Mađarske vlasti objavile su bazu podataka sa desetinama hiljada dosijea tajne policije iz perioda komunizma, čime je javnosti omogućen uvid u obimnu mrežu doušnika koja je decenijama nadzirala građane tokom jednopartijskog sistema.
Objavljivanje dokumenata predstavlja ispunjenje jednog od obećanja premijera Mađarske Petera Mađara, koji je najavio suočavanje zemlje sa totalitarnom prošlošću i otvaranje arhiva tajnih službi.
Mađar je na konferenciji za novinare rekao da je za sada objavljeno oko 60.000 imena, ističući da se time, više od 36 godina nakon pada komunizma, konačno sprovodi obećanje dato tokom promjene političkog sistema.
Dodatna dokumentacija trebalo bi da bude objavljena do februara 2027. godine, ali arhiva neće biti potpuna. Značajan dio dokumenata uništen je tokom antisovjetskog ustanka 1956. godine, kao i u periodu 1988. i 1989. godine.
Prema pisanju Nezavisnih, Mađar je pozvao građane da se prema objavljenim informacijama odnose dostojanstveno i sa razumijevanjem, upozoravajući da bi otkrivanje identiteta saradnika tajnih službi moglo teško pogoditi brojne porodice, posebno kada je riječ o preminulim članovima.
Komunistička vlast u Mađarskoj okončana je 1989. godine, ali je potpuno otvaranje arhiva decenijama odgađano zbog nedostatka političke volje prethodnih vlada.
Tokom Hladnog rata, tajne policije u istočnoevropskim državama koristile su široku mrežu saradnika među stanovništvom, a pojedinci su na saradnju pristajali pod pritiskom ucjena i prijetnji ili zbog ponuđenih nagrada.
Tema je ponovo dospjela u žižu javnosti nakon što je bivši mađarski premijer Viktor Orban izjavio da su komunističke tajne službe pokušale da ga angažuju kao doušnika tokom služenja vojnog roka. Orban tvrdi da je tu ponudu odbio, nakon čega je postao predmet pojačanog policijskog nadzora.
Komentariši