VRBAS Media

Kategorija: Društvo

  • Naučnici otkrili novu terapiju za rak

    Naučnici otkrili novu terapiju za rak

    Istraživački tim iz Kine predložio je novu terapijsku strategiju za pacijente sa nazofaringealnim karcinomom, tj. rakom nosa i sinusa, saopštio je Univerzitet Sun Jat-sen.

    Naučnici iz Onkološkog centra tog univerziteta sproveli su treću fazu kliničke studije koja je pokazala da je za pacijente sa niskorizičnim nazofaringealnim karcinomom dovoljna samo radioterapija, umesto uporedne radioterapije i hemioterapije, što pacijentima omogućava bolji kvalitet života a ne ugrožava delotvornost njihovog lečenja, prenela je agencija Sinhua.

    U Kini je rak nosa i sinusa česta pojava. Poslednjih godina, ova vrsta karcinoma prevashodno se tretira takozvanom radioterapijom modluiranog intenziteta (IMRT), što je značajno unapredilo ishode lečenja, izjavio je zamenik izvršnog direktora tog centra, Đun Ma.

    U saradnji sa nekoliko drugih bolnica, Centar za onkologiju Univerziteta Sun Jat-sen sproveo je istraživanje da utvrdi je li pacijentima sa nazofaringealnim karcinomom u srednjoj (drugoj) fazi i dalje potrebno da istovremeno primaju hemioterapiju pored radioterapije.

    Rezultati su pokazali da je kod pacijenata sa niskorizičnim rakom broj preživelih sličan, bilo da su primali samo radioterapiju, bilo da su primali obe terapije istovremeno.

    Pritom, oni pacijenti koji su primali samo IMRT pretrpeli su daleko manje toksičnih i drugih nuspojava prouzrokovanih terapijom, zahvaljući čemu im je kvalitet života bio znatno viši nego u grupi koja je primala i hemioterapiju.

    Nova strategija lečenja samo radioterapijom može, stoga, značajno unaprediti kvalitet života lečenih uz istu delotvornost terapije. Ma tvrdi da će ovo poboljšati živote bar 20 odsto pacijenata sa nazofaringealnim karcinomom.

    Studiju je nedavno objavio Časopis Američkog medicinskog udruženja (JAMA).

  • Počinje primjena pravilniкa za električne trotinete u Srpsкoj

    Počinje primjena pravilniкa za električne trotinete u Srpsкoj

    U Republici Srpskoj je počela primjena Pravilnika o načinu i postupku izdavanja identifikacione potvrde za lako lično električno vozilo, na osnovu Zakona o izmjenama i dopunama Zakona o bezbjednosti saobraćaja na putevima Republike Srpske.

    Pravilnikom o načinu i postupku izdavanja identifikacione potvrde propisan je izgled, način, postupak izdavanja i način naplate naknade za izdavanje identifikacione potvrde i identifikacione naljepnice za lako lično električno vozilo.

    „Podsjećamo javnost da je izmjenama Zakona o bezbjednosti saobraćaja na putevima Republike Srpske propisano da je lako lično električno vozilo – električni trotinet, električni skejtbord, haverbord, segvej i slično, vozilo na točkovima koje se djelimično ili potpuno koristi kao motorno vozilo za prevoz jednog lica na javnoj, odnosno privatnoj površini i koje se, između ostalog kreće maksimalnom brzinom do 25 km/h. Ova vozila se razvrstavaju u četiri klase: klasa 1 – vozila maksimalne konstruktivne brzine do 6 km/h, bez sistema samobalansiranja i sjedišta; klasa 2 – vozila maksimalne konstruktivne brzine do 25 km/h, bez sistema samobalansiranja i sjedišta; klasa 3 – vozila maksimalne konstruktivne brzine do 6 km/h, sa sistemom samobalansiranja i sjedištem ili bez sjedišta; klasa 4 – vozila maksimalne konstruktivne brzine do 25 km/h, sa sistemom samobalansiranja i sjedištem ili bez sjedišta“, objašnjeno je iz Ministarstva saobraćaja i veza Republike Srpske.

    Propisuje se da su ova vozila obavezno opremljena ograničivačem brzine kojim se obezbjeđuje da se ne prelazi maksimalna konstruktivna brzina, prednjim i zadnjim katadiopterom, uređajem za davanje zvučnih signala, s tim da su vozila klase 2 i klase 4 obavezno opremljena prednjim i zadnjim svjetlom za osvjetljavanje puta.

    Propisi iz oblasti bezbjednosti saobraćaja kojima je uređeno kretanje pješaka primjenjuju se i na lice koje koristi lako lično električno vozilo klase 1 i klase 3 (za klasu 1 i klasu 3 nema starosnog ograničenja), s tim da lice koje koristi lako lično električno vozilo klase 1 i klase 3 je obavezno da posjeduje identifikacionu potvrdu za lako lično električno vozilo s kojim se kreće.

    „Propisi iz oblasti bezbjednosti saobraćaja kojima je uređen saobraćaj bicikala primjenjuju se i na lice koje koristi lako lično električno vozilo klase 2 i klase 4, s tim da lice koje koristi lako lično električno vozilo klase 2 i klase 4 obavezno je da posjeduje identifikacionu potvrdu za lako lično električno vozilo kojim se kreće, ima više od 14 godina, posjeduje potvrdu o poznavanju propisa o bezbjednosti saobraćaja na putevima ili vozačku dozvolu kojom se dokazuje pravo upravljanja vozilom bilo koje kategorije i da za vrijeme vožnje nosi na glavi zakopčanu zaštitnu kacigu“, navode iz Ministarstva.

    Zakonom o izmjenama i dopunama Zakona o bezbjednosti saobraćaja na putevima Republike Srpske je propisano da stanica za tehnički pregled izdaje identifikacionu potvrdu i naljepnicu za lako lično električno vozilo. Osim toga, propisano je da troškove izdavanja identifikacione potvrde i naljepnice snosi tražilac identifikacione potvrde i naljepnice, u iznosu od 20,00 КM.

    Кorisnik lakog ličnog električnog vozila podnosi stanici tehničkog pregleda (stanica) zahtjev za izdavanje identifikacione potvrde i naljepnice sa potrebnom dokumentacijom. Кontrolor na stanici, na osnovu priložene dokumentacije i vizuelnog pregleda lakog ličnog električnog vozila, utvrđuje njegove tehničke karakteristike, popunjava, potpisuje i ovjerava identifikacioni list. Na osnovu uvida u kompletnu dokumentaciju proizvođača lakog ličnog električnog vozila, dokaza o uplati troškova i identifikacionog lista, voditelj stanice unosi podatke u JIS (Jedinstveni informacioni sistem) i sačinjava elektronsku formu identifikacione potvrde. Nakon toga voditelj stanice izdaje identifikacionu potvrdu i naljepnicu. Кontrolor na stanici obavezno postavlja naljepnicu na vidnom mjestu lakog ličnog električnog vozila.

    Podnosilac zahtjeva za identifikacionu potvrdu i naljepnicu može biti samo punoljetno lice. Uz zahtjev, korisnik obavezno prilaže dokaz o uplati troškova za izdavanje identifikacione potvrde i naljepnice, te original dokumentaciju proizvođača za lako lično električno vozilo, koja se vraća podnosiocu zahtjeva, a kopiju čuva stanica. Lako lično električno vozilo za koje korisnik podnosi zahtjev obavezno se mora nalaziti na stanici prilikom podnošenja zahtjeva i izdavanja identifikacione potvrde i naljepnice. Ova vozila ne podliježu tehničkom pregledu, kako je to definisano Pravilnikom o tehničkim pregledima vozila.

    Prema Zakonu, minimalna kazna za nepoštovanje propisa iznosi 100 КM, a ukoliko se uplata izvrši u roku od 7 dana, kazna je umanjena za polovinu iznosa – 50 КM.

  • Trivić: Sve spremno za početak nove školske godine

    Trivić: Sve spremno za početak nove školske godine

    Ministar prosvjete i kulture Republike Srpske Natalija Trivić izjavila je večeras da je sve spremno za početak nove školske godine i da učenici osnovnih i srednjih škola u četvrtak, 1. septembra počinju sa nastavom.
    “Sve je spremno i što se tiče i objekata i nastavnog kadra, a posebno je bitno to što u preporukama Instituta /za javno zdravstvo/ nema nikakvih organičenja po pitanju redovnog odvijanja nastave”, rekla je Trivićeva za ATV.

    Ona je najavila da će u ovoj školskoj godini biti nekoliko novina, kao što je inoviran nastavni plan i program u osnovnim školama, dok se radilo i na inoviranju djela programa u srednjim školama.

    Trivićeva je navela da su urađene promjene u udžbeničkoj politici, tako da će biti četiri udžbenika manje za učenike nižih razreda, a urađena je i digitalizacija sa 19 na 24 udžbenika.

    Ona je je istakla da će se novine osjetiti i u učionici, s obzirom da se tokom ovog ljeta radilo i na obukama prosvjetnih radnika u smislu interaktivnosti, da bi i učenici bili aktivni učesnici u nastavi.

    Govoreći o investicijama u školstvo, Trivićeva je navela da je u ovoj godini izdvojeno dva miliona KM za rekonstrukciju i adaptaciju školskih objekata sa akcentom na područne škole u ruralnim područjima.

    Ona je dodala da je Vlada Srpske izvdojila 1,5 miliona KM za izgradnju osnovne škole u Istočnoj Ilidži, a prezentovano je i idejno rješenje za izgradnju škole u banjalučkom naselju Paprikovac.

    Trivićeva je podsjetila da je ove godine iznos za besplatne udžbenike povećan sa 4,4 na 6,2 miliona KM, kao i da to pravo imaju učenici od prvog do četvrtog razreda, djeca iz višečlanih porodica i pobjednici na republičkim takmičenjima, podsjetivši da Ministarstvo porodice, omladine i sporta takođe izdvaja određena sredstva za besplatne udžbenike.

    Ona je navela i da je u predhodne tri godine izdvojeno 36 miliona KM za školske objekte, uvođenje digitalizacije, kao i da će avgustovska plata prosvjetarima biti veća za 100 KM.

    “To je šesto povećanje plata prosvjetnim radnicima za tri godine”, istakla je Trivićeva.

    Ona je rekla da će Zakon o osnovnom obrazovanju i vaspitanju, za kojeg je Ustavni sud Srpske odlučio da ne vređa ničiji nacionalni isnteres, početi sa primjenom početkom nove školske godine i da prvi put Srpska dobija državne baletske škole.

    “Baletske škole su u okvirima umjetničkih škola, a umjetničke škole će prerastati samo preregistracijom sadašnjih muzičkih škola”, dodala je Trivićeva.

  • BiH ima više birača nego stanovnika

    BiH ima više birača nego stanovnika

    I pored činjenice da Bosna i Hercegovina iz godine u godinu ima manje stanovnika, na biračkom spisku nalazi se sve više birača, što je svakako u skladu sa zakonom, ali ne održava ni približno realno stanje na terenu.

    Na juče održanoj sjednici Centralna izborna komisija (CIK) Bosne i Hercegovine zaključila je centralni birački spisak za predstojeće opšte izbore, na kojem se nalazi 3.368.666 birača ili 13.237 više nego što ih je bilo na izborima 2018. godine.

    “Novi birački spisak za izbore u ovoj godini zvuči kao naučna fantastika i sasvim sigurno ni približno ne odgovara stanju na terenu. BiH u ovom trenutku ima manje od tri miliona stanovnika, a sam podatak da unatoč masovnim odlascima građana od 2020. godine imamo više birača nego 2018. godine zvuči zapanjujuće”, rekla je za “Nezavisne novine” Tanja Topić, politička analitičarka.

    Ona kaže da je CIK radio na prečišćavanju spiskova kada su objavljene cifre od nekoliko hiljada umrlih koji su bili na spisku, ali da očigledno dosadašnji načini čišćenja nisu efikasni.

    “To je krupan zalogaj i dobrim dijelom preko ovakvih spiskova oni koji su na vlasti kontrolišu do krajnosti kontaminiran izborni proces. To je dobar bazen za izborne krađe i prevare i izborni proces se u potpunosti mora resetovati, naša svijest radikalno izmijeniti, a sređivanje biračkih spiskova samo je kap u moru”, istakla je Topićeva.

    Osim većeg broja birača, u odnosu na 2018. godinu veći je i broj političkih subjekata prijavljenih za opšte izbore. CIK je još ranije za učešće na izborima ovjerio 90 političkih partija, 38 koalicija i 17 nezavisnih kandidata, odnosno ukupno 145 političkih subjekata, što je za 17 više nego na izborima 2018. godine i recimo čak 89 više nego što je to bilo na izborima 2006. godine.

    Za razliku od Topićeve, koja kaže da birački spisak ne odražava pravo stanje na terenu, Vehid Šehić, bivši predsjednik CIK-a, kaže da je birački spisak utvrđen u skladu sa zakonom.

    “Svi punoljetni građani BiH imaju pravo na ličnu kartu bez obzira na to da li žive u BiH ili ne i oni automatski ulaze u registar građana. Na biračkom spisku se nalaze stotine hiljada ljudi koji ne žive u BiH, ali imaju aktivno biračko pravo i zbog toga imamo situaciju da u mnogim opštinama i gradovima ima više birača nego stanovnika i niko ne može lišiti građane prava da budu birani ili da biraju”, rekao je Šehić.

    On naglašava da se može razmišljati da li oni koji ne žive u BiH treba da glasaju, posebno na lokalnim izborima, ali da prema sada važećem zakonu birački spisak je takav kakav jeste, iako svi znamo da u BiH ne živi toliki broj stanovnika.

    Po prijavama SNSD-a, PDP-u kazna od 5.500 KM
    Po prijavi SNSD-a, CIK BiH izrekao je dvije kazne PDP-u s ukupno 5.500 KM.

    Naime, SNSD je u svojoj prijavi CIK-u naveo da je Jelena Trivić, potpredsjednica PDP-a i kandidat za predsjednika RS, na Facebooku objavila sponzorisanu objavu sa skupa u Istočnoj Ilidži, zbog čega je izrečena kazna od 2.500 KM.

    Takođe, CIK je reagovao po još jednoj prijavi SNSD-a koja se odnosi na Trivićevu i PDP, i utvrdio da je ona platila objavu na Facebooku, zbog čega je izrekao kaznu od 3.000 KM.

    “Nemamo mogućnost da sankcionišemo kandidate, iako su lično odgovorni za povredu i tu mogućnost ćemo imati samo u vrijeme izborne kampanje. To su sve zapravo nove uočene manjkavosti”, rekla je Irena Hadžiabdić, član CIK BiH.

    CIK je sa 1.500 KM kaznio i SPS jer je njen kandidat Duško Miletić takođe plaćao objave na Facebooku, iako kampanja još nije počela.

  • Zašto je BiH svjetski šampion po smanjenju broja stanovnika

    Zašto je BiH svjetski šampion po smanjenju broja stanovnika

    Prema podacima u izvještaju Ujedinjenih nacija za 2022. godinu “Perspektive svjetskog stanovništva”, Bosna i Hercegovina zauzima neslavno prvo mjesto na listi zemalja s najvećim smanjenjem broja stanovnika na svijetu.

    Naime, kako se ističe u izvještaju, BiH godišnje gubi više od 1,5 odsto svog stanovništva.

    U prvih 10 zemalja su i Srbija i Hrvatska, koje zauzimaju sedmo i osmo mjesto na listi.

    Kako se navodi u podacima UN-a, očekuje se da će Letonija, Hrvatska, Bosna i Hercegovina, Litvanija, samoproglašeno Kosovo, Jermenija, Sjeverna Makedonija i Poljska izgubiti između 40 i 50 odsto svog stanovništva do kraja vijeka.

    “Analiza stanja stanovništva je potvrdila da je BiH zemlja sa ‘najnižim niskim’ fertilitetom na svijetu (1,25), visokim nivoima migracija i starenja stanovništva, kao i sa duboko ukorijenjenim rodnim nejednakostima. Do 2070. godine će takvi demografski trendovi i nejednakosti dovesti do smanjenja ukupnog stanovništva za preko 50 odsto, dok će demografska struktura naginjati starijoj populaciji sa njenim udjelom u ukupnom stanovništvu od preko 40 odsto”, istakao je nedavno Džon Kenedi Mosoti, predstavnik Populacijskog fonda Ujedinjenih naroda (UNFPA) u BiH, nakon sprovedene Projekcije stanovništva Bosne i Hercegovine za period 2020-2070.

    Istakao je da će sektori koji su presudni za socioekonomski razvoj zemlje, kao što su obrazovanje, zdravstvena i socijalna zaštita, biti u ozbiljnoj opasnosti da podbace u radu, dok će se tržište rada suočiti sa nedostatkom kvalifikovanih radnika i profesionalaca.

    Prema rezultatima istraživanja Unije za održivi povratak i integracije, BiH je od 2013. godine napustilo skoro pola miliona ljudi, a samo prošle godine je to učinilo 170.000 stanovnika.

    Aleksandar Majić sa Katedre za društvenu geografiju i demografiju Prirodno-matematičkog fakulteta u Banjaluci rekao je da su dvije komponente presudne za depopulaciju, i to prirodna i mehanička.

    “BiH od 2007. godine ima negativan prirodni priraštaj. Stanovništvo je iz godine u godinu sve starije, a sve veći je mortalitet. Pandemija je uticala na još negativnije procese po pitanju prirodnog priraštaja. Takođe, prisutna je velika emigracija stanovništva”, naveo je Majić za “Nezavisne novine”.

    Prema njegovim riječima, i druge zemlje u okruženju imaju slične tendencije, ali je u BiH to posebno izraženo zbog ekonomske situacije i drugih faktora kao što je politička nestabilnost.

    “Nažalost, mi ne možemo zaustaviti ove procese, ali možemo određenim mjerama populacione politike da ublažimo negativne demografske trendove. Rezultati popisa iz 2013. godine, koji su pokazali da BiH ima oko 3,5 miliona stanovnika, po mom mišljenju su frizirani podaci i mislim da nije bilo toliko ljudi”, naveo je Majić.

    Demograf Aleksandar Čavić naglasio je da i ovi podaci pokazuju da je veoma nepovoljna situacija u BiH po pitanju prirodnog priraštaja i migracija.

    “Za ove podatke su najviše zaslužne ekonomske migracije, odnosno migracije koje su uzrokovane političkom i pravnom nesigurnošću i problemima koji se tiču obrazovnog, zdravstvenog i drugih faktora, te radnim mjestima i platama koje nisu adekvatne. Samo u 2021. godini po pitanju negativnog prirodnog priraštaja BiH je ostala bez 22.000 stanovnika. Ove podatke daje vitalna statistika i oni su precizni i relevantni”, zaključio je Čavić za “Nezavisne novine”.

  • Predstavljena vozila za djecu sa intelektualnim poteškoćama

    Predstavljena vozila za djecu sa intelektualnim poteškoćama

    U Banjaluci su danas predstavljena vozila za djecu sa intelektualnim poteškoćama Saveza udruženja za pomoć mentalno nedovoljno razvijenim licima Srpske (Menerali), koja su kupljena sredstvima akcije “S ljubavlju hrabrim srcima”.

    U ovoj akciji ukupno je prikupljeno 619.057 KM.

    Predsjednica Republike Srpske Željka Cvijanović razgovorala je danas u Banjaluci sa predstavnicima Saveza udruženja za pomoć mentalno nedovoljno razvijenim licima Srpske (Menerali) koji su predstavili rezultate prošlogodišnje humanitarne akcije “S ljubavlju hrabrim srcima”.

    Usljed nedostatka prevoznih sredstava, više od 2.500 djece sa intelektualnim poteškoćama u Srpskoj je bez stručne pomoći i njihov razvoj je otežan.

    U Srpskoj djeluju 33 udruženja koja su dio Saveza za pomoć mentalno nedovoljno razvijenih lica.

  • SZO: “Vakcine nisu ‘srebrni metak'”

    SZO: “Vakcine nisu ‘srebrni metak'”

    Svetska zdravstvena organizacija je otkrila da je došlo do brojnih novih slučajeva majmunskih boginja nakon preliminarnih izveštaja o efikasnosti vakcine, prenosi “Yahoo”.

    Dr Rosamunda Luis, tehnički vođa SZO za majmunske boginje, govorila je o izveštajima koji su zabeležili prodor majmunskih boginja kod ljudi koji su primili vakcinu nakon izlaganja virusu.

    “Od samog početka smo znali da vakcina neće biti srebrni metak i da neće ispuniti sva očekivanja koja smo polagali i da nećemo imati čvrste podatke o njenoj efikasnosti”, rekla je, prenosi Telegraf.

    “Vakcina nije 100 odsto efikasna ni u jednoj situaciji, pa ni u ovom trenutku ne možemo da očekujemo sto procentnu efikasnost na osnovu informacija koje imamo do sada”, dodala je.

    Majmunske boginje mogu da se spreče vakcinom protiv velikih boginja “Jynneos“, koja takođe može da bude efikasna i nakon što je osoba zaražena, navode iz Centa za kontrolu i prevenciju bolesti.

    Zdravstveni zvaničnici kažu da podaci o efikasnosti vakcine ne iznenađuju jer je studija iz 1980-ih pokazala da vakcine mogu da obezbede oko 85 odsto zaštite od majmunskih boginja.

    Majmunske boginje se prvenstveno šire kontaktom kože na kožu, direktnim kontaktom sa telesnim tečnostima ili lezijama, a mogu se preneti i respiratornim kapljicama. Iako respiratorni prenos može zvučati slično kao kod kovida-19, majmunske boginje se ne šire ni približno tako lako kao korona virus.

    Lekari navode da se pojedinci mogu zaštititi od virusa izbegavanjem kontakta kože na kožu sa ljudima koji imaju osip koji liči na majmunske boginje, izbegavanjem kontakta sa predmetima i materijalima koje je osoba obolela od majmunskih boginja koristila i čestim pranjem ruku.

    Prema Centru za kontrolu i prevenciju bolesti, od petka je 41.358 potvrđenih slučajeva majmunskih boginja u 94 zemlje. Sjedinjene Države sa 14.115 slučajeva broje više infekcija ovim virusom nego bilo koja druga zemlja na svetu.

  • Turistički bum u Trebinju posljednjih godina

    Turistički bum u Trebinju posljednjih godina

    U Trebinju je posljednjih nekoliko godina napravljen turistički bum, zahvaljujući ulaganju u infrastrukturu, urbanizam, sport i kulturu, izjavio je danas generalni sekretar i predsjednik trebinjskog Gradskog odbora SNSD- a Luka Petrović i najavio nastavak ulaganja u tim oblastima.

    “Dosta smo promijenili zadnjih nekoliko godina u Trebinju. Mislim da smo napravili jedan bum u posljednje vrijeme, jer smo akcenat stavili na kulturu i sport, zahvaljujući kojima postoji mnogo kvalitetnih i lijepih događaja u gradu”, rekao je Petrović.

    On je izrazio uvjerenje da će se u tim oblastima nastaviti dalja ulaganja i da će one napredovati, podsjetivši da su ranije kulturni i sportski događaji bili vrlo oskudni.

    Što se tiče arhitektonskog i urbanističkog uređenja grada, Petrović je najavio izgradnju pješačkih zona i proširenje užeg gradskog jezgra u Trebinju.

    “Planirali smo da glavna ulica bude pješačka zona, sto ćemo moći da realizovujemo nakon izgradnje velike istočne obilaznice oko grada, na kojoj gradimo i most”, precizirao je Petović za Adria TV.

    On je naglasio da će Trebinje proširenjem užeg centra dobiti ozbiljan turistički potencijal jer će na jednom lokalitetu moći da primi i do 5.000 građana i turista.

    Samim tim moći će da se otvore mnogi novi objekti restorani, kafići, suvenirnice, poslastičarnice, kao i nova radna mjesta radna mjesta za Trrebinjce, dodao je Petrović.

    “Svaki turista koji dođe u naš grad potroši novac i zaista zahvaljujem Trebinjcima na gostoljubivosti i mislim da je to važna odlika svakog našeg sugradjanina , njihov domaćinski i srdačan doček ćete primijetiti na pijaci, u prodavnici, frizerskom salonu, na ulici i želim da i druge sredine tako napreduju”, rekao je Petrović.

    On je istakao da su za ubrzan razvoj i napredak Trebinja zaslužni, ne samo građani i lokalna i republička vlast Republike Srpske, već i Srbija koja je na čelu sa predsjednikom Aleksandrom Vučićem, podržala brojne projekte i obezbijedila donacije najjužnijem gradu Srpske.

  • BiH čeka solarni bum

    BiH čeka solarni bum

    Jedan od najvažnijih elemenata energetske tranzicije koji planira Evropska komisija je zamjena fosilnih pogona za proizvodnju električne energije obnovljivim izvorima.

    Osim toga, jedan segment na koji se ne obraća dovoljna pažnja u javnosti je decentralizacija proizvodnje električne energije, odnosno postavljanje malih pogona u privatnim domaćinstvima.

    Jedan od vidova samostalne proizvodnje električne energije su solarni paneli, koje građani mogu ugrađivati na krovovima svojih porodičnih domova. Osim toga, i mnoga mala preduzeća pogodna su da se na krovovima hala postave solarni paneli.

    U okviru programa EU4AGRI Evropske komisije u maju je instalirana jedna od najvećih solarnih elektrana u BiH.

    Kako kažu u Delegaciji EU, uz pomoć EU, kompanija “Madi” iz Tešnja je postavila solarne panele na površini od 5.500 kvadratnih metara, koji će toj kompaniji omogućiti da zadovolji oko 15 odsto svoje ukupne potrošnje.

    “Elektroprivreda RS” (ERS) je nedavno raspisala konkurs na koji se mogu prijaviti domaćinstva u RS da im se na krovove instaliraju paneli koje bi građani 10 godina otplaćivali kroz račune za struju. Ukupno planirana instalacija panela na krovovima je do 50.000 domaćinstava.

    ERS je već započeo pilot projekat kojem je cilj instalirati solarne panele na male objekte građana, uz garantovani otkup električne energije. Ovog mjeseca postavljeni su prvi solarni paneli, čije postavljanje subvencioniše ERS.

    Kako kažu u tom preduzeću, efikasnost solarnih panela i isplativost ovog sistema biće testirani na 10 domaćinstava u narednih godinu dana, kako bi se utvrdilo kako elektrane snage do desetak kilovata utiču na distributivnu mrežu.

    I u “Elektroprivredi BiH” su ove godine objavili poziv zainteresovanim građanima da otkupe mini-elektrane koje struju dobijaju iz solarnih, hidro ili vjetro potencijala koje su već u pogonu ili u razvoju.

    U BiH je već instalirano nekoliko vjetroparkova i solarnih elektrana, a u planu je izgradnja još takvih objekata. Ovih dana se na području opštine Ravno na jugu Hercegovine planira investicija od oko 200 miliona evra za izgradnju vjetorparkova i solarnih elektrana.

    Matan Žarić, direktor “Elektroprenosa BiH”, kaže da je jedan od prioriteta tog preduzeća zaduženog za visokonaponsku mrežu da izgradi nekoliko novih trasa na području Hercegovine, s obzirom na to da je to područje pogodno za vjetro i solarne elektrane.

    “Mnogo građana na tom području želi da izgradi solarne elektrane i slične objekte. Ranije o tome nitko nije razmišljao, ali u zadnje vrijeme svatko želi da gradi solarne elektrane i moramo razmišljati kako evakuirati tu energiju”, rekao je Žarić za “Nezavisne novine”.

    Imajući u vidu da za tri godine počinje naplaćivanje prekogranične takse na emisiju ugljen-dioksida u proizvodnji električne energije, BiH mora uložiti značajna sredstva kako bi što više proizvedene energije bilo preusmjereno sa termoelektrana na obnovljive izvore. Evropska komisija, Evropska banka za obnovu i razvoj, Razvojni program UN-a i brojne komercijalne banke nude programe za energetsku efikasnost, uz koje građani mogu dobiti povoljne kredite i grantove ako namjeravaju proizvoditi zelenu električnu energiju ili planiraju investirati u energetsku efikasnost.

    BiH, koja je jedna od svega nekoliko zemalja u Evropi koje proizvode više električne energije nego što je potroše, biće u nepovoljnoj situaciji ako pri izvozu struje u Evropu bude morala plaćati penale na ispuštanje ugljen-dioksida.

    Podaci Evropske komisije pokazuju da je BiH jedan od najopterećenijih proizvođača energije emisijom ugljika jer ima stare i neefikasne termoelektrane koje Evropa želi zamijeniti zelenim energetskim objektima.

    U Evropskoj komisiji kažu da su 2020. godine solarni kapaciteti u EU povećani za 18 gigavata.

    “Solarna energija je jeftina, čista, modularna i fleksibilna. Troškovi solarne energije smanjeni su za 82 odsto u proteklih 10 godina, što ovaj vid proizvodnje električne enerije čini najkompetitivnijim u mnogim dijelovima EU”, kažu oni.

  • Nastava u novoj školskoj godini u Srpskoj počinje 1. septembra

    Nastava u novoj školskoj godini u Srpskoj počinje 1. septembra

    Nastava u osnovnim i srednjim školama u Republici Srpskoj u novoj školskoj godini 2022/23. počeće u četvrtak, 1. septembra, rečeno je iz Ministarstva prosvjete i kulture Republike Srpske.

    Iz Ministarstva su naveli da je u prve razrede osnovnih škola upisano oko 9.100 učenika, što je za oko 130 više u odnosu na broj učenika iz prošle školske godine.

    U prve razrede srednjih škola upisano je oko 9.000 učenika, od čega oko 550 u 19 deficitarnih zanimanja, kojima Vlada obezbjeđuje stipendiju u prvoj godini i plaća troškove prevoza, istakli su iz Ministarstva.

    Kada je riječ o udžbenicima, za novu školsku godinu urađeno je po 15 novih udžbenika za osnovno i srednje obrazovanje, od čega je 12 novih udžbenika za stručne predmete u srednjim školama.

    – Ove godine će u osnovnim školama biti četiri udžbenika manje što je nastavak aktivnosti u skladu sa nastojanjima Ministarstva i dva zavoda da se smanji težina đačke torbe – dodali su iz Ministarstva.

    Ministar prosvjete i kulture Srpske Natalija Trivić izjavila je Srni da je završena digitalizacija u osnovnim školama, dok će digitalni servisi od septembra biti dostupni i u svim srednjim školama, te da će područne škole biti opremljene potrebnom računarskom opremom.

    – Digitalizovani su sadržaji za 19 udžbenika (prva trijada i geografija i istorija za sve razrede), a u novoj školskoj godini učenici će imati na raspolaganju i sadržaje udžbenika za četvrti razred osnovnih škola i srpski jezik i jezičku kulturu za šesti razred – dodala je Trivićeva.

    Govoreći o protokolu o saradnji koji je potpisan sa republičkim Društvom psihologa, ona je istakla da će od septembra posebna pažnja biti posvećena prepoznavanju darovite djece i radu sa njima po posebnim programima.

    Trivićeva je naglasila da se u oblasti srednjeg obrazovanja nastavlja sa razvojem dualnog obrazovanja i sa obezbjeđivanjem praktične nastave za učenike srednjih stručnih škola kod poslodavaca.

    – U saradnji sa poslodavcima i školama obezbijeđena je praktična nastava u 1.067 kompanija za 3.600 učenika, što je dovelo do zapošljavanja 50 učenika kod poslodavaca kod kojih su obavljali praktičnu nastavu, što je veliki iskorak – zaključila je je Trivićeva.