Autor: INFO

Posljednji izvještaj Evropske komisije daje uravnotežen pregled o BiH na putu ka EU i potvrđuje da kada ima političke volje, ima i napretka, istakao je šef Delegacije EU u BiH Luiđi Soreka za RTRS.

– Naglasio bih da izvještaj koji je usvojen, jeste svojevrsna mapa na daljem putu BiH ka EU, a obuhvata period od juna prošle godine do septembra 2024. godine, odnosno, to je izvještaj za period duži od jedne godine, u kojoj ste imali niz dešavanja, koja se objektivno ocjenjuju – istakao je Soreka.

Dodaje, da izvještaj sadrži dvije dinamike, od kojih je prva izuzetno pozitivna za cijelu BiH, gdje je ostvaren napredak u oblasti migracija.

– Imamo i drugu dinamiku, gdje, kada je riječ o putu BiH ka EU, nije bilo velikih rezultata – navodi Soreka.

 

Soreka je istakao da izvještaj daje uravnotežen pregled i potvrđuje da kada ima političke volje, ima i napretka.

– Sada je pitanje kako ponovo tu volju pokrenuti. Moja poruka svim političkim liderima, nakon održanih lokalnih izbora, jeste da se ponovo reaktiviramo. Sada imamo priliku. Kao važan i pozitivan korak može da se istakne, upravljanje migracijama, usvajanje Zakona o sukobu interesa i tako dalje – dodaje Soreka.

Podsjećanja radi, Evropski savjet je u martu donio izuzetnu važnu odluku za otvaranje pregovora, kaže Soreka.

– To su sve veoma važni koraci. Za pokretanje pregovora morate imati pregovaračku strukturu. EU ima svoje standarde i vrijednosti koje se moraju ispuniti, a mi imamo priliku za to – navodi on.

Podsjećamo, to je posljednji izvještaj Evropske komisije u ovom sastavu, a ohrabrujuća vijest koju su iz Brisela saopštili, jeste da bi do kraja mandata naredne Komisije, države koje su započele pregovore, mogle postati punopravne članice Evropske unije.

Izvještaj koji je Vlada Republike Srpske usvojila i uputila Savjetu bezbjednosti Ujedinjenih nacija je sveobuhvatan i ne dozvoljava da se šire laži o Srpskoj, istakao je premijer Radovan Višković.

Izvještaj je koncipiran u tri dijela. Ukazujemo da od potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma, do danas mi nismo nikakvi rušioci BiH, nego tražimo da se poštuje Ustav – dodaje Višković.

Navodi da se u drugom dijelu Izvještaja ukazuje na sve češće pokušaje centralizacije BiH i uplitanje nelegalnog Kristijana Šmita, koji koristi ovlaštenja koja mu ne pripadaju.

– On odlukama pokušava nametati zakone. Ulazimo i u sferu sudskog procesa koji se vodi protiv predsjednika Republike Srpske Milorada Dodika pred sudom BiH i sve to slažemo hronološki. I u trećem dijelu pokazujemo da je Srpska opredijeljena za evropski put, ali da isto želimo da budemo vidljivi ma tom putu i da zadržimo ustavno uređenje, a to je dva eniteta i tri konstitutivna naroda – navodi Višković.

 

Vlada Republike Srpske usvojila je 32. Izvještaj i uputila Savjetu bezbjednosti Ujedinjenih nacija, a u dokumentu je, između ostalog istaknuto da je Srpska za Dejtonski sporazum i da je obaveza domaćih i međunarodnih aktera poštovanje Ustava BiH.

Republika Srpska odlučno podržava Dejtonski sporazum, prije svega poštuje i podržava suverenitet i teritorijalni integritet BiH i nema secesionističku politiku, navodi se u prvom dijelu 32. izvještaja Republike Srpske koji je Vlada uputila Savjetu bezbjednosti UN.

U ovom dokumentu se ističe da Republika Srpska, suprotno određenim dezinformacijama, nema plan za otcjepljenje od BiH ni de fakto niti de jure.

– U polugodišnjim izvještajima Republike Srpske Savjetu bezbjednosti UN dosljedno se izražava podrška Republike Srpske Dejtonskom sporazumu. Uz to, predsjednik Republike Milorad Dodik nedavno je ponovo istakao da Srpska “nikada nije osporila suverenitet i teritorijalni integritet BiH shodno Dejtonskom sporazumu” i da “secesija nikada nije bila naša politika” – navodi se u izvještaju.

U ovom dokumentu se napominje da je Svesrpski sabor, skup predstavnika Srba iz cijelog svijeta, uz podršku Republike Srpske usvojio 8. juna Deklaraciju kojom se bezrezervno potvrđuje podrška Narodne skupštine Dejtonskom sporazumu i ustavnom poretku BiH koji je njim uspostavljen.

Deklaracija, dodaje se, prihvata i podržava pravni poredak uspostavljen Dejtonskim mirovnim sporazumom.

– U njoj se konstatuje da je “Republika Srpska zadovoljna visokim stepenom autonomije definisanim Dejtonskim mirovnim sporazumom, stoga insistiramo na suštinskom i formalnom sprovođenju Dejtonskog mirovnog sporazuma kao međunarodnog ugovora koji se ne može jednostrano ili putem intervencionizma mijenjati”. Uz to, Deklaracijom se “osuđuje svako nepoštovanje i kršenje Dejtonskog mirovnog sporazuma i demokratskih procedura u BiH” – navodi se u izvještaju.

U ovom dokumentu, koji je predsjednik Vlade Republike Srpske Radovan Višković uputio generalnom sekretaru UN i zemljama članicama Savjeta bezbjednosti, ističe se da ništa u Deklaraciji ne sugeriše da Srpska treba da se otcijepi od BiH niti da na bilo koji način dovodi u pitanje Dejtonski sporazum ili suverenitet i teritorijalni integritet BiH.

U izvještaju se naglašava da se izrazi podrške srpskom jedinstvu u Deklaraciji odnose na zajednicu etničkih Srba širom svijeta, bilo u Evropi, Sjevernoj Americi, Australiji ili drugdje, a ne na neki plan da se svi Srbi u svijetu objedine u jednu državu.

Poštovanje Dejtonskog sporazuma, navodi se u izvještaju, znači i da je Republika Srpska nepokolebljivo posvećena rješavanju sporova isključivo mirnim putem.

– Republika Srpska dosljedno isključuje svako pribjegavanje nasilju radi ostvarivanja sopstvenih političkih ciljeva. Republika Srpska, takođe, podržava i sarađuje sa operacijom EU `Altea` na njenoj misiji očuvanja i sprečavanja narušavanja mira u BiH – poručuje se u izvještaju.

U dokumentu se dodaje da poštovanje Dejtonskog sporazuma znači da Republika Srpska, kao strana svih aneksa koji čine suštinu sporazuma, insistira na tome da se sporazum sprovede kako je napisan, uključujući ustavnu strukturu BiH, koja se sastoji od dva entiteta sa visokim stepenom autonomije, i ustavne mehanizme zaštite tri konstitutivna naroda BiH.

– Ubjedljiva pobjeda stranaka vladajuće koalicije u Republici Srpskoj na lokalnim izborima u oktobru pokazuje da Vlada Srpske i dalje uživa snažnu podršku javnosti za odbranu dejtonskog poretka. Najveća stranka vladajuće koalicije u Srpskoj SNSD osvojila je više glasova od bilo koje stranke u BiH, obezbijedila većinu u većini opština i izabrala 80 odsto načelnika i gradonačelnika u Srpskoj. Štaviše, polovina broja žena načelnika izabranih širom BiH dolazi iz redova SNSD-a – ističe se u Izvještaju.

Iz Vlade napominju da javna podrška poštovanju autonomije entiteta zagarantovane Dejtonskim sporazumom ni na koji način nije izraz netrpeljivosti prema bilo kojoj drugoj grupi u BiH.

U Izvještaju se podsjeća da je ovog mjeseca Republika Srpska pokazala solidarnost sa drugim entitetom BiH Federacijom BiH /FBiH/ nakon katastrofalnih poplava.

– Republika Srpska je odmah proglasila dan žalosti, uplatila pomoć iz sredstava za vanredne situacije i poslala timove civilne zaštite na područje FBiH pogođeno katastrofom. Republika Srpska je ponosna što su mnogi njeni građani takođe dobrovoljno učestvovali u pružanju pomoći – zaključuje se u prvom dijelu izvještaja.

Borjana Krišto, predsjedavajuća Savjeta ministara BiH, inicirala je na posljednjoj sjednici Savjeta ministara BiH da se ubrzaju aktivnosti na uspostavljanju kancelarije glavnog pregovarača, oko kojeg, barem zasad, nema dogovora unutar vladajuće koalicije na nivou BiH.

“Nakon Odluke Evropskog vijeća iz marta 2024. godine o otvaranju pristupnih pregovora, BiH preduzima dalje korake na ispunjavanju zacrtanih reformi kako bi bio usvojen pregovarački okvir, a jedna od obaveza za nastavak EU procesa je imenovanje glavnog pregovarača”, saopšteno je iz Savjeta ministara BiH nakon posljednje sjednice.

Inače, glavni pregovarač imaće jednu od glavnih uloga u procesu pristupanja BiH Evropskoj uniji, odnosno u pregovorima između BiH i Evropske unije. Od pregovarača se zahtijevaju visoka stručnost, profesionalnost i diplomatske vještine, a osim upravljačke i pregovaračke uloge ima i nadzornu ulogu. Praktično, glavni pregovarač je na vrhu i koordiniše proces kako u BiH, tako i prema Evropskoj uniji, i u direktnom je kontaktu s Evropskom komisijom.

U suštini, radi se o jednoj od najznačajnijih osoba kada je riječ o pristupanju Evropskoj uniji, i nije čudo što domaći političari ne mogu postići dogovor ko bi to mogao biti.

“Smatramo da je racionalno i realno da glavni pregovarač bude iz Republike Srpske”, rekao je prije nekoliko mjeseci Milorad Dodik, predsjednik Republike Srpske.

Stav Republike Srpske je da u ovom trenutku Hrvati imaju predsjedavajućeg Savjeta ministara BiH i zamjenika ministra spoljnih poslova, a Bošnjaci ministra spoljnih poslova BiH i direktora Direkcije za evropske integracije te da je Federacija BiH u pregovaračkom smislu s EU već zastupljena i da Republici Srpskoj treba da pripadne mjesto pregovarača.

Odmah nakon Dodikove izjave oglasio se i Elmedin Konaković, ministar spoljnih poslova BiH, koji je rekao da nema ništa protiv toga da neko iz Republike Srpske bude glavni pregovarač, ali da ne isključuje ni druge opcije.

“To je čovjek na čelu ozbiljnog procesa u kojem će biti mnogo važnije šta rade njegovi prvi saradnici, nego on sam. Ne isključujem nijednu opciju, nemam ništa protiv da to bude neko iz Republike Srpske”, rekao je Konaković.

Kako nezvanično saznajemo, u priču oko glavnog pregovarača uključio se i HDZ, koji svoj kadar vidi na toj poziciji, a razlog zbog kojeg Krišto “požuruje” ovaj proces leži upravo u tome.

U nezvaničnim razgovorima može se čuti da bi u slučaju BiH mogla biti imenovana i tri glavna pregovarača, te da, barem zasad, Evropa nema ništa protiv toga. Ta ideja sve više dobija na značaju i o njoj su već razgovarali političari u BiH, a plan je navodno da se ti pregovarači rotiraju na mjestu “glavnog pregovarača”, kao što je slučaj u Predsjedništvu BiH ili Parlamentarnoj skupštini BiH.

“O glavnom pregovaraču bilo je govora na ranijim sastancima koalicije, a sigurno će se tog pitanja dotaći i na sastanku koji je najavljen za iduću sedmicu. Samo je Republika Srpska otvoreno rekla da želi tu poziciju i da ima kadar za to mjesto”, ispričao je izvor “Nezavisnih” blizak Savjetu ministara BiH.

Koliko je glavni pregovarač važan govori i to da je u posljednjem izvještaju Evropske komisije bilo govora i o tome.

“Da bi mogla da govori jednim glasom tokom nadolazećih pregovora za pristupanje EU, BiH će morati da imenuje glavnog pregovarača i njegov tim”, navodi se u posljednjem izvještaju Evropske komisije.

Glavni pregovarač bio bi u obavezi da uspostavi pregovaračku strukturu BiH, odnosno formira i nadzire tim koji bi usklađivao zakone i pravila sa pravnom stečevinom Evropske unije. U suštini, glavni pregovarač bio bi u obavezi da sprovede ono što je utvrđeno pregovaračkim okvirom koji usvaja Evropska unija.

“Potreban vam je pregovarački tim. Glavni pregovarač je vrlo važna funkcija i ona se treba usaglasiti među vladajućom koalicijom. To mora biti osoba od autoriteta, neko ko poznaje proces evropskih integracija”, rekao je nedavno Johan Zatler, bivši šef Delegacije EU u BiH.

Izvještaj o napretku BiH na evropskom putu i po pitanju reformi, a koji je u srijedu predstavila Evropska komisija, nije se umnogome promijenio u odnosu na ono što smo imali priliku vidjeti i čuti u prethodnim dokumentima istog tipa, ocjenjuju za “Nezavisne novine” oni koji već godinama prate ovu tematiku.

Neki zajednički zaključak koji bi mogli uzeti iz njihovog mišljenja jeste da BiH i Brisel i dalje pričaju različitim jezicima.

Adnan Ćerimagić, analitičar Evropske inicijative za stabilnost iz Berlina, smatra da je BiH i dalje najmanje pripremljen kandidat za članstvo u EU, uključujući i samoproglašeno Kosovo i Gruziju.

Kako je napisao putem svog Facebook naloga, Ćerimagić ističe da je priprema BiH u 33 poglavlja ostala nepromijenjena od 2023. godine.

“‘Nema napretka’ u 20 poglavlja, ‘Ograničeni napredak’ u devet, ‘Neki napredak’ u tri, ‘Dobar napredak’ u jednom poglavlju (poglavlje 31: vanjska, sigurnosna i odbrambena politika)”, napisao je Ćerimagić.

Za osam ključnih koraka koji su neophodni da Evropska unija (EU) usvoji pregovarački okvir i odredi datum za formalni početak pregovora o pristupanju BiH u EU, Ćerimagić kaže da je Komisija odlučila da ne procjenjuje eksplicitni napredak.

“Međutim, izviještena je o nekim konkretnim aktivnostima u svakom od osam koraka, od kojih se većina dogodila prije odluke o otpočinjanju pregovora o pristupanju EU iz marta 2024. godine”, naglasio je on.

Postavljajući pitanje šta dalje, Ćerimagić odgovara da bi BiH teoretski mogla započeti formalne razgovore u decembru ove godine, ali sve pod uslovom da nastavi aktivnosti zacrtane u osam koraka i usvoji najmanje četiri zakonodavna dijela.

“Prvo je Visoko sudsko i tužilačko vijeće, drugo sud(ovi) BiH, zatim granična kontrola i pod četiri, zaštita ličnih podataka. Osim toga, očekuje se da će BiH imenovati glavnog pregovarača, plus strukturu i IPA koordinatora”, naveo je Ćerimagić.

Za Tanju Topić, analitičara iz Banjaluke, prvi utisak nakon objavljenog izvještaja EK je da živimo u raskoraku između briselske i bosanskohercegovačke realnosti.

“Slika iz Brisela nam dođe kao optička varka ako ćemo gledati iz ugla potenciranja pozitivnih stvari koje nama ovdje dođu poput bajki. Pozitivna slika nečeg što niti je urađeno niti postoji je obmana”, kaže Topićeva za “Nezavisne novine”.

Ono što je dobro u izvještaju, navodi, jeste isticanje lošeg stanja u medijima, odnosno pritisaka političkih autoriteta na njihov rad, kao i što je prvi put potcrtana opasnost u kojoj se nalazi javni RTV servis – BHTV.

“Kad smo potpisivali Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju, prihvatili smo reformu javnog RTV sistema, a toliko godina kasnije zakon nikad nije sproveden niti reforma dovedena do kraja”, navodi Topićeva.

Ono što je očekivano, dodaje, jesu reakcije odgovornih.

“Jedni se raduju što su oni drugi krivi, oni drugi se ljute i tako od silnog optimizma i reformskog zamaha ostade mrtvo slovo na papiru”, poručila je Topićeva.

Enver Kazaz, analitičar, komentar počinje riječima da je BiH država koja je zakočena na evropskom putu. Za takvu situaciju, kaže, krivi su političari.

“Prije svih Milorad Dodik i njegovi nerealni zahtjevi. Ali, reforme koje traži EK nužno je provesti pa se odgovornost ne može svaliti isključivo na Dodika, već i na druge političare koji pri tome imaju neke nerealne zahtjeve”, ističe Kazaz.

Pored toga što, kako kaže, političari imaju nerealne zahtjeve od EU, i Unija se ponaša kao da ne razumije situaciju u kojoj se BiH nalazi i način na koji ona funkcioniše.

“Jasno je da mi kao složena država konsocijativnog uređenja teško možemo ispuniti one zahtjeve koje od nas traži Evropska unija i ona kao da ne razumije složenost naše situacije, ponaša se strogo birokratski. Ja mislim da u EU ne postoje političari sa vizijom, kalibra jednog Čerčila u vremenu u kojem je to potrebno. Takva EU se jednostavno govoreći ne snalazi u novim geopolitičkim uslovima”, zaključio je Kazaz za “Nezavisne novine”.