Ime Sergeja Lavrova posljednjih dana odjekuje širom svijeta — od Jakutska i Moskve, preko Beograda, pa sve do zatvorenih soba Bijele kuće u Vašingtonu.
Ruski ministar spoljnih poslova, koji je godinama bio jedno od najprepoznatljivijih lica Kremlja, nestao je iz javnosti na period neuobičajeno dug za njegovu poziciju. Nakon kratkog intervjua koji su mnogi protumačili kao pokušaj opravdanja, postao je glavna tema svjetskih medija. Priča o njegovom padu iz “carevog” kruga sve više dobija na težini.
Propali dogovor sa Amerikancima
Sve je počelo sastankom Lavrova i američkog državnog sekretara Marka Rubija. Njih dvojica trebalo je da usaglase detalje susreta Vladimira Putina i Donalda Trampa u Budimpešti. Međutim, razgovor je, prema diplomatskim izvorima, završio neslavno.
Lavrov je, navodno, izgovorio rečenicu koja je razbjesnila Rubija. Nakon toga, Rubio je prenio Trampu da Moskva nije spremna na kompromis i da ne odustaje od svojih zahtjeva. Tramp, poznat po naglim odlukama, otkazao je sastanak s Putinom — i time započeo talas nagađanja o Lavrovljevom položaju u Rusiji.
Od “Gospodina Njet” do potisnutog diplomate
Lavrov, poznat po nadimku “Gospodin Njet”, diplomirao je na prestižnom Moskovskom državnom institutu za međunarodne odnose 1972. godine. Karijeru je započeo kao sovjetski diplomata u Šri Lanki, a zatim je radio u Ministarstvu spoljnih poslova u Moskvi i u misiji pri Ujedinjenim nacijama.
Tek 2004. godine, Vladimir Putin ga je imenovao za ministra spoljnih poslova — funkciju na kojoj se nalazi već dvije decenije. Ono što ga izdvaja od gotovo svih visokih ruskih zvaničnika jeste činjenica da nikada nije bio pripadnik KGB-a niti bilo koje bezbjednosne strukture. Bio je, i ostao, klasični diplomata — možda posljednji iz sovjetske škole diplomatije.
Upravo ga je to, kažu analitičari, koštalo. U sistemu u kojem car vjeruje samo “silovima” — bivšim agentima, obavještajcima i vojnicima — Lavrov je bio vječni autsajder.
Pukotina koja se otvorila na Krimu
Prelom u njegovom odnosu sa Putinom dogodio se 2014. godine, tokom ruske aneksije Krima. Lavrov je tada zagovarao umjereniji pristup, pokušavajući da izbjegne otvoreni sukob sa Zapadom.
Prema riječima istoričara Marka Galeotija, upravo tada je Putin počeo da smatra Lavrova previše “mekim” i “naklonjenim Zapadu”. Od tog trenutka, Kremlj je prestao da diplomatiju vidi kao sredstvo moći — i sve je češće posezao za vojnom silom.
Lavrov je, iako skeptičan, morao da brani odluke o sirijskoj intervenciji i drugim vojnim akcijama. Tako je postao lojalni izvršilac naređenja, bez stvarnog uticaja na odluke koje je predstavljao pred svijetom.
Diplomatska sjenka i gubitak moći
Poslije američkih izbora 2016. godine, Lavrov je gotovo u potpunosti potisnut iz Putinovog unutrašnjeg kruga. Ključne teme ruske spoljne politike preuzeo je Nikolaj Patrušev — bivši obavještajac i jedan od najbližih Putinovih saradnika.
Dok je Patrušev učvršćivao pozicije službi bezbjednosti, Lavrov je postajao tek lice koje pred kamerama brani odluke donijete bez njega. “Foreign Affairs” je još 2018. godine ukazao da je Lavrov “izolovani izvršilac, ali ne i kreator politike”.
Sličan zaključak donosi i Ketrin Belton, autorka knjige Putinovi ljudi, koja piše da je Lavrov “poslije 2014. potpuno potisnut u sjenu obavještajnog aparata”.
Neuslišene ostavke i potpuna marginalizacija
Od 2017. godine u diplomatskim krugovima kruže tvrdnje da je Lavrov više puta pokušao da podnese ostavku, nezadovoljan pozicijom koju mu je Kremlj namijenio. Putin, međutim, nikada nije reagovao na te navode, niti mu je dozvolio odlazak.
Tokom pandemije i neposredno pred rusku invaziju na Ukrajinu, Lavrov je u potpunosti isključen iz ključnih razgovora koji su se vodili između Putina, Patruševa i Sergeja Šojgua.
Prema navodima više izvora, ruski ministar spoljnih poslova nije bio uključen u planiranje invazije, niti je o njoj bio informisan do samog kraja.
Nekada simbol ruske diplomatije, Lavrov je danas tek tihi posmatrač politike koja ga je nadživjela.
Komentariši