Evropska unija namjerava da uvede znatno veću transparentnost u poslovanje data-centara. Operateri će morati detaljnije da prikazuju koliko efikasno koriste električnu energiju i vodu, dok ubrzani razvoj vještačke inteligencije povećava pritisak na evropsku energetsku infrastrukturu i prirodne resurse.
Politico navodi da je Evropska komisija predložila zajednički sistem ocjenjivanja održivosti data-centara širom EU, u trenutku kada Brisel istovremeno planira veliko povećanje računarskih kapaciteta kako bi Evropa smanjila zavisnost od američkih tehnoloških kompanija i ojačala sopstveni sektor vještačke inteligencije.
Prema podacima Evropske komisije, data-centri u EU tokom 2024. potrošili su oko 68 teravat-sati električne energije, a njihova potrošnja do 2030. mogla bi da poraste na približno 114 TWh. To bi bilo oko 3,2 odsto ukupne potražnje za električnom energijom u Uniji. Komisija upozorava da bi stvarne brojke mogle biti i veće zbog ubrzanog razvoja digitalnih usluga i sve šire primjene vještačke inteligencije.
EU istovremeno želi snažno da poveća kapacitete data-centara u narednim godinama, što otvara pitanje da li evropske elektroenergetske mreže i lokalni vodni resursi mogu da podnesu takav rast.
Po predloženom sistemu, operateri će morati da dostavljaju podatke na osnovu kojih će se moći procijeniti energetska efikasnost, potrošnja vode, udio energije iz obnovljivih izvora i mogućnost ponovne upotrebe otpadne toplote.
Posebna pažnja biće na odnosu između količine vode koju data-centar koristi i dostupnosti vode na području na kojem se nalazi, odnosno da li je objekat u zoni nestašice ili velikog pritiska na vodne resurse.
Nova pravila trebalo bi da obuhvate i manje objekte nego ranije, data-centre sa instaliranom IT snagom od najmanje 500 kilovata.
Sistem u ovoj fazi nije direktno ograničenje količine struje ili vode koju data-centri smiju da troše. Primarno treba da omogući jasnije poređenje njihove efikasnosti i uticaja na životnu sredinu.
Potrošnja vode u data-centrima u velikoj mjeri zavisi od tehnologije hlađenja servera. Objekti sa sistemima na vodi ili evaporativnom hlađenju mogu da troše značajne količine vode, dok drugi imaju znatno manju potrošnju.
Podaci Komisije pokazuju velike razlike među državama članicama. Prosječni prijavljeni pokazatelj efikasnosti korištenja vode (WUE) u data-centrima EU tokom 2024. iznosio je 0,58, a među državama se kretao od 0,07 do 1,28. Na razlike, osim tehnologije, utiču i klimatski uslovi, jer data-centri u hladnijim dijelovima Evrope generalno imaju manju potrebu za hlađenjem vodom.
Komisija smatra da bi postojeće projekcije potrošnje mogle biti povećane baš zbog naglog razvoja vještačke inteligencije i novih digitalnih usluga. Brisel želi da ojača tehnološki suverenitet EU i poveća domaće računarske kapacitete, ali ta strategija donosi i probleme sa dostupnošću struje, kapacitetom mreža, emisijama ugljen-dioksida i potrošnjom vode.
Po planovima Unije, kapacitet evropskih data-centara trebalo bi značajno da poraste, zbog čega institucije pokušavaju da povećanje računarske snage vežu za stroža pravila održivosti.
Novi sistem ocjenjivanja mogao bi da bude tek prvi korak ka obaveznim minimalnim standardima energetske efikasnosti i potrošnje vode. Komisija već radi na takvim standardima, a podaci iz novog sistema treba da pokažu koliko su pojedinačni objekti efikasni i gdje su najveći problemi.
Potpredsjednica Evropske komisije Teresa Ribera upozorila je da povećavanje evropskih kapaciteta data-centara ne smije istovremeno da znači proporcionalno povećanje pritiska na električne mreže, vodu i račune za energiju.
Komesar EU za energetiku i stanovanje Dan Jergensen naglasio je da je razumijevanje potrošnje energije i drugih resursa u data-centrima prvi neophodan korak ka njihovom održivom uključivanju u evropski energetski sistem.
Države članice i evropski zakonodavci imaju period za razmatranje novih pravila. Ako sistem ne bude blokiran, trebalo bi da stupi na snagu. Prve ocjene data-centara očekuju se već do kraja 2026, a Komisija bi do kraja 2028. trebalo da procijeni koliko je novi sistem bio efikasan, piše Nezavisne.
Komentariši