Državna poseta britanskog kralja Čarlsa III i kraljice Kamile Sjedinjenim Američkim Državama naredne sedmice ocenjuje se kao jedan od najrizičnijih i najznačajnijih diplomatskih poteza u novijoj istoriji britanske monarhije.
Kako navode izvori bliski kraljevskoj porodici, riječ je o poseti visokog rizika, ali i velikih prilika, koja dolazi u trenutku ozbiljnih političkih napetosti između Ujedinjenog Kraljevstva i SAD-a.
Autor biografije princa Endrua Mauntbatena-Vindsora, Endru Louni, upozorava da se odnosi između dve zemlje nalaze u najdubljoj krizi u poslednjih stotinu godina. Poseban izazov predstavlja američki predsednik Donald Tramp, kojeg opisuje kao nepredvidivog političkog aktera.
Ipak, sagovornici smatraju da bi upravo kralj Čarls mogao imati određeni uticaj na Trampa, zahvaljujući ličnom odnosu i predsednikovom javno iskazanom divljenju britanskoj monarhiji.
Foklandska kriza dodatno zaoštrava odnose
Napetosti su dodatno porasle nakon što je u internom imejlu američkog Ministarstva odbrane (Pentagon) predloženo preispitivanje američkog stava o Foklandskim ostrvima kao potencijalna mera pritiska na London zbog njegovog odbijanja da se pridruži ratu protiv Irana.
Iz kabineta britanskog premijera Kira Starmera poručeno je da stav Londona ostaje nepromenjen.
“Ne možemo biti jasniji u vezi sa stavom Velike Britanije o Foklandskim ostrvima. On je dugogodišnji i nepromenjen”, rekao je portparol premijera.
Dodao je da suverenitet nad ostrvima ostaje britanski, te da je pravo na samoopredeljenje stanovnika ključni princip britanske politike, koji je, kako navodi, jasno komuniciran svim američkim administracijama.
U istom dokumentu Pentagona razmatrane su i šire mere prema NATO saveznicima koji nisu podržali američke operacije, uključujući moguće smanjenje diplomatske podrške evropskim teritorijama koje Vašington smatra “nasleđem imperijalne prošlosti”.
Argentina ponovo aktivira zahteve
Reakcija je stigla i iz Argentine, čiji je ministar spoljnih poslova Pablo Kirno ponovio spremnost za nastavak pregovora o, kako je naveo, “mirnom i konačnom rešenju”.
On je status ostrva, koja Buenos Ajres naziva Malvinima, opisao kao kolonijalno pitanje.
“Po istoriji, po pravu i po uverenju: Malvini su Argentina”, poručio je Kirno.
Podsećanja radi, Velika Britanija i Argentina vodile su rat 1982. godine nakon pokušaja Buenos Ajresa da preuzme kontrolu nad ostrvima. U sukobu je poginulo oko 650 argentinskih i 255 britanskih vojnika.
Napeti politički odnosi i osetljiv kontekst
Poseta dolazi u trenutku “neuobičajenih” političkih tenzija, kako navodi kraljevski istoričar Ed Ovens, uz ocenu da će se raditi o velikom globalnom događaju. Kralj će, prema očekivanjima, pokušati da promoviše vrednosti demokratije, slobode i međunarodnog poretka zasnovanog na pravilima.
Dodatnu težinu poseti daje i aktuelna geopolitička situacija, uključujući nestabilno primirje na Bliskom istoku, posebno u kontekstu sukoba s Iranom.
Odnosi između Vašingtona i Londona dodatno su pogoršani čestim kritikama koje Tramp upućuje premijeru Starmeru, kao i njegovim izjavama kojima umanjuje vojni značaj Ujedinjenog Kraljevstva.
Analitičari upozoravaju da postoji bojazan od nepredvidivih izjava tokom same posete, uprkos pažljivo isplaniranom protokolu.
Lični i politički pritisci na kralja
Kralj Čarls suočava se i s ličnim izazovima. Osim zdravstvenih problema, jer već više od dve godine vodi borbu s karcinomom, dodatni pritisak dolazi i zbog skandala koji se vezuje za njegovog brata princa Endrua i njegove veze s osuđenim seksualnim prestupnikom Džefrijem Epstajnom.
Očekuje se da bi žrtve Epstajnovih zločina mogle javno kritikovati kraljevsku posetu zbog izostanka susreta s njima, što dodatno komplikuje diplomatski kontekst.
Ključni moment – obraćanje Kongresu
Centralni događaj posete biće obraćanje kralja oba doma američkog Kongresa, što će biti prvo takvo obraćanje jednog britanskog monarha još od govora kraljice Elizabete II 1991. godine.
U tom govoru, kralj će pokušati da pronađe balans između očuvanja dobrih odnosa sa SAD-om i zaštite britanskih interesa, uključujući podršku NATO savezu i Ukrajini.
Diplomatski izvori navode da će svaka reč govora biti pažljivo analizirana, s ciljem slanja poruka koje će istovremeno “omekšati” američkog predsednika, ali i zadržati čvrst stav o ključnim međunarodnim pitanjima.
“Specijalni odnosi” na testu
Analitičari ocenjuju da se tzv. “specijalni odnos” između SAD-a i Velike Britanije nalazi u ozbiljnoj krizi. Bivši savetnik američkog Stejt departmenta Maks Bergman situaciju opisuje kao “izuzetno napetu”.
Uprkos tome, pojedini stručnjaci smatraju da bi upravo ova poseta mogla predstavljati priliku za reset odnosa, posebno imajući u vidu značaj britanske monarhije kao instrumenta “meke moći” u SAD-u.
Kako zaključuju sagovornici, poseta kralja Čarlsa dolazi u ključnom trenutku i mogla bi imati dugoročne posledice po odnose dve zemlje, ali i širi međunarodni poredak.
Komentariši