Kategorija: Svijet

Granične kontrole postaju sve češća pojava unutar Evropske unije. Poljska je postala dvanaesta evropska zemlja koja se odlučila na ovaj korak, iako je cilj Šengenskog prostora upravo suprotan – slobodno kretanje bez unutrašnjih granica. Postavlja se pitanje: da li Evropska unija još može sačuvati slobodu putovanja?

Poljska je sada dvanaesta od 29 zemalja članica Šengenskog prostora koja je uvela kontrole na granicama. Ovo je direktna reakcija na pojačane kontrole koje Njemačka već danima sprovodi na svojoj granici s Poljskom, prenosi Dojče vele.

To nije iznenađenje, smatra poslanik Evropske narodne stranke Paskal Arimon. Prema njegovim riječima, sve više vlada preovladava mišljenje da granične kontrole nisu nužno negativne i da su se pokazale funkcionalnim.

„Ali upravo zato s njima treba postupati izuzetno oprezno – uvijek ih treba sagledavati u evropskom kontekstu“, poručuje Arimon, belgijski poslanik u Evropskom parlamentu. On poziva Evropsku komisiju da izvrši pravnu analizu i provjeri da li su ove mjere u skladu s članom 25. Šengenskog zakonika.

Zakonski okvir za privremene kontrole

Član 25. Šengenskog zakonika dozvoljava državama da ponovo uvedu privremene granične kontrole na period od deset dana, bez prethodne najave, ako postoji neposredna prijetnja, poput sumnje na teroristički napad.

Kontrole se zatim mogu produžiti na maksimalno šest mjeseci, a u izuzetnim slučajevima i do dvije godine – ako je ugrožen javni red ili unutrašnja bezbjednost. Kao čest primjer navodi se veliki priliv migranata.

Evropska komisija stalno ističe da ovakve mjere moraju biti vremenski ograničene i uvedene samo kao krajnja opcija.

Portparol Komisije Markus Lamert naglašava da i susjedne zemlje i sama Komisija moraju biti informisane o svakoj odluci. Dodaje da su u stalnom kontaktu sa svim pogođenim stranama.

Dugotrajne kontrole bez sankcija

U praksi se, međutim, sve češće dešava da Komisija „zažmiri“ na dugotrajne kontrole. Tako su kontrole na njemačko-austrijskoj granici u Bavarskoj na snazi još od jeseni 2015. godine, dok Danska kontroliše granicu s Njemačkom već punih osam godina.

Komisija nema ovlašćenja da zabrani već najavljene kontrole. Može samo da iznese svoje mišljenje o njihovoj opravdanosti i proporcionalnosti.

Šengen pod pritiskom

Još nije jasno da li su sve trenutno važeće kontrole širom Evrope zaista opravdane. Osim Njemačke i Poljske, granične kontrole trenutno sprovode i Francuska, Holandija, Austrija, Italija, Slovenija, Danska, Švedska, Norveška, Španija i Slovačka. Belgija, kao trinaesta zemlja, planira da uvede kontrole tokom ljeta.

Evropski komesar za unutrašnje poslove Magnus Bruner upozorava da se radi o zabrinjavajućem trendu i podsjeća na vrijednosti koje je Šengen donio:

„Ovo se mora zaustaviti. Moramo ispuniti svoju dužnost kao Evropska komisija.“

On poziva na što brže sprovođenje Pakta o azilu i migracijama. „Pozivamo države članice da to ubrzaju“, dodaje Bruner.

U Briselu se i dalje nadaju da bi sloboda kretanja unutar Evrope mogla biti sačuvana ako se Pakt o azilu i migracijama u potpunosti implementira do ljeta 2026. godine. Ključni uslov za to je efikasnija zaštita spoljašnjih granica Evropske unije.

Demilitarizacija i denacifikacija Ukrajine, povlačenje tužbi i ukidanje sankcija protiv Rusije, kao i vraćanje zamrznute imovine – moraju biti dio mirovnog sporazuma, izjavio je šef ruske diplomatije Sergej Lavrov.

– Ukrajina treba da se vrati izvorima svoje državnosti i da slijedi duh i slovo dokumenata koji su stvorili njenu pravnu osnovu – rekao je Lavrov u intervjuu Madjar Nemzetu.

Ministar je podsjetio da je 1970. godine Generalna skupština UN usvojila Deklaraciju o principima međunarodnog prava, u kojoj je navedeno da se princip teritorijalnog integriteta primjenjuje na države čije vlasti poštuju princip jednakosti i samoopredeljenja naroda.

– Svakom nepristrasnom posmatraču je očigledno da kijevski režim, koji je rusofobiju uzdigao na rang državne politike, ne predstavlja stanovništvo koje govori ruskim jezikom u Ukrajinu, uključujući Krim, Sevastopolj, Lugansk, Donjeck, Zaporožje i Herson – objasnio je on.

Lideri zemalja BRIKS-a usvojili su završnu deklaraciju Samita u Rio de Žaneiru.Osnovne stavke deklaracije:

 

U deklaraciji je izražena nada da će trenutni napori u vezi sa Ukrajinom dovesti do održivog mirovnog rešenja.

 

Učesnici samita u deklaraciji osuđuju vojne napade na Iran, koji predstavljaju kršenje međunarodnog prava.

 

U završnoj deklaraciji takođe se osuđuju nedavni napadi na željezničke pruge i mostove u Kurskoj, Brjanskoj i Voronješkoj oblasti.

 

U deklaraciji se naglašava da je Pojas Gaze sastavni dio okupirane palestinske teritorije.

 

Lideri BRIKS-a pozvali su pregovarače za Gazu da postignu hitan i bezuslovan prekid vatre u enklavi.

 

Države-članice BRIKS-a složile su se da ojačaju političku i vojnu saradnju u okviru proširenog članstva organizacije.

 

Zemlje BRIKS-a osuđuju jednostrane ekonomske sankcije koje su u suprotnosti sa međunarodnim pravom. Sankcije negativno utiču na ekonomski razvoj, zdravstvenu zaštitu i prehrambenu bezbijednost, pogađaju ljude u ranjivim situacijama, produbljuju digitalni jaz i pogoršavaju ekološke probleme.

 

Zemlje-članice udruženja pozdravljaju ukidanje jednostranih ograničenja prema Siriji i nadaju se da će to podržati napore za oživljavanje sirijske ekonomije i pokretanje faze rekonstrukcije koja pomaže razvoju i stabilnosti. Takođe su potvrdili posvećenost suverenitetu, nezavisnosti, jedinstvu i teritorijalnom integritetu Sirije i pozvali Izrael da bez odlaganja povuče svoju vojsku sa sirijske teritorije.

 

BRIKS poziva Savjet bezbjednosti UN da se pozabavi pitanjem nuklearne bezbjednosti u vojnim sukobima.

 

Lideri BRIKS-a zabrinuti su zbog rastućih rizika od nuklearnog sukoba i ponovo potvrđuju potrebu za jačanjem sistema kontrole nuklearnog naoružanja, intenziviranjem sistema razoružanja, neširenjem oružja i održavanjem njegovog integriteta i efikasnosti radi postizanja globalne stabilnosti i međunarodnog mira i bezbjednosti.

 

Zemlje BRIKS-a spremne su da sarađuju sa UN u oblasti očuvanja mira i sprečavanja oružanih sukoba.

 

Zemlje-članice BRIKS-a istakle su značaj razvoja berze žitarica ovog udruženja i uključivanja u nju ne samo poljoprivrednih proizvoda, već i sirovina.

 

Države-članice pozvale su na hitnu reformu bretonvudskih institucija, koje uključuju Međunarodni monetarni fond i Svjetsku banku, kako bi one postale fleksibilnije, efikasnije, kredibilnije, inkluzivnije, svrsishodnije, nepristrasnije, odgovornije i reprezentativnije, kako bi se ojačala njihova legitimnost.

 

Lideri su pozvali sve zemlje da u najskorije vreme ratifikuju Konvenciju UN protiv sajber-kriminala.

 

Indija će biti domaćin Samita BRIKS-a 2026. godine.

 

Sedamnaesti samit BRIKS-a održava se u Rio de Žaneiru 6. i 7. jula. Rusku delegaciju predvodi ruski ministar spoljnih poslova Sergej Lavrov.

 

BRIKS je međudržavno udruženje koju su 2006. godine osnovale Rusija, Kina, Indija i Brazil; Јužna Afrika se pridružila 2011. godine. Od 2024. godine, pridružili su im se Egipat, UAE, Etiopija, Iran, a od januara 2025. godine i Indonezija.

 

Status zemlje-partnera imaju Bjelorusija, Bolivija, Kuba, Kazahstan, Malezija, Nigerija, Tajland, Uganda, Uzbekistan i Vijetnam.

Ove godine BRIKS-om predsjedava Brazil.

BRIKS značajno nadmašuje G7 u pogledu ekonomije, izjavio je predsjednik Rusije Vladimir Putin, obraćajući se putem video-linka učesnicima glavne plenarne sjednice samita BRIKS-a koji se održava u Brazilu.Zemlje BRIKS-a čine 40 odsto svjetske ekonomije, a ukupni BDP dostiže 77 biliona dolara.

 

– Ne samo što zemlje BRIKS-a čine trećinu kopnene površine Zemlje i skoro polovinu stanovništva planete, već i 40 odsto svjetske ekonomije, a njihov ukupni BDP po paritetu kupovne moći već dostiže 77 biliona dolara – to je prema podacima MMF-a za 2025. godinu. Inače, po ovom pokazatelju BRIKS značajno nadmašuje neka druga udruženja, uključujući Grupu sedam – sa 57 biliona dolara – rekao je Putin.

 

Takođe je istakao da je unipolarni sistem služio interesima “zlatne milijarde”, ali da sada model “liberalne globalizacije” postaje zastario. Njega će zamijeniti novi i pravedniji multipolarni svijet.

 

– Promjena globalnog ekonomskog poretka nastavlja da dobija na zamahu. Sve ukazuje na to da liberalni model globalizacije postaje zastario. Centar poslovne aktivnosti se pomjera ka tržištima u razvoju, što pokreće snažan talas rasta, uključujući i u zemljama BRIKS-a – naglasio je Putin.

 

Ruski predsjednik primjetio je da upotreba nacionalnih valuta u trgovini između zemalja BRIKS-a stalno raste.

 

– Upotreba nacionalnih valuta u trgovini između naših zemalja stalno raste. U 2024. godini, udio naše nacionalne valute, rublje, i valuta prijateljskih zemalja u obračunima Rusije sa drugim zemljama BRIKS-a iznosio je 90 odsto – istakao je Putin.

 

On je dodao da je neophodno proširiti upotrebu nacionalnih valuta u međusobnim obračunima između zemalja BRIKS-a.

 

– Stvaranje nezavisnog sistema za transakcije na platformi BRIKS-a će, čini se, učiniti devizne transakcije bržim, efikasnijim i bezbijednijim – primjetio je ruski lider.

 

Ujedinjujuća agenda koju dijele zemlje BRIKS-a tražena je u trenutnoj globalnoj situaciji, izjavio je ruski predsjednik.

 

– Zemlje BRIKS-a predstavljaju različite modele razvoja, religije, jedinstvene civilizacije i kulture, ali sve one se zalažu za jednakost i dobrosusjedstvo, prioritet tradicionalnih vrijednosti… teže da daju značajan doprinos obezbijeđivanju globalne stabilnosti i bezbjednosti… Upravo su ti konstruktivni pristupi i takva objedinjujuća agenda traženi u sadašnjoj teškoj geopolitičkoj situaciji – naglasio je Putin.

 

On je primjetio da autoritet i uticaj BRIKS-a u svijetu raste iz godine u godinu.

 

Putin je napomenuo da zemlje BRIKS-a nastavljaju da produbljuju saradnju u ključnim oblastima politike i bezbijednosti, ekonomije i finansija, kulturnih i humanitarnih kontakata. Prema njegovim riječima, zemlje BRIKS-a imaju ogroman potencijal.

 

– Naše udruženje ozbiljno se proširilo i uključuje vodeće države Evroazije, Afrike, Bliskog istoka i Latinske Amerike. Zajedno imamo zaista ogroman politički, ekonomski, naučni, tehnološki i ljudski potencijal – ocijenio je Putin.

 

Ruski lider je naveo da je važno intenzivirati saradnju između zemalja BRIKS-a u oblasti tehnologije, razvoja resursa, logistike, trgovine i finansija, kako bi se maksimalno iskoristile perspektive koje se otvaraju u tom pogledu. On je dodao da BRIKS ima mnogo istomišljenika među zemljama Globalnog juga i istoka.

 

– Njima imponuje kultura otvorenog partnerstva i saradnje, međusobnog poštovanja i uvažavanja tuđih mišljenja koja se razvila u ovom udruženju – objasnio je on.

 

Brazil je, kao predsjedavajući BRIKS-a, prihvatio ruske inicijative predložene 2024. godine, primjetio je Putin.

 

– Važno je da su naše brazilske kolege prihvatile inicijative iznete tokom ruskog predsedavanja prošle godine i predložile rad na njihovoj relizaciji – rekao je on.

 

Među opštim dostignućima, Putin je istakao pokretanje specijalnog konsultativnog mehanizma o pitanjima Svjetske trgovinske organizacije.

 

Sedamnaesti samit BRIKS-a održava se u Rio de Žaneiru 6. i 7. jula. Rusku delegaciju predvodi ruski ministar spoljnih poslova Sergej Lavrov.

 

BRIKS je međudržavno udruženje koju su 2006. godine osnovale Rusija, Kina, Indija i Brazil; Јužna Afrika se pridružila 2011. godine. Od 2024. godine, pridružili su im se Egipat, UAE, Etiopija, Iran, a od januara 2025. godine i Indonezija.

 

Status zemlje-partnera imaju Bjelorusija, Bolivija, Kuba, Kazahstan, Malezija, Nigerija, Tajland, Uganda, Uzbekistan i Vijetnam. Ove godine BRIKS-om predsjedava Brazil.

Konferencija čija je tama bilo prijateljstvo između Francuske i Srbije održana je u francuskom senatu u organizaciji senatora stranke Nacionalno okupljanje Ajmerika Duroksa, istoričara Aleksisa Truda i urednika sajta “Svi Srbi u Parizu” Saše Pešića. Duroks je Konferenciju otvorio najskupljom srpskom rečenicom “Kosovo je Srbija!”Senator Duroks je podsjetio da je jedina politička snaga u Francuskoj koja se protivila NATO agresiji 1999. godine bio Nacionalni front. Događaj je okupio veliki broj visokih zvanica iz političkog, akademskog, diplomatskog i vjerskog života Francuske.

 

Među zvanicama su bili episkop zapadnoevropski Јustin, Bojana Kondić Panić, ambasadorka BiH, Anđelka Šimšić, prvi konzul Srbije, Tomislav Ćirić, vojni izaslanik Ministarstva odbrane Republike Srbije, Vesna Filipović-Nikolić, ministar savjetnik Ambasade Srbije u Francuskoj, Aleksandra Popović, član srpske delegacije pri UNESK-u u Parizu.

 

Bili su tu i francuski senatori, poslanici u francuskoj Skupštini među kojima Žulijen Limongi, zatim predsjednici opština, izabrani zvaničnici, predstavnici udruženja, prijatelji Srbije među kojima najistaknutiji Žan-Lin Lakapel, bivši poslanik Evropskog parlamenta.

 

Senator Durox je naglasio važnost istorijskog srpsko-francuskog prijateljstva, uz konstataciju da se Francuska ogriješila o Srbiju kada je tokom proslave Dana pobjede 11. novembra 2018. u Parizu predsjednik Aleksandar Vučić bio postavljen po strani. Taj čin nazvao je sramotnim, ali je istakao da “pravo srpsko-francusko prijateljstvo nadilazi političke greške i da je ono uzvišeno i vječno”.

 

Aleksis Trud je govorio o vjekovnim vezama između srpskog i francuskog naroda, počevši od kraljice Јelene Anžujske, preko savezničkih odnosa u Prvom svjetskom ratu, do savremenih političkih odnosa.

 

On je posebno je istakao doprinos Ipolita Mondena, francuskog oficira i ministra vojske Kraljevine Srbije i podsjetio na izjavu bivšeg predsjednika Francuske Fransoa Miterana koji je rekao da “dok je on predsjednik – rat protiv Srba se neće voditi”.

 

Ugledni filozof i profesor Danijel Salvatore Šifer govorio je o svojoj ličnoj povezanosti sa srpskim narodom:

 

– Nikada nisam bio na strani Srba – već na strani istine, a istina je bila na strani Srba.

 

On je podsjetio je da je tokom NATO bombardovanja ranjen na Kosovu i Metohiji, čime je platio cijenu svoje lojalnosti istini. Zatim se kritički osvrnuo na francusku ulogu u ratovima devedesetih godina, govoreći iz srca i sa dubokom emocijom.

 

Novinar i predsjednik udruženja “Svi Srbi u Parizu”, Saša Pešić, govorio je o ulozi srpske dijaspore u francuskom društvu. Njegov govor na francuskom jeziku bio je omaž višeslojnom identitetu Srba u Francuskoj:

 

– Srpska dijaspora u Francuskoj savršeno ilustruje da je moguće ostati vjeran svojim korijenima, a istovremeno u potpunosti prigrliti drugu otadžbinu.

 

Pešić je govorio o migracionim talasima u Francusku, ulozi Srpske pravoslavne crkve u toj zemlji, ali i Srba intelektualaca, umjetnika. Govoreći o političkoj emigraciji, posebno se osvrnuo na mlade političke snage porijeklom iz Srbije.

 

– Iznad brojeva, govora i generacija, ostaje istina koju vreme ne mijenja: između Francuske i Srbije postoji rijetka veza rođena u rovovima rata, odrastala u amfiteatrima znanja i sazrela u srcima naroda. Ta veza nije savez slučajnosti, već bratstvo duše, kovano žrtvom, povjerenjem i uzajamnim poštovanjem. To su ona prijateljstva koja istorija slavi, koja narodi njeguju i koja će budućnost nastaviti – jer se ne zasnivaju na interesu, već na lojalnosti i zajedničkom idealu slobode – zaključio je Pešić i na samom kraju dodao:

 

– Živjela Francuska! Živjela Srbija! Živjela Republika Srpska! Živjelo besmrtno prijateljstvo između naša dva naroda! Kosovo je Srbija”!

U diplomatskim i bezbjednosnim krugovima sve češće se postavlja neugodno pitanje o selektivnom pristupu međunarodne zajednice kada je riječ o sankcijama i odgovornosti za produženu političku blokadu u BiH.

Prema tvrdnjama nekoliko dobro upućenih izvora, u narednim mjesecima moglo bi doći do iznenađujućih promjena na spiskovima sankcionisanih – i to ne među političarima, već unutar pravosudnog aparata, piše Glas Srpske.

 

U tom kontekstu, sve češće se navodi američki presedan: državni sekretar Marko Rubio inicirao je sankcije protiv četvoro sudija Međunarodnog krivičnog suda zbog političkih posljedica njihovih odluka o Gazi.

 

Sankcije pogađaju Solomi Balungi Bosu iz Ugande, Luz del Karmen Ibanjez Karanzu iz Perua, Rein Adelaid Sofi Alapini-Gansu iz Benina i Beti Holer iz Slovenije. Dvoje od njih je pokrenulo postupak za ratne zločine protiv izraelskog premijera i ministra odbrane, Benjamina Netanjahua i Јoava Galanta, dok je drugo dvoje podržalo istragu o zločinima američkog osoblja u Avganistanu. Sankcije su već uvedene sudiji Karimu Kanu, zbog uloge u istrazi protiv izraelskih zvaničnika.

 

Ovime je razbijen mit da su sudije zaštićeni sloj međunarodne zajednice – jasno je poručeno da ni pravosuđe više nije izvan domašaja političkog odgovora. Ta logika sada postaje relevantna i za BiH.

 

– U fokusu spekulacija su tužilac Nedim Ćosić i sudija Sena Uzunović, čije se ime sve češće dovodi u vezu s optužbama o prikrivenim aranžmanima sa političkim strukturama, selektivnom (ne)procesuiranju i sistemskom zadržavanju statusa kvo. Zvaničnih potvrda još nema, ali pitanje se sve otvorenije postavlja: da li će SAD prvi put sankcionisati one koji ne djeluju kao nezavisni pravosudni organi, već kao štit političkih interesa? – tvrdi dobro obaviješten izvor blizak diplomatskim krugovima.

 

Istovremeno, sve više pogleda okreće se i ka visokom predstavniku Kristijanu Šmitu, čiji legitimitet nikada nije potvrđen u Savjetu bezbjednosti UN-a, ali je zato ostavio dubok trag kroz nametanje zakona koji su, prema ocjenama mnogih, radikalizovali politički prostor i paralizovali institucije.

 

– Iako je formalna mogućnost njegovog sankcionisanja trenutno mala, unutar pojedinih diplomatskih struktura navodno raste spremnost da se preispita njegova uloga u produbljivanju institucionalne krize. Dok se lideri stranaka javno sukobljavaju, a ambasade dogovaraju zatvorene sastanke mimo institucionalnih kanala, jedno pitanje sve glasnije lebdi nad BiH: Ko zaista destabilizuje državu – oni koji donose odluke, ili oni koji iz pozadine instrumentalizuju pravosuđe a ono prihvata nečasnu ulogu – zaključuje ovaj izvor.

Hamas je saopštio danas da je posrednicima predao pozitivan odgovor na prijedlog o prekidu vatre u Gazi, koji je izrađen uz posredovanje Sjedinjenih Američkih Država i koji se odnosi na primirje u trajanju od 60 dana, prenosi “Al Jazeera”.

Palestinski zvaničnik je za “Reuters” rekao da je odgovor Hamasa “pozitivan i da bi trebalo da pomogne u postizanju dogovora”.

Prema prijedlogu za prekid vatre u Gazi u koji je “Al Jazeera” imala uvid, američki predsjednik Donald Tramp bi garantovao posvećenost Izraela prekidu vatre tokom dogovorenog trajanja primirja.

Prijedlog predviđa oslobađanje deset živih talaca koje drži Hamas u Gazi, kao i vraćanje tijela 18 preminulih sa “liste 58”.

Hamas bi, prema prijedlogu o prekidu vatre, oslobodio osam živih talaca prvog dana i predao bi tijela pet preminulih sedmog dana prekida vatre.

Još pet tijela talaca Hamas bi trebalo da preda 30. dana prekida vatre, dvoje živih talaca treba da preda 50. dana prekida vatre i još osam tijela talaca treba da preda 60. dana prekida vatre.

Prijedlog o prekidu vatre podrazumijeva i da će humanitarna pomoć biti poslata u Gazu odmah nakon što ga Hamas odobri.

Sporazum će osigurati dolazak pomoći u dovoljnim i intenzivnim količinama, kao u sporazumu od 19. januara, a pomoć će se distribuirati putem dogovorenih kanala, uključujući preko Ujedinjenih nacija i Palestinskog crvenog polumjeseca.

Izrael i Hamas su u sukobu u Pojasu Gaze od oktobra 2023. godine i upada Hamasa na jug Izraela kada je, prema izraelskim podacima ubijeno oko 1.200 ljudi a otet je 251 talac, dok je prema palestinskim izvorima od tada u Pojasu Gaze ubijeno više od 56.000 Palestinaca.

Danas ranije, izraelske odbrambene snage (IDF) saopštile su da trenutno drže operativnu kontrolu nad oko 65 odsto teritorije Pojasa Gaze, nakon intenziviranih vojnih akcija širom te palestinske teritorije.

Tokom prošle nedjelje, izraelske snage su eliminisale više od 100 operativaca Hamasa, uključujući višeg komandanta Hakema el Isu, prenosi “Times of Israel”.

Agencija UN za palestinske izbjeglice (UNRWA) saopštila je danas da 85 odsto teritorije Gaze trenutno potpada pod militarizovane zone Izraelske vojske (IDF) ili se nalazi pod prisilnim naređenjima za evakuaciju, navodi “b92”.

Da Evropska unija, odnosno njene pojedine članice, zaista žele primiti u svoje društvo i zemlje zapadnog Balkana, to bi odavno uradile i ne bi im za trebalo ukidanje prava veta i uvođenje kvalifikovane većine.

Kaže ovo za “Glas Srpske” magistar međunarodnih odnosa i diplomata Lučiano Kaluža  komentarišući sve češće polemike unutar ove zajednice o eventualnom ukidanju veta, a koje bi navodno moglo uticati na blokade za zemlje kandidate sa prostora zapadnog Balkana i ubrzati njihov prijem u ovo elitno evropsko društvo.  Njemačka i Slovenija pokrenule su 2024. godine inicijativu kroz tzv. non-pejper, da ovaj veto bude ukinut i da se odluke donose kvalifikovanom većinom, a da bi se navodno ubrzali pregovori o proširenju Evropske unije. Ovaj prijedlog u međuvremenu je podržan i od strane drugih evropskih zemalja, među kojima su Francuska i Holandija.

Da li ovo, a s obzirom na sva dešavanja u svijetu, zaista može ubrzati pomenute pretpristupne procese? Kaluža kaže da kao prvo treba pomenuti da se radi o non-pejperu, nezvaničnom dokumentu, a kakvih je u proteklom periodu bilo  mnogo te da oni predstavljaju jedan neformalni akt s kojim se u stvari testira javno mnjenje.

– Mislim da BiH nije ni blizu toga da u nekoj doglednoj budućnosti otvori proces pregovora o njenom eventualnom ulasku u ovu zajednicu. To se jedino može  promijeniti u slučaju nekih novih i većih geopolitičkih previranja i turbulencija, koje bi eventualno primorale Brisel da promijeni svoju odluku. U nekakvim mirnodopskim okolnostima tako nešto gotovo je nemoguće, jer BiH nije više ni u evropskoj čekaonici. Ma šta mi gledali i slušali BiH još dugo neće biti na njihovoj agendi – navodi Lučiano.

Smatra da je to tako iako zastupa stav da je BiH danas potrebnija Briselu nego Brisel BiH. Kako kaže, ovdašnji prostori, politički i ekonomski važni su Briselu, kako zbog geopolitičkog položaja i resursa, tako i kada su u pitanju migracije. Nažalost, upozorava, postoji i jedan broj država članica koje idu korak dalje te od BiH žele napraviti državu u formatu koji bi njima odgovarao, što podrazumijeva da sva tri naroda ne bi imala ravnopravni status.

Pojašnjava da inicijativa o ukidanju veta i uvođenju kvalifikovane većine prilikom donošenja odluka unutar Evropske unije postoji još odranije. O tome se posebno počelo polemisati nakon otpočinjanja ratnih sukoba u Ukrajini, jer su pojedine zemlje članice imale različite stavove, poglede i narative od onog koji je uspostavljen od strane najviših briselskih zvaničnika.

– To je onda otvorilo i ovo pitanje načina usvajanja odluka. U Evropskoj uniji, otkada je osnovana, odluke su uvijek usvajane konsenzusom. Ukoliko bi došlo do preglasavanja, onda se  postavlja pitanje šta bi bilo od ove zajednice, jer bi to omogućilo mnoge zloupotrebe i dovođenje pojedinih zemalja članica u neravnopravan položaj – kategoričan je  Kaluža.

Da Evropska unija, kako dodaje, ima poštene namjere prema balkanskim zemljama, onda bi se na pomenuti prijedlog o uvođenju kvalifikovane većine moglo reći da je u stvari nešto dobro. Smatra da se iza svega ipak kriju motivi koji nemaju veze sa proširenjem, a pogotovo ako se sagledaju sva dešavanja u svijetu.

Slično mišljenje ima i profesor geopolitike na Univerzitetu u Istočnom Sarajevu Srđan Perišić, navodeći da se iza ovakvih i sličnih prijedloga krije u stvari pokušaj uvođenja potpune kontrole ove zajednice od strane nekolicine najznačajnijih zemlja članica Evropske unije.

– To bi prije svega predstavljalo veliki udar na zemlje poput Mađarske i Slovačke,  ali i još nekih drugih država, recimo Italije, koje se protive nekim odlukama Brisela, jer imaju drugačije viđenje dešavanja u svijetu. Ako bi bio ukinut veto, to bi dovelo do preglasavanja te bi otvorilo i pitanje  smisla daljeg postojanja ove unije, jer bi ona bila pretvorena u zajednicu koju će u potpunosti kontrolisati Njemačka i recimo Francuska, dvije države u kojima se i dalje održao jedan globalistički koncept vlasti. To bi onda značilo potčinjavanje svih ostalih država Berlinu i Parizu – istakao je Perišić za “Glas Srpske”.

Smatra i da bi ovo imalo negativne posljedice i po balkanske prostore, a naročito po Srbe, jer bi ukidanje veta omogućilo ovim državama da lakše disciplinuju i zemlje koje se nalaze van ove zajednice, pa i Republike Srpske, kojoj je već prijećeno raznim sankcijama.

– Priča da bi ovo pravo veta trebalo ukinuti da bi između ostalog bio i ubrzan i proces pridruživanja balkanskih zemalja, daleko je od istine. Ovo samo otkriva pravi karakter te jedne neoliberalne globalističke politike koja nažalost još dominira unutar Evropske unije, a koja želi uspostaviti poljuljanu kontrolu unutar nje, ali i na balkanskim prostorima – poručio je Perišić.

Način odlučivanja

Mogućnost veta inače postoji i prilikom dodjele statusa kandidata, otvaranja pregovora, kao i tokom konačne ratifikacije ugovora u nacionalnim parlamentima. Drugim riječima, države članice imaju ogroman prostor da utiču na tempo i ishod procesa pridruživanja ovoj zajednici. Kada je u pitanju eventualno uvođenje kvalifikovane većine, predloženi princip podrazumijeva da odluke mogu biti donesene ako ih podrži 55 odsto članica koje predstavljaju najmanje 65 odsto ukupnog stanovništva Evropske unije.