Kategorija: Svijet

Predsjednik Sjedinjenih Američkih Država Donald Tramp izjavio je danas da je akcija sprovedena u Venecueli tokom prethodnog vikenda, u kojoj je uhapšen predsjednik te zemlje Nikolas Maduro, bila „nevjerovatna“ i „briljantna“.

On je u obraćanju republikanskim kongresmenima u Predstavničkom domu, na godišnjem okupljanju, rekao da je akcija bila nevjerovatna i da u njoj niko nije poginuo.

„Oni su znali da dolazimo i bili su zaštićeni, a naši momci nisu. Znate, naši momci iskaču iz helikoptera, bilo je tako briljantno“, rekao je Tramp i cijelu akciju ocijenio kao „briljantno taktičku“.

Dodao je da je svrgnuti lider, Nikolas Maduro, „nasilan momak“.

„On se popeo gore i pokušao malo da imitira moj ples, ali on je nasilan tip i ubio je milione ljudi“, rekao je Tramp.

Rekao je i da zakonodavci s druge strane parlamenta oklevaju da mu čestitaju, uprkos njihovoj kontinuiranoj osudi Madurovog režima.

„U nekom trenutku bi trebalo da kažu ‘odlično ste uradili posao’. Zar to ne bi bilo dobro? Da su oni uradili dobar posao, bio bih sretan zbog zemlje. Godinama su progonili ovog tipa, a on je bio nasilan momak“, rekao je on, prenosi Gardijan.

Najviši zvaničnici Trampove administracije će u srijedu informisati sve američke senatore o napadima na Venecuelu i hapšenju Madura, navodi se, i dodaje da će to uraditi državni sekretar Marko Rubio, državna tužiteljka Pem Bondi, ministar odbrane Pit Hegset i načelnik združenog štaba Den Kejn.

Istovremeno venecuelanski državni tužilac Tarek Vilijam Sab danas je pozvao američkog sudiju koji vodi u Njujorku slučaj za narkoterorizam protiv svrgnutog predsjednika Nikolasa Madura, da prizna ono što je nazvao „nedostatkom američke jurisdikcije i Madurovog imuniteta od krivičnog gonjenja kao šefa države“.

Sab je dodao da će tri tužioca istražiti smrtne slučajeve koji su se dogodili tokom američke vojne akcije, u kojoj je Maduro uhapšen i smijenjen sa funkcije tokom vikenda, prenosi Rojters.

SAD su u subotu, 3. januara, oko dva sata poslije ponoći po lokalnom vremenu, u vojnoj akciji u Karakasu uhapsile Nikolasa Madura i njegovu suprugu Siliju Flores, koji su sprovedeni u Gradsku pritvorsku jedinicu u Njujorku, gdje je počelo suđenje po optužnici za krijumčarenje narkotika i oružja.

Nekoliko američkih vojnika je povrijeđeno u operaciji, prema američkim zvaničnicima.

Desetine Venecuelanaca su ubijene, zajedno sa 32 kubanska državljanina koji su bili dio Madurovog obezbjeđenja, saopštila je ranije kubanska vlada.

Danski ministar odbrane Troels Lund Pulsen izjavio je danas da će ta zemlja pojačati vojno prisustvo na Grenlandu, ali da će se fokusirati još više na NATO-ve vježbe i veće prisustvo NATO-a u tom regionu.

„To znači da smo zajedno s Amerikancima u vezi s ovim pitanjem“, rekao je on nakon sastanka grupe Liberalne stranke, prenosi danska televizija TV2.

Podsjetio je da je Danska, a samim tim i Grenland, članica odbrambenog saveza NATO-a, kao i SAD.

Kanadski premijer Mark Karni izjavio je danas da samo „Danska i Grenland mogu odlučivati o pitanjima budućnosti arktičkog ostrva“.

„Budućnost Grenlanda je odluka isključivo naroda Grenlanda i Danske“, rekao je Karni novinarima u Parizu, odgovarajući na pitanje da komentariše prijetnje SAD aneksijom koje su upućene arktičkoj teritoriji koja pripada Danskoj, prenosi Rojters.

On se tako pridružio liderima Francuske, Njemačke, Italije, Poljske, Španije, Velike Britanije i Danske, koji su ranije danas izdali zajedničko saopštenje o Grenlandu u kojem se navodi da arktička teritorija pripada Danskoj.

„Na Danskoj i Grenlandu, i samo na njima, jeste da odlučuju o pitanjima koja se tiču Danske i Grenlanda“, navodi se u saopštenju evropskih lidera, prenio je Rojters.

Evropski lideri naveli su i da su zajedno s drugim saveznicima „povećali prisustvo, aktivnosti i ulaganja kako bi osigurali bezbjednost Arktika i odvratili protivnike“.

Glavni savjetnik američkog predsjednika Donalda Trampa, Stiven Miler, izjavio je danas da Grenland s pravom pripada Sjedinjenim Američkim Državama i da Trampova administracija može zauzeti tu poluautonomnu dansku teritoriju ako želi.

On je za CNN rekao da se niko neće vojno boriti protiv SAD oko budućnosti Grenlanda, nakon što je više puta upitan da li bi isključio upotrebu vojne sile.

Sjedinjene Američke Države žele da ponude Grenlandu sporazum o slobodnom pridruživanju, sličan onom koje Vašington ima sa pojedinim malim državama u Tihom okeanu, saznaje Ekonomist.

Britanski list navodi da američki zvaničnici razgovaraju o mogućnosti da se ostrvu ponudi takozvani Sporazum o slobodnom udruživanju (COFA), model saradnje koji bi SAD omogućio značajno proširenje vojnog i bezbednosnog prisustva na ovom arktičkom ostrvu.

Takav potez, međutim, izaziva otvoreno protivljenje Danske, u čijem je sastavu Grenland kao autonomna teritorija.U okviru COFA aranžmana, države potpisnice omogućavaju američkoj vojsci ekskluzivan pristup svojim teritorijalnim vodama i vazdušnom prostoru, dok se drugim silama uskraćuju takva prava.

Zauzvrat, SAD obezbeđuju ekonomsku i finansijsku pomoć, bescarinsku trgovinu kao i dugoročne bezbednosne garancije.Vlasti u Kopenhagenu su predočile Vašingtonu da se na Grenlandu već nalazi američka vojna baza i da postojeći sporazumi ne ograničavaju broj američkih trupa, a svako značajnije povećanje vojnog prisustva zahtevalo bi saglasnost Danske, što trenutno nije izvesno, prema pisanju britanskog lista.Prema istom izvoru, američki zvaničnici su pokušali da uspostave direktne kontakte sa vladom Grenlanda, zaobilazeći danske vlasti ali su takvi pokušaji do sada ostali bez rezultata.

U nedelju, nakon vojne operacije u Venecueli, američki predsednik Donald Tramp izrazio je stav da je SAD potreban Grenland, navodeći strateški značaj ostrva za nacionalnu bezbednost.

Zajednički odgovor

Trampu je stigao i odgovor evropskih zvaničnika i to zajednički, navodi Večernji list.

Naime, zvaničnici Francuske, Nemačke, Italije, Poljske, Španije, Ujedinjenog Kraljevstva i Danske objavili su zajedničku izjavu o Grenlandu, u kojoj su jasno poručili da arktička teritorija pripada Danskoj.

U saopštenju se da je “isključivo na Danskoj i Grenlandu da odlučuju o pitanjima koja se tiču Danske i Grenlanda”, naglašavajući da niko spolja nema pravo da se meša u sudbinu tog područja.Iako se u izjavi SAD ne spominju direktno, evropski zvaničnici istaki su važnost poštovanja međunarodnog prava i temeljnih načela Povelje Ujedinjenih nacija, posebno onih koja se odnose na suverenitet država i nepovredivost granica i teritorija.

Nakon hapšenja venecuelanskog predsednika Nikolasa Madura i njegove supruge pod izgovorom zaštite nacionalne bezbednosti SAD, čak pet država se pominje kao potencijalne mete spoljnopolitičkih apetita Donalda Trampa.

Tramp, sprovodeći kako navodi Monrou doktrinu iz 1823. godine, koju je preimenovao u „Donrou doktrina”, istakao je da namerava da u potpunosti učvrsti američku nadmoć na zapadnoj polulopti. U tom pogledu se navodi pet država koje su, prema izjavama američkog predsednika, moguće mete operacija sličnih onoj u kojoj je uhapšen Maduro.

Grenland

SAD već imaju vojnu bazu na Grenlandu, odnosno bazu svemirskih snaga Pitufik, ali takvo vojno prisustvo prema Trampovim rečima ne zadovoljava potrebe američke bezbednosti. „Grenland nam je potreban sa stanovišta nacionalne bezbednosti. Svuda oko Grenlanda su ruski i kineski brodovi”, rekao je Tramp.

Grenland, kao arktičko ostrvo i deo Kraljevine Danske, nalazi se otprilike 3.200 km severoistočno od SAD. Bogat je retkim mineralima koji su ključni za proizvodnju pametnih telefona, električnih vozila i vojne opreme. Takođe zauzima stratešku lokaciju u severnom Atlantiku, omogućavajući pristup sve važnijem arktičkom krugu. Kako se polarni led bude topio, očekuje se otvaranje novih plovnih puteva.

Grenlandski premijer Jens Frederik Nilsen odgovorio je Trampu opisujući ideju američke kontrole nad ostrvom kao „fantaziju”. „Nema više pritiska, insinuacija ni fantazija o pripajanju. Otvoreni smo za dijalog, ali to se mora dogoditi putem odgovarajućih kanala i uz poštovanje međunarodnog prava”, rekao je Nilsen. Danska premijerka Mete Frederiksen izjavila je da Trampa treba shvatiti ozbiljno i da je Grenland više puta ponovio da ne želi da bude deo Sjedinjenih Država.

Kolumbija

Samo nekoliko sati nakon operacije u Venecueli, Tramp je upozorio kolumbijskog predsednika Gustava Petra da „pazi na sebe”. Kolumbija poseduje značajne rezerve nafte i glavni je proizvođač zlata, srebra i uglja u regiji, ali je i ključno središte za trgovinu kokainom.

Odnosi dvojice predsednika su na najnižoj tački otkako su SAD u septembru počele da napadaju brodove na Karibima tvrdeći da prevoze drogu. Tramp je izjavio da Kolumbijom vlada „bolestan čovek koji pravi kokain i prodaje ga Americi”, dodavši da to „neće raditi još dugo”. Na pitanje o mogućoj vojnoj operaciji, Tramp je odgovorio: „Meni to zvuči dobro”.

Iran

Iran se suočava sa masovnim protestima, a Tramp je upozorio da će vlasti tamo biti „vrlo teško pogođene” ako strada još demonstranata. Iako Iran geografski ne pripada „Donrou doktrini”, Tramp je ranije pretio režimu nakon što je prošle godine napao njihova nuklearna postrojenja. Ti napadi su usledili nakon sukoba Irana i Izraela. Na sastanku Trampa i izraelskog premijera Benjamina Netanjahua prošle sedmice, Iran je bio glavna tema, a pominje se mogućnost novih napada tokom 2026. godine.

Meksiko

Trampov povratak na vlast 2025. godine obeležen je naredbom o preimenovanju Meksickog zaliva u „Američki zaliv”. On tvrdi da meksičke vlasti ne čine dovoljno da zaustave protok droge i ilegalnih imigranata. Tramp je naglasio da se droga „preliva” kroz Meksiko i da se nešto mora preduzeti. Meksička predsednica Klaudija Šeinbaum javno je odbacila svaku mogućnost američke vojne akcije na meksičkom tlu.

Kuba

Kuba je pod američkim sankcijama od početka šezdesetih godina i održavala je bliske odnose sa Madurom. Tramp je sugerisao da vojna intervencija možda neće biti potrebna jer je Kuba „spremna da padne” zbog nedostatka prihoda. Američki državni sekretar Marko Rubio, sin kubanskih imigranata, odavno poziva na promenu režima, poručivši zvaničnicima u Havani da bi trebalo da budu zabrinuti.

Uhapšeni venecuelanski predsjednik Nikolas Maduro izjasnio se da nije kriv u američkom predmetu za “narko-terorizam”.

I njegova supruga, Silija Flores, izjasnila se da nije kriva u predmetu za trgovinu kokainom.

Maduro: Ja sam predsjednik Venecuele i otet sam iz svog doma
Nikolas Maduro ustao je dok se od njega tražila potvrda identiteta pred sudom. Pročitali su mu sažetak optužnice kojom se tereti.

U svom prvom javnom obraćanju otkako je izručen u SAD, Maduro je sudu izjavio da je on predsjednik Venecuele te da je otet iz svog doma u Karakasu.

“Nisam kriv, ja sam častan čovjek i još uvijek sam predsjednik svoje države”, nastavio je prije nego što je ponovno sjeo.

“Ja sam prva dama Venecuele, nisam kriva i potpuno sam nedužna”
Pažnju u sudnici privukla je supruga Nicolasa Madura, Cilija Flores, od koje je zatraženo da ustane i potvrdi svoj identitet.

“Da, ja sam Silia Flores Maduro, ja sam prva dama Venezuele”, izjavila je pred sudom, prenosi Index.

Njen je nastup bio sličan Madurovom, koji je pred sudom takođe insistirao na tome da je on predsjednik Venecuele.

Flores se također izjasnila da nije kriva po tačkama optužnice, dodavši da je “potpuno nedužna”.

Maduro je danas (5.januara) stigao u saveznu sudnicu na Menhetnu.

Maduro, koji je uhvaćen u američkoj vojnoj raciji, suočava se s krivičnim optužbama na Menhetnu, gdje ga federalni tužioci godinama imaju na meti.

Optužnica, koja je otpečaćena u subotu, tereti Madura, njegovu suprugu, njegovog sina i druge saoptužene, prenosi agencija Rojters.

U optužnici se navodi da su Maduro i drugi venecuelanski lideri više od 25 godina “zloupotrebljavali položaj javnog povjerenja i korumpirali nekada legitimne institucije” kako bi u Sjedinjene Države uvozili tone kokaina.

Dalje se tvrdi da su Maduro i saveznici “obezbjeđivali zaštitu organa reda i logističku podršku” velikim narkokartelima i kriminalnim grupama, poput kartela Sinaloa i bande Tren de Aragua. Te organizacije su, prema navodima Ministarstva pravde SAD, slale profit visokim zvaničnicima koji su ih zauzvrat štitili.

Među konkretnim radnjama koje mu se stavljaju na teret su navodi da je prodavao venecuelanske diplomatske pasoše poznatim narko-trgovcima i omogućavao letove pod diplomatskim pokrićem kako bi se prihod od droge vraćao iz Meksika u Venecuelu.

Maduro je optužen po četiri tačke: zavjera za narkoterorizam, zavjera za uvoz kokaina, posjedovanje mitraljeza i razarajućih naprava, te zavjera za posjedovanje mitraljeza i razarajućih naprava.

Predmet vodi Kancelarija američkog tužioca za Južni okrug Njujorka, dio Ministarstva pravde poznat po agresivnim istragama i nezavisnosti.

Isti tužilački ured podigao je optužnicu protiv Madura još 2020. godine, po iste četiri tačke. Nova, ažurirana optužnica, objavljena u subotu, donosi dodatne detalje i nove saoptužene, uključujući i Madurovu suprugu Siliju Flores.

Za Flores se navodi da je naredila otmice i ubistva, kao i da je 2007. primila mito kako bi organizovala sastanak između narko-trgovaca i direktora venecuelanske Nacionalne kancelarije za borbu protiv droga.

Šta slijedi u postupku?
Očekuje se da Maduru danas sudija predočiti optužbe i obezbijedi mu da ima branioca.

Do suđenja bi moglo proći više mjeseci, pa i više od godinu, a tužioci bi mogli ponuditi sporazum o priznanju krivice kako bi se izbjeglo suđenje.

Očekuje se da će slučaj voditi sudija Alvin Helerstejn, jer mu je bio dodijeljen i predmet iz 2020. godine.

Devedesetdvogodišnji sudija ranije je bio skeptičan prema argumentima administracije predsjednika Donalda Trampa u više slučajeva. Helerstejn je ranije ove godine odbacio pokušaje da se navodni pripadnici venecuelanskih bandi deportuju na osnovu Zakona o neprijateljskim strancima, uz ocjenu da je taj ratni zakon pogrešno primijenjen, piše Rojters.

Kakvu odbranu bi Maduro mogao da istakne?
Kako se postupak bude razvijao, Maduro će, prema očekivanjima, tražiti odbacivanje optužnice tvrdeći da uživa imunitet, odnosno zaštitu od krivičnog gonjenja kao strani šef države.

Sudovi su u pojedinim slučajevima zaključivali da strani zvaničnici uživaju imunitet pred američkim pravosuđem, ali Maduro u tom argumentu ima otežanu poziciju zbog važnog presedana: američke invazije na Panamu 1989, kada je svrgnut lider Manuel Norijega.

Kao i Maduro, Norijega je bio optužen za zavjeru u švercu droge u SAD, a uhvaćen je u vojnoj raciji u svojoj zemlji, podsjeća Rojters.

Američki sudovi su tada odbacili Norijegin argument o imunitetu, uz uvažavanje stava američke vlade da on nije legitimni lider Paname. Pravni stručnjaci ocjenjuju da bi taj presedan mogao da oslabi Madurovu strategiju da optužbe budu odbačene.

Maduro bi takođe mogao da se pozove na pravnu doktrinu prema kojoj optužbe treba odbaciti ako su tužioci postupali osvetnički ili selektivno. Moguće je i da će tvrditi da su navodi zastarjeli, odnosno da su previše stari da bi bili gonjeni, prenose Vijesti.

Kod federalnih zavjera rok zastarjelosti je u pravilu pet godina, što znači da optužbe moraju biti podignute u roku od pet godina od završetka navodnog krivičnog djela, uz određene izuzetke, piše Rojters.

Svijet sa velikom pažnjom prati nezapamćenu eskalaciju u Latinskoj Americi nakon što su Sjedinjene Američke Države izvele vojnu operaciju u Karakasu, uhapsile predsjednika Venecuele Nikolasa Madura i njegovu suprugu, te ih prebacile u Njujork. Dok Vašington ovaj potez opravdava borbom protiv narkoterorizma, Moskva i Peking oštro osuđuju akciju, nazivajući je „činom oružane agresije“ i „pljačkom“.

Rusija: „Ovo je gaženje međunarodnog prava“
Na hitnoj sjednici Savjeta bezbjednosti UN, sazvanoj na zahtjev Kolumbije uz podršku Rusije i Kine, predstavnik Ruske Federacije Vasilij Nebenzja oštro je kritikovao poteze SAD. On je zatražio hitno oslobađanje bračnog para Maduro, ističući da ne postoji opravdanje za ono što je nazvao „ciničnim zločinom u Karakasu“.

„Zvono koje danas glasno zvoni u regionu, zvoni za svaku zemlju na zapadnoj hemisferi i za budućnost same svjetske organizacije. Ne obratiti pažnju na ovo danas bilo bi kukavičluk i blagoslov za kontinuirano gaženje međunarodnog prava“, upozorio je Nebenzja, optužujući SAD za davanje novog podsticaja neokolonijalizmu.

SAD: „Hapsimo trgovca drogom, a ne legitimnog predsjednika“
S druge strane, američki ambasador pri UN, Majk Volc, odbacio je optužbe o okupaciji. On je operaciju opisao kao „hirurški preciznu“ akciju protiv pojedinca kojeg je nazvao narkoteroristom.

„Maduro je odgovoran za napade na građane SAD i destabilizaciju regiona. Uhapšen je trgovac narkoticima koji će odgovarati pred sudom, baš kao što je to bio slučaj sa Manuelom Norijegom 1989. godine“, izjavio je Volc. On je takođe uputio oštru kritiku Ujedinjenim nacijama, zapitavši kakva je to organizacija koja daje legitimitet „nelegitimnom narkoteroristi“.

Maduro u sudnici: U trenerci pred sudiju
Dok diplomate raspravljaju u zgradi na Ist Riveru, Nikolas Maduro je pod strogom policijskom pratnjom prebačen iz zatvora u Bruklinu u zgradu saveznog suda na donjem Menhetnu. Prema izvještajima medija, Maduro se pojavio u sportskoj opremi — trenerci i svijetlo narandžastim patikama — kako bi se suočio sa optužbama za narkoterorizam, krijumčarenje kokaina i šverc oružja.

Vašington je saopštio da je operacija osmišljena da zaštiti regionalnu bezbjednost i da će američke snage ostati u Venecueli dok se ne izvrši „bezbjedna i razumna tranzicija“ vlasti.

Podijeljene reakcije: Nada protiv straha
Unutar same Venecuele vlada atmosfera iščekivanja. Bivši stalni predstavnik Venecuele pri UN, Miloš Alkalaj, ocijenio je da na ulicama Karakasa ipak postoji „oprezan osjećaj nade“. „Ljudi čekaju promjenu nakon 26 godina totalitarnog režima, iako su poluge moći, policija i vojska još uvijek na svojim mjestima“, kazao je Alkalaj za RTS.

Fokus i na Grenlandu
Ova globalna kriza neočekivano se dotakla i sjevera Evrope. Danska premijerka Mete Frederiksen prokomentarisala je ambicije Donalda Trampa prema Grenlandu, ističući da američkog predsjednika treba shvatiti ozbiljno, ali da Danska i Grenland jasno odbacuju takvu mogućnost. Ona je upozorila da bi bilo kakav napad na suverenitet članice NATO saveza značio kraj dosadašnjih odnosa.

Sjednica Savjeta bezbjednosti se nastavlja u napetoj atmosferi, dok se ispred suda u Njujorku očekuje čitanje optužnice koja bi mogla trajno promijeniti geopolitičke odnose u svijetu.