojasnili su u Upravi za indirektno oporezivanje BiH.

    S druge strane, u toku prošle godine iz BiH je izvezeno nafte i naftnih derivata 25.116.269 kilograma u iznosu od 36.752.195 KM.

    “Tokom 2020. godine izvezeno je nafte i naftnih derivata u iznosu od 17.803.652 KM, dok je 2019. godine iz BiH izašlo nafte u iznosu od 46.347.898 KM”, naveli su iz UIO BiH.

    Ekonomista Saša Stevanović, pojašnjavajući ove podatke, istakao je za “Nezavisne novine” da je veliki uticaj na potrošnju nafte i naftnih derivata u Bosni i Hercegovini imala pandemija virusa korona.

    “Tokom 2020. godine bilo je zatvaranja i ograničenja zbog pandemije, tako da je smanjena i potrošnja nafte i naftnih derivata. Prema podacima, nafta najviše koristi za prevoz, odnosno putnički automobili imaju najveće ućešće u potrošnji nafte. Ako znamo da je tada bilo ograničenja i zabrana, te su ljudi manje i putovali i koristili automobile, nije bilo potrebe za većim uvozom”, kaže Stevanović.

    Dodaje da je uvoz sličan kao i 2019. godine, što znači da pandemija još ima uticaj na kretanje stanovništva, te da se, kada prođe, može očekivati još veći uvoz.

  • Saradnjom pоbоljšаti kvаlitеt zdravstvenih uslugа u vаnrеdnim situаciјаmа

    Saradnjom pоbоljšаti kvаlitеt zdravstvenih uslugа u vаnrеdnim situаciјаmа

    Institut zа јаvnо zdrаvstvо RS u saradnji sa Zаvоdom zа јаvnо zdrаvstvо Sisаčkо-mоslаvаčkе župаniје i Institutom zа јаvnо zdrаvljе Crnе Gоrе, sprovodi prојеkаt čiji je cilj pоbоljšаnjе uslugа diјаgnоstikе аntrоpоzооnоzа i zаrаznih bоlеsti kоје sе prеnоsе putеm vеktоrа.

    Kako su saopštili iz IJZ RS, koji je vodeći partner u ovom projektu, to ćе оmоgućiti blаgоvrеmеnо оtkrivanje јаvnоzdrаvstvеnih priјеtnji.

    Riječ je o projektu prеkоgrаničnе sаrаdnjе između Hrvatske, BiH i Crne Gore, a pаrtnеri nа prојеktu imајu nаdlеžnоst i оdgоvоrnоst dа vršе nаdzоr, diјаgnоstiku, prеvеnciјu i kоntrоlu pаrаzitаrnih bоlеsti i sprоvоdе аktivnоsti nа zаštiti zdrаvljа ljudi.

    – S оbzirоm nа vаžnоst uticаја kovida 19 nа zdrаvljе stаnоvništvа, fоkus prојеktа је nа pоbоljšаnju uslugа PCR diјаgnоstikе zа ovu bolest. Tоkоm sprovođenja prојеktа, оrgаnizоvаćе sе оbukа zа zdrаvstvеnе rаdnikе, s ciljem unаprеđеnjа diјаgnоstikе i kоntrоlе аntrоpоzооnоzа i vеktоrskih bоlеsti i infоrmisаti ciljnе grupе i јаvnоst о nоvim i pоbоljšаnim uslugаmа – naglašavaju u IJZ RS i dodaju da je opšti cilj prојеktа pоbоljšаnjе kvаlitеtа i dоstupnоsti uslugа u оblаsti јаvnоg zdrаvstvа, krоz prеkоgrаničnu sаrаdnju u еpidеmiјаmа i vаnrеdnim situаciјаmа.

    – Pаrtnеri ćе mоći dа rаzmјеnjuјu infоrmаciје i blаgоvrеmеnо оbаvјеštаvајu drugе о еpidеmiјаmа zаrаznih bоlеsti i drugim јаvnоzdrаvstvеnim priјеtnjаmа. Očеkivаni prојеktni rеzultаti su unаprеđеnе diјаgnоstičkе uslugе zа аntrоpоzооnоzе, uključuјući kovid 19, te vеktоrskе bоlеsti, pružеnе pоpulаciјi оd 52.430 stаnоvnikа. Takođe, u оkviru prеkоgrаničnе sаrаdnjе 265 еpidеmiоlоgа, sаnitаrnih inžеnjеrа/tеhničаrа i dоktоrа u јаvnim ustаnоvаmа kоје pružајu uslugе primаrnе zdrаvstvеnе zаštitе, biće dоdаtnо оbučеnо zа prеvеnciјu i rеаgоvаnjе u slučајu priјеtnji izаzvаnih аntrоpоzооnоzаmа ili vеktоrskim bоlеstimа – ističu u ovom institutu.

    Ciljnе grupе prојеktа su pružаоci uslugа primаrnе zdrаvstvеnе zаštitе, vеtеrinаri, lоkаlnе sаmоuprаvе, rеgiоnаlni оrgаni vlаsti, vlаsti nа držаvnоm/rеpubličkоm nivоu i оpštа pоpulаciја.

    – Prеkоgrаničnа sаrаdnjа је nеоphоdnа zbоg prirоdе sаmih zаrаznih bоlеsti. Tаmо gdје pоstојi prеkоgrаničnа sаrаdnjа, zајеdničkе аktivnоsti i trud dајu bоljе i rеzultаtе i sinеrgiјu. Kао vоdеći pаrtnеr, IJZ RS prvеnstvеnо је оdgоvоrаn dа оsigurа nеsmеtаnо оdviјаnjе prојеktа i pоštоvаnjе finаnsiјskih, аdministrаtivnih i zаkоnskih оbаvеzа – poručuju iz ovog instituta.

    Prојеkаt је kоfinаnsirаn srеdstvimа EFRR i IPA II fоndоvа Еvrоpskе uniје.

  • Odliv mladih iz BiH

    Odliv mladih iz BiH

    Kada je u pitanju nezaposlenost mladih u Bosni i Hercegovini, Anketa o radnoj snazi 2020. pokazuje da prednjače oni od 20 do 24 godine sa završenom srednjom školom.

    Najviše mladih starijih od 25 godina koji su u posljednje vrijeme napustili Bosnu i Hercegovinu iselio je zemlje Evropske unije.

    – Ne raspolažemo podacima o tome koliko je mladih napustilo BiH u posljednje vrijeme, ali prema podacima zemalja prijema, zemlje u koje se najčešće iseljavaju stanovnici iz BiH su EU zemlje (Njemačka, Hrvatska, Austrija, Slovenija i sl.), rečeno iz Agencije za statistiku BiH.

    Veliki broj mladih ima završeno samo osnovnu školu
    Kada je u pitanju nezaposlenost mladih u našoj zemlji, Anketa o radnoj snazi 2020. pokazuje da prednjače oni od 20 do 24 godine sa završenom srednjom školom. Najveći broj mladih koji imaju završenu višu školu, fakultet, magistarski i doktorat, a nezaposleni su, imaju između 25 i 29 godina.

    Anketa takođe pokazuje i da veliki broj mladih koji su nezaposleni (od 20 do 39 godina) ima samo završenu osnovnu školu ili je bez škole. Iz Agencije napominju kako je riječ o podacima iz Ankete o radnoj snazi koja se provodi u skladu s EU regulativama i ne treba ih upoređivati s podacima iz evidencija zavoda za zapošljavanje zbog metodoloških razlika.

  • Skuplje usluge stomatologa u Srpskoj: Zubari povećavaju cijene za 20 odsto

    Skuplje usluge stomatologa u Srpskoj: Zubari povećavaju cijene za 20 odsto

    Već godinama stomatolozi u Republici Srpskoj pružaju usluge pacijentima po istim cijenama, iako su materijali i oprema stalno poskupljivali.

    Sada su, kažu, primorani da povećaju svoje cijenovnike, jer kažu da su im troškovi u epidemiološkim uslovima porasli najmanje za 30 odsto. U brojnim ordinacijama usluge stomatologa već se plaćaju barem za petinu više nego prije mjesec dana.

    Dr Saša Dabić, predsjednik Komore doktora stomatologije RS, kaže da je samo samo zaštitna oprema u vremenu kovida poskupjela za 300 odsto, prenose Novosti.

    “Materijali koje koriste ambulante i doktori su već otišli nagore od 30 do 40 odsto. Kad je u pitanju Komora mi nemamo zakonsku osnovu da odredimo koja je to maksimalna cijena usluga u privatnim stomatološkim ambulantama. Ali, imamo zakonsku osnovu da odredimo minimalne cijene, što i radimo. Daćemo već naredne sedmice preporuku privatnim ambulantama da formiraju nove, veće cijene usluge koje će pratiti cijene materijala na tržištu”, pojašanjava Dabić.

    Samo stomatološka stolica koštala je lane 30.000 maraka, a sada je 40.000. Imamo cijenu materijala kao i naše kolege na Zapadu, ali je razlika u cijeni usluge ogromna. Nove cjenovnike usluga će formirati kolege na terenu i do njih je da vide sa kolikim povećanjem mogu da idu i šta je prihvatljivo građanima. Iako plaćamo skuplje materijale i opremu od 30 odsto i više, mi ne možemo toliko povećati cijenu usluge.

    Doktor Dušan Bastašić, stomatolog i suvlasnik ZU “BL dental”, kaže da je formiranje cijena usluga slobodno i da će zavistiti od ambulante do ambulante. Kaže da će tržište diktirati cenu.

    Na spisku 1.300 ljekara
    Prema riječima dr Dabića, u Srpskoj ima 380 privatnih ambulanti, a samih ljekara stomatologije u Srpskoj ima oko 1.300.

    “Od 1.300 lekara stomatologije, gotovo 60 odsto njih radi u privatnim ambulantama”, kaže Dabić.

    Turisti iz Evrope
    Povoljne cijene stomatoloških usluga u Srpskoj oduvijek su privlačile na hiljade građana Evrope. Oni dolaze da poprave ili urade zube, jer je usluga u Srpskoj čak od pet do deset puta jeftinija nego na Zapadu.

  • Nakon gubitka posla Zavod za zapošljavanje isplaćuje naknadu, ali radnik mora da ispuni ove uslove

    Nakon gubitka posla Zavod za zapošljavanje isplaćuje naknadu, ali radnik mora da ispuni ove uslove

    Zavod za zapošljavanje RS isplatio je u decembru prošle godine novčane naknade za 4.031 nezaposlenih, koji su ostvarili ovo zakonsko pravo.

    Na ovo pravo ima svako ko ostane bez posla na kojem je proveo najmanje osam mjeseci neprekidno u posljednjih 12 mjeseci ili 12 mjeseci sa prekidima u posljednjih 18 mjeseci, pod uslovom da je radni odnos prestao bez zahtjeva radnika, saglasnosti ili krivice.

    Takođe, uslov je da je poslodavac uplaćivao doprinos od nezaposlenosti koji iznosi 0,6 odsto.

    Radnik ostvaruje pravo na novčanu naknadu i u slučaju kada jednostrano otkaže ugovor poslodavcu zbog neisplaćenih plata ili doprinosa u periodu dužem od tri mjeseca.

    Minimalna novčana naknada iznosi 80 odsto od najniže plate u RS. Najniža plata ove godine je 590 KM.

    Oni koji su ostali bez posla nakon 15 i više godina radnog staža dobijaju 50 odsto od svoje plate, a oni koji su ostali bez posla nakon manje od 15 godina staža dobijaju 45 odsto od plate.

    FOTO: SINIŠA PAŠALIĆ/RAS SRBIJAFOTO: SINIŠA PAŠALIĆ/RAS SRBIJA
    Novčana naknada se isplaćuje u trajanju od jednog do 24 mjeseca u zavisnosti od dužine radnog staža i to:

    – do navršenih 12 mjeseci – mjesec dana;

    – od godinu dana do navršene 2 godine – 2 mjeseca;

    – od 2 godine do navršenih 5 godina – 3 mjeseca;

    – od 5 do navršenih 10 godina – 6 mjeseci;

    – od 10 godina do navršenih 20 godina – 9 mjeseci;

    – od 20 godina do navršenih 30 godina – 12 mjeseci;

    – od 30 godina do navršenih 35 godina – 18 mjeseci;

    – preko 35 godina – 24 mjeseca.

    Кod ponovnog ostvarivanja prava na novčanu naknadu u staž osiguranja se uračunava samo staž osiguranja koji je nezaposlena osoba ostvarila poslije primanja posljednje novčane naknade.

    Za vrijeme dok ostvaruje pravo na novčanu naknadu nezaposlena osoba takođe ostvaruje pravo i na zdravstveno i penzijsko i invalidsko osiguranje.

    Danko Ružičić, član Upravnog odbora zavoda za zapošljavanje RS ispred Saveza sindikata, kaže da je za devet mjeseci prošle godine isplaćeno oko 2,5 miliona KM više novca po osnovu novčanih naknada nego što je skupljeno od doprinosa od nezaposlenosti.

    – Od 2020. godine je dodatno smanjena stopa doprinosa sa 0,8 na 0,6 odsto, a ranije je iznosila jedan odsto – kaže Ružičić za Srpskainfo.

    On navodi da je razlika nadomještena novcem koji je odobrila Vlada RS.

  • Izvještaj: U BiH bujaju pranje novca i korupcija

    Izvještaj: U BiH bujaju pranje novca i korupcija

    Organizovani kriminal i pranje novca su u BiH, Srbiji i Crnoj Gori koncentrisani u oblastima u kojima postoje slabe državne institucije, a godišnje se opere novca u vrijednosti između dva i pet odsto bruto domaćeg proizvoda, navedeno je u najnovijoj studiji Globalne inicijative sa sjedištem u Švajcarskoj.

    U studiji, koju su podržali Njemačka agencija za razvoj GIZ i norveško Ministarstvo spoljnih poslova, naglašeno je da su banke ključna mjesta za pranje novca, posebno zato jer je, kako su istakli, omogućeno da se gotovina može lako transferisati preko granica. Naglašavaju i da su bankovne pozajmice i garancije na zajmove čest metod koji se koristi za prikrivanje traga novca.

    “U BiH lokalna često fiktivna preduzeća pozajmljuju novac iz inostranstva, najčešće preko kompanija u Persijskom zalivu, jer tamo lokalne vlasti rijetko mogu ustanoviti porijeklo novca. Te kompanije onda novac u vidu zajmova investiraju u nekretnine, nove kompanije ili opremu. MONEYWALL procjenjuje da se ova metoda koristi u sve tri zemlje tako da novac ‘šeta’ između kompanija kojima je isti vlasnik, kao i fantomskih firmi, kako bi se novac legalizovao”, naglašeno je.

    Ključna mjera protiv ovakve prakse je, kako su naglasili, transparentnost registara privatnih i pravnih lica, što bi vlastima pomoglo da uđu u trag vlasništva i ograničilo prisustvo anonimnih kompanija. Korupcija je, kako ističu, ključna ranjivost u sve tri zemlje, a u izvještaju se posebno govori o korupciji koja nastaje kao rezultat slanja finansijske dobiti u inostranstvo.

    “U BiH smo otkrili da se veliki dio javnog novca kanališe kroz nevladine organizacije i organizacije civilnog društva koje se zasnivaju na političkom favorizovanju”, istakli su oni. Kao primjer navode distrikt Brčko, za koji kažu da predstavlja mikrokosmos sličnih aktivnosti na nivou cijele BiH.

    “Na osnovu razgovora koje smo vodili, postoje brojni primjeri spona političkih partija i korumpiranog finansiranja nevladinih organizacija. Na primjer, u 2018. od dva miliona planiranih za dodjeljivanje nevladinim organizacijama jedan zvaničnik je dodijelio jednoj drugoj fiktivnoj organizaciji 325.000 evra”, istakli su oni.

    Prema navodima koje su dobili od bivšeg službenika za suzbijanje finansijskog kriminala u BiH, u izvještaju je definisano sedam načina na koje se izbjegava plaćanje poreza. To su, kako naglašavaju, preferiranje transakcija u gotovom novcu, široko rasprostranjeno izbjegavanje carinskih registracija, deklarisanje visokih poreskih stopa u isplatama plata i doprinosa, a istovremeno smanjenje stopa na ugovore sa zaposlenicima, državno tolerisanje sive ekonomije, neadekvatni kapaciteti inspekcijskih organa i drugih službi, komplikovani i neadekvatni poreski sistem s čestim promjenama regulative, kao i netačno deklarisanje vrijednosti robe.

    Što se tiče sive ekonomije, citiraju podatke Međunarodne organizacije za rad koja tvrdi da je više od 18,7 odsto svih radnika u Srbiji, i čak 30 odsto radnika u BiH zaposleno u sivoj zoni.

    “Svi oni svoja primanja i zarade dobijaju u gotovini”, naglašeno je u izvještaju.

    Siniša Vukelić, glavni i odgovorni urednik portala Kapital, koji prati finansijske tokove, kaže da je veliki problem i generator pranja novca i svih ovih oblika koruptivnog djelovanja činjenica da u BiH postoje slabe institucije koje ne rade na suzbijanju ovih aktivnosti.

    “Kod pranja novca nije samo problem što je to ozbiljno krivično djelo jer se novac ubacuje u legalne tokove, već i to što je ogromna količina gotovog novca, po čemu je BiH u samom vrhu na zapadnom Balkanu, u opticaju, a na taj način se može prikriti tok novca, što je onda pogodno za koruptivne aktivnosti”, kaže Vukelić.