Evropska unija je napravila novi korak kojim se pokušava okrenuti od korištenja fosilnih goriva poput nafte i prirodnog gasa pokretanjem inicijative o jačanju investicija u domaće izvore energije.
Kako je saopšteno na stranici Evropske komisije, direktan povod za ovu novu inicijativu je rat u Iranu i posljedice koje bi on mogao imati po evropsku ekonomiju, imajući u vidu snažan skok rasta cijena nafte i naftnih derivata, kao i prirodnog gasa.
Zatvaranja Ormuskog zaliva
Kao što smo već više puta izvještavali, zbog zatvaranja Ormuskog zaliva došlo je do otežanog snabdijevanja naftom i naftnim derivatima globalnih tržišta, a Katar, jedan od najvećih proizvođača prirodnog gasa, obustavio je proizvodnju u svojim postrojenjima.
EU smatra da je ta situacija još jedan dokaz da je odluka o dekarbonizaciji ekonomije ispravna ne samo iz ekološkog aspekta, nego i iz ekonomskog i geopolitičkog.
“Trenutni geopolitički kontekst ponovo ukazuje na rizike koji se odnose na evropsku zavisnost od uvezenih fosilnih goriva. Građani i industrija su s pravom zabrinuti zbog visokih cijena energenata. Investiranje u čistu energiju je najjeftinije i najpouzdanije srednjeročno rješenje”, navedeno je na stranici Komisije.
Posljedice po BiH
Ova nova geopolitička i energetska orijentacija imaće velike posljedice i po BiH, koja je ne samo zavisna od EU zbog evropskog puta na kojem se nalazi, već i zbog ekonomske zavisnosti za njenu industriju.
Važno je napomenuti da i Evropska komisija priznaje da je to srednjeročno rješenje, što znači da se EU u dogledno vrijeme ne može odreći nafte i naftnih derivata, kao ni prirodnog gasa. Zbog toga, iako EU želi da se srednjeročno oslobodi zavisnosti od uvoza prirodnog gasa, u naredne deceniju do dvije to neće biti moguće, jer se tek tada očekuje da bi obnovljivi izvori možda mogli u velikoj mjeri zamijeniti postojeće fosilne izvore.
BiH, kao i EU, želi da u narednu deceniju ili dvije obezbijedi izvore prirodnog gasa iz Amerike, zalivskih zemalja i zemalja bivšeg Sovjetskog Saveza osim Rusije u periodu energetske tranzicije.
Američki investitori
Kao što smo više puta pisali, američki investitori zainteresovani su za investiranje u Južnu interkonekciju, gasovod koji bi BiH trebalo da poveže s terminalima za tekući gas na Krku u Hrvatskoj, čime bi se obezbijedio alternativni izvor snabdijevanja iz Amerike.
Delegacija EU nam je odgovorila da EU neće pružiti finansiranje za ovaj projekt, ali smo takođe napomenuli da to nije iznenađenje, s obzirom na to da je i u vrijeme bivše američke administracije Džoa Bajdena bilo jasno da će EU podržati ovaj projekt do određenog roka, a ako se on ne realizuje do tada, neće biti ni evropskog finansiranja.
O tome je više puta javno govorio i tadašnji ambasador SAD u BiH Majkl Marfi, insistirajući da se hrvatski i bošnjački političari dogovore o realizaciji ovog projekta. Kao što je već poznato, zbog neslaganja oko uloge “BH gasa” kao glavnog operatera, rokovi nisu ispoštovani i sada nova američka administracija Donalda Trampa pokušava naći alternativne izvore finansiranja.
Nova inicijativa Evropske komisije
Nova inicijativa Evropske komisije podrazumijeva potpunu dekarbonizaciju energetskog sistema do 2050, odnosno dostizanje karbon neutralne ekonomije.
Države članice EU moraju transformisati svoje energetske sisteme u potpuno integrisano, digitalizovano i konkurentno energetsko tržište EU koje se u velikoj mjeri zasniva na obnovljivim izvorima. Pored regulatornih reformi, države članice treba da omoguće i podstaknu dalja ulaganja u čistu energiju, uključujući energetsku efikasnost.
“Trenutni geopolitički kontekst naglašava rizike povezane sa evropskim oslanjanjem na uvezena fosilna goriva. Građani i industrija s pravom su zabrinuti zbog visokih cijena energije. Ulaganje u čistu energiju predstavlja najpovoljnije i najpouzdanije srednjeročno rješenje”, zaključuju u Evropskoj komisiji.
Komentariši