Kategorija: Vijesti

Predsjednik Narodne skupštine Republike Srpske dr Nenad Stevandić razgovarao je danas u Beogradu sa predsjednicom Ana Brnabić o pripremama za održavanje 4. Parlamentarnog foruma Republika Srbija – Republika Srpska, koji će biti održan 26. marta u Beogradu.

Tokom sastanka dogovoreno je da Parlamentarni forum predstavlja važnu priliku za jačanje institucionalne saradnje i redovnog dijaloga između dva parlamenta.

Sagovornici su se usaglasili da na Parlamentarni forum budu pozvani ministri kulture, kao i predstavnici relevantnih institucija, među kojima i Muzej žrtava genocida, radi nastavka koordinacije i dogovora o daljim koracima u vezi sa izgradnjom Memorijalnog centra žrtvama genocida u Donjoj Gradini i Beogradu.

Na sastanku je izražena zabrinutost zbog, kako je navedeno, učestale neskrivene ustaško-nacističke ideologije u regionu, te je dogovoreno da će zajednički upoznati relevantne međunarodne aktere s ciljem očuvanja istine i sjećanja na žrtve i sprečavanja širenja mržnje.

Stevandić i Brnabićeva istakli su značaj Parlamentarnog foruma kao platforme za razvijanje stabilne i konstruktivne saradnje, u cilju jačanja političkog dijaloga i očuvanja mira u regionu.

Iako zakon propisuje da lokalne zajednice u Republici Srpskoj u budžetu moraju izdvojiti dva odsto posebnih sredstava za civilnu zaštitu, to se u praksi ne dešava često, a posljedice toga se vide kada se dogode poplave.

U Planu odbrane od poplava u RS u 2026. godini stoji da posljednja iskustva iz Jablanice i okruženja ukazuju na sve veći negativni uticaj bujičnih poplava, kao i sve veću štetu usljed te opasnosti.

Šta kaže zakon?

“Zakon propisuje da opštine i gradovi moraju u budžetu izdvojiti dva odsto posebnih sredstava za civilnu zaštitu. Od toga 50 odsto ide na preventivne aktivnosti, a drugih 50 odsto na opremanje i obuku struktura zaštite i spasavanja”, ističe se u Planu.

Međutim, kako se navodi, u praksi se ta sredstva često ne izdvajaju ili se ne izdvajaju u propisanom procentu.

Kome prijete poplave?

“Poplavama su najčešće izložena područja u srednjim i donjim tokovima pritoka rijeke Save: Novi Grad, Prijedor (Sana), Banjaluka (Vrbas i Vrbanja), Čelinac (Vrbanja), Doboj, Šamac i Modriča (Bosna), Foča, Novo Goražde, Zvornik, Bijeljina (Drina) itd. Od poplavnih velikih voda u Republici Srpskoj primjereno su zaštićena područja uz rijeku Savu, dok su na pritokama Save zaštitni sistemi nedovršeni ili ih uopšte nema, izuzimajući urbane cjeline”, navodi se u Planu.

Ističe se da su slivovi na području Srpske ozbiljno ugroženi i erozionim procesima te bujicama.

“Procjenjuje se da je oko 85 odsto teritorije Republike Srpske zahvaćeno procesima erozije. Ti procesi su najizraženiji u slivu Drine, gdje je oko 94 odsto površine podvrgnuto nekom obliku erozije, i u slivu Jadranskog mora, dok je erozija najmanje prisutna u neposrednom slivu Save, gdje se procjenjuje da je oko 49 odsto površine podvrgnuto procesima erozije”, navodi se u Planu.

Radovi često bili sanacioni

Dodaje se da su se dosadašnji radovi na zaštiti od erozija i bujica najvećim dijelom svodili na radove u koritima (oko 87 odsto od svih izvedenih radova).

“Znači, radovi su po svojoj koncepciji najčešće bili sanacioni, na mjestima najveće štete od bujica. Biološki radovi u slivu, izuzetno korisni za državu zbog uređenja teritorije i poboljšanja mikroklimatskih uslova, bili su mnogo skromniji po obimu i iznosili su samo oko 13 odsto od investicija, pri čemu je tim radovima tretirano samo oko 10.000 ha erozionih površina”, stoji u ovom planu.

Devastacija šume

Naglašava se da su neplanska sječa šuma, sječa lisnika i požari, koji su često nastajali iz nehata, odnijeli velike komplekse šuma u nepovrat, a sa devastacijom šume oslabila je njihova zaštitna funkcija od erozije.

Biljana Pajić, pomoćnica direktora Republičke uprave civilne zaštite, za “Nezavisne novine” kaže da su u Planu predstavljene sve aktivnosti, odnosno šta je potrebno od preventive uraditi, te ko je za šta zadužen na lokalnom nivou.

Komentarišući to što lokalne zajednice često ne izdvajaju posebna sredstva za civilnu zaštite, ona ističe da se to spomene tek u momentu kad se dese poplave.

“Preventiva je generalno osnovna i najbitnija, a to podrazumijeva čišćenje kanala, stavljanje nasipa itd., što kasnije za rezultat ima manje posljedica, jer je priroda nepredvidiva”, rekla je Pajićeva.

Prema njenim riječima, osim ovog plana, oni donose i Plan zaštite od požara, te Plan zaštite od zemljotresa i snježnih padavina.

“Ključno je da Uprava dva puta godišnje po ovom planu organizuje koordinacione sastanke preko svojih područnih odjeljenja, Doboja, Bijeljine, Banjaluke, Sokoca i Trebinja, gdje okupimo sve službe iz sistema zaštite i spasavanja te se dogovaramo o zadacima, o tome šta je izvršeno, te obučavamo štabove šta treba da rade u vanrednim situacijama itd.”, zaključuje Pajićeva.

Mostarski Srbi, čiji su preci vijekovima sahranjivani na dva pravoslavna groblja u naselju Vrapčići, jedva pronalaze riječi da opišu bol koju osjećaju nakon saznanja da su im grobovi predaka, crkve i kapele oteti i upisani u vlasništvo države.

Ove godine na Zadušnice taj bol je, kako kažu, bio gotovo nepodnošljiv.

U očima im se, osim suza, nazire i strah, a samo je jedno pitanje da li će kosti njihovih najbližih moći da počivaju u miru?

“Tuga, tuga, tuga…Nemam šta više reći. Radi ko šta hoće”, kaže Goran Bovan iz Vrapčića, paleći svijeće za pokoj duše oca, djeda i stričeva, prenosi Srna.

Njegove riječi kratke su, ali nose težinu koju je teško izgovoriti.

Ljudi su, dodaje, duboko zabrinuti.

“Čudi me kako crkva to nije upisala na svoje ime. Narod je nemoćan, ali beskrajno tužan i zabrinut”, priča Bovan, dok pogledom prelazi preko grobova na pravoslavnom groblju koji svjedoče o vijekovima srpskog postojanja.

Ogorčenost pomiješana s nevjericom

Većina mještana ne želi javno da govori, ali dijele isto osjećanje – ogorčenost pomiješanu sa nevjericom.

Vlado Vučić iz Vrapčića podsjeća da groblje u Gornjim Vrapčićima postoji više od dva vijeka.

“Groblje je ovdje bilo i za vrijeme Turske, pa Austrougarske, pa Kraljevine Jugoslavije, pa socijalističke Jugoslavije, pa trideset godina Federacije – i sad je nekome palo na pamet da kaže da nije naše”, rekao je Vučić

On je naveo da zna čije je ovo groblje i da će na njemu biti sahranjen makar pisalo da je kinesko.

Nadaju se reakciji institucija Republike Srpske

Srbi uz doline Neretve se nadaju da će institucije Republike Srpske reagovati i pomoći da se groblja, kapele i crkva vrate u vlasništvo Srpske pravoslavne crkve, kojoj su vjekovima pripadali.

Opštinski sud u Mostaru je u zemljišnim knjigama upisao “državu” kao vlasnika dva pravoslavna groblja u mostarskom naselju Vrapčići, kao i kapele i crkve čiji je posjednik Srpska pravoslavna crkvena opština Mostar.

Riječ je o srpskom pravoslavnom groblju u Vrapčićima, poznatom kao “Kraljevina” sa kapelom u neposrednoj blizini nekadašnjeg Kombinata “Đuro Salaj”, te o groblju “Podvornica” u Gornjim Vrapčićima sa crkvom.

U gruntovnici su upisani kao društveno vlasništvo, a takav upis izvršio je zemljišno knjižni referent Opštinskog suda u Mostaru.

Posljedica “procesa harmonizacije”

Upis “države” na posjed Srpske pravoslavne crkve izvršen je tokom procesa harmonizacije zemljišne knjige i katastra za katastarsku opštinu Vrapčići.

U opštinskom katastru kao posjednik je i dalje upisana Srpska pravoslavna crkvena opština.

Budući da je sud imao pristup katastarskoj evidenciji, mogao je utvrditi da se na tim parcelama nalaze pravoslavna groblja i da je Crkvena opština evidentirana kao posjednik.

Cilj takozvane harmonizacije bio je da se stvarno, faktičko stanje na terenu uskladi sa stanjem u gruntovnici. Ipak, umjesto usklađivanja, desilo se nešto sasvim drugo, prenosi Srna.

Zbog novonastale situacije Crkvena opština Mostar angažovala je advokate, dok je Vlada Republike Srpske formirala Interresornu radnu grupu koja će se baviti zaštitom imovine Srba i Srpske pravoslavne crkve u Federaciji BiH.

Željka Cvijanović, srpski član Predsjedništva BiH najoštrije je osudila, kako je navela, užasne i uznemirujuće scene iz Širokog Brijega sa koncerta Marka Perkovića Tompsona.

“Zgrožena sam ustaškom ikonografijom, pokličima i simbolima zločinačke NDH koji su obilježili ovaj događaj”, navela je Cvijanovićeva na društvenoj mreži “Iks”.

Kako je istakla, veličanje ove mračne ideologije predstavlja opasan pokušaj istorijskog revizionizma, ali i duboku uvredu za sve žrtve, a posebno za srpski narod koji je za vrijeme NDH pretrpio strahovita stradanja i doživio genocid.

“Nigdje u civilizovanom svijetu nema i ne smije biti mjesta za ovakve pojave, pa tako ni u BiH”, navodi se u obajvi.

Dodala je da od nadležnih institucija očekuje da utvrde sve okolnosti i odgovornost za sramna dešavanja u Širokom Brijegu, ali i da spriječe ponavljanje sličnih incidenata bilo gdje u BiH.

Inače, u sportskoj dvorani Pecara u Širokom Brijegu u petak 13. februara, održan je prvi od dva zakazana koncerta Marka Perkovića Tompsona.

Koncert je protekao i uz prisustvo sporne ikonografije i uzvika koji decenijama izazivaju oštre reakcije javnosti.

Premijer Kantona Sarajevo Nihad Uk podnio je ostavku nakon protesta građana izazvanih tragičnom tramvajskom nesrećom u kojoj je smrtno stradao student Erdoan Morankić iz Brčkog, dok je maloljetna djevojka teško povrijeđena. Uk je poručio da mu je „glas mladih važniji od funkcije“ i da preuzima političku odgovornost s ciljem vraćanja povjerenja u sistem.

U obraćanju javnosti podsjetio je da je na početku mandata naglasak stavio na mlade i njihovu budućnost. Istakao je da su upravo mladi izašli na ulice i jasno poručili šta očekuju od vlasti. „Izbor između njihove hrabrosti i moje funkcije za mene je jasan“, naveo je Uk.

Poručio je da ostavku podnosi kako bi doprinio vraćanju povjerenja u institucije, naglašavajući da odgovornost treba preuzimati i kada se dobije funkcija i kada je potrebno povući se. Najavio je da će nastaviti voditi procese do imenovanja novog premijera, te da će raditi na utvrđivanju pune istine o nesreći.

Dodao je da je prethodnih dana radio danonoćno, na mjestu tragedije, u bolnici i u Vladi, te da su i njegove kolege duboko pogođene događajem. Opoziciji je poručio da tragedija ne smije biti predmet političkih manipulacija i širenja neistina.

Istovremeno, Kantonalni sud u Sarajevu odbio je prijedlog Tužilaštvo Kantona Sarajevo za određivanje pritvora vozaču tramvaja Adnanu Kasapoviću. On je pušten na slobodu tokom protesta građana ispred zgrade suda, gdje su ga aplauzom dočekale kolege.

Kasapović je na ročištu izjavio da nije kriv, tvrdeći da je uzrok nesreće tehničke prirode. „Nisam kriv, nego je uzrok tehničke prirode“, rekao je, dodajući da će video-nadzor pokazati šta se dešavalo.

Njegov advokat Elmin Plećan naveo je da će ključni dokaz biti snimak iz kabine vozača, koji još nije pregledan. Prema njegovim riječima, taj snimak bi mogao pokazati da je vozač pokušavao zaustaviti tramvaj i isključiti struju, te da su kvarovi na tom tipu vozila ranije zabilježeni.

Prema navodima odbrane, sporni tramvaj je u prošloj godini imao više desetina isključenja iz saobraćaja, a početkom sedmice bio je na popravci. Istraga bi, ukoliko se utvrdi tehnička neispravnost, mogla biti proširena i na druge odgovorne osobe.

Građani su se okupili ispred Zemaljski muzej Bosne i Hercegovine, odakle su krenuli u protestnu šetnju prema sudu, a skup je završen kod Vječne vatre. Okupljanje je organizovala neformalna grupa građana „Ne okreći glavu“, a najavljen je i nastavak protesta.

Policija je nakon protesta privela pet osoba, među kojima četiri maloljetnika, kod kojih su pronađeni pirotehnička sredstva i predmeti pogodni za nanošenje povreda. Nadležni su najavili zakonom predviđene mjere.

U međuvremenu, Erdoan Morankić ispraćen je na vječni počinak u Brčkom, gdje su se od njega oprostili brojni građani. Tragedija je otvorila pitanja odgovornosti, sigurnosti javnog prevoza i povjerenja u institucije, a političke i pravne posljedice tek slijede.

Ministar rada i boračko-invalidske zaštite Republike Srpske Radan Ostojić pozvao je institucije BiH i EU da reaguju na veličanje fašističkih i zločinačkih ideologija tokom koncerta kontroverznog hrvatskog pjevača Marka Perkovića Tompsona u Širokom Brijegu.
Ostojić je povodom uznemirujućih scena ustaškog skandiranja i korištenja nacističkih pozdrava tokom koncerta u Širokom Brijegu naglasio da je veličanje fašističkih i zločinačkih ideologija neprihvatljivo u svakom demokratskom društvu.

On je istakao da je posebno zabrinjavajuće kada se takve poruke šalju sa javnih događaja koji okupljaju veliki broj građana, uključujući i mlade.

“Kao ministar za boračka pitanja, ali prije svega kao građanin koji poštuje antifašističku tradiciju i žrtvu svih onih koji su se borili protiv nacizma i fašizma, smatram da je naša obaveza da jasno stanemo protiv svakog oblika istorijskog revizionizma i govora mržnje”, naveo je Ostojić.

On je naglasio da svako relativizovanje zločinačkih ideologija direktno vrijeđa žrtve i njihove porodice, ali i podriva temelje društva.

Ostojić ukazuje da dodatno zabrinjava najava da je naredni koncert planiran u Mostaru, što šalje opasnu poruku i upozorenje da se ideologije zločina pokušavaju normalizovati.

“Pozivam nadležne institucije BiH da, u skladu sa zakonom, ispitaju sve okolnosti ovog događaja i preduzmu adekvatne mjere radi sprečavanja širenja fašističke i nacističke simbolike u javnom prostoru, kao i institucije EU da reaguju”, poručio je Ostojić.

On je apelovao i na organizatore javnih skupova da preuzmu odgovornost i ne dopuštaju širenje poruka najmračnijih ideologija 20. vijeka.

“Naša je dužnost da čuvamo dostojanstvo našeg naroda i tekovine antifašističke borbe, te da jasno poručimo – fašizmu i nacizmu nema mjesta u našem društvu”, istakao je Ostojić.

Tompson je na koncertu u Širokom Brijegu u petak, 15. februara, izveo pjesmu “Bojna Čavoglave” uz ustaški pozdrav “Za dom spremni!”, koji je publika zajedno sa njim uglas uzvikivala.

Nastup u dvorani “Pecara” obilovao je ikonografijom, simbolima zloglasne Nezavisne Države Hrvatske i aluzijama na ratne devedesete.

Tompsonovi koncerti su proteklih godina bili zabranjeni ili otkazani u Holandiji, Njemačkoj, Švajcarskoj i Sloveniji u kojima se ovaj izvođač opisuje kao promoter neonacizma i ustaštva.