VRBAS Media

Kategorija: Društvo

  • U Srpskoj najtraženiji radnici kojih je najviše na birou

    U Srpskoj najtraženiji radnici kojih je najviše na birou

    okom prošle godine u Republici Srpskoj najveća potražnja na tržištu rada je bila za diplomiranim ekonomistima, pravnicima, te profesorima razredne nastave.

    Potvrdili su ovo za “Nezavisne novine” iz Zavoda za zapošljavanje Republike Srpske (ZZ RS), te navode da su građani s ovim zanimanjima i najmnogobrojniji na evidenciji nezaposlenih.

    “Analize pokazuju da su poslodavci koji traže zapošljavanje finansijskih radnika i diplomiranih ekonomista te diplomiranih pravnika zastupljeni u gotovo svim djelatnostima, što opravdava činjenica da u okviru svake firme imamo potrebu za zapošljavanjem lica pomenute struke s jedne strane, a s druge strane imamo priliv lica iz struke obrazovnog sistema”, rekli su iz ZZ RS.

    Kako ističu, poslodavci su bili zainteresovani i za profesore matematike i fizike, profesore informatike, diplomirane farmaceute, ljekare, te inženjere elektrotehnike i dr., a njih je, navode, i najmanje na listi onih koji traže posao. Naime, što se tiče srednje stručne spreme, poslodavci su najviše iskazali interes za zapošljavanjem ekonomskih tehničara, medicinskih sestara – tehničara, operatera na računaru, te mašinskih tehničara.

    “Kada je u pitanju treći stepen stručne spreme, najviše je zaposleno lica sljedećih zanimanja: prodavac, konobar, vozač teretnih vozila, bravar, obućar, te zavarivač”, rekli su iz ZZ RS.

    Saša Aćić, direktor Unije udruženja poslodavaca Republike Srpske, za “Nezavisne novine” kaže da se u posljednjih 15 godina skoro uduplao broj zaposlenih s visokom stručnom spremom.

    “Međutim, produktivnost po zaposlenom je bilježila minimalan rast, što ukazuje da nismo valorizovali znanje kadrova koje smo zapošljavali. I tu vjerovatno možemo konstatovati da smo dominantno zapošljavali ljude s društvenih nauka, što u konačnici nije rezultiralo rastom ekonomije, već rastom javne potrošnje. Neadekvatne politike zapošljavanja i obrazovanja u kombinaciji s problemima upravljanja u javnoj upravi i preduzećima sada dolaze na naplatu”, istakao je Aćić.

    Kako naglašava, ne treba zanemariti ni to da privatni i realni sektor u prethodnom periodu nisu bili dovoljno aktraktivni iz aspekta visine plata i uslova rada.

    “To se rapidno mijenja i vjerujemo da će u narednim godinama najbolji kadrovi upravo ići prema poslodavcima koji će nuditi bolje plate i uslove rada, odnosno prema privatnom sektoru. Ipak, tu imamo još jedan problem. Sistem vrednovanja rada u javnom sektoru je dekadentan i destimulativan za ljude koji su ambiciozni i teže boljim rezultatima rada. S rastom plata i uslova rada u privatnom sektoru, odliv najkvalitetnijeg kadra iz javnog u privatni sektor je izvjestan”, kazao je Aćić.

    Goran Radivojac, profesor na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Banjaluci, za “Nezavisne novine” kaže da poslodavci najviše potražuju navedena najtraženija zanimanja upravo preko Zavoda za zapošljavanje.

    “S druge strane, inženjerska zanimanja i zanimanja u IT sektoru, a s obzirom na to da je to deficitarno zanimanje, poslodavci još tokom studiranja privlače kako bi nastavili odmah nakon diplomiranja raditi u njihovim firmama”, rekao je Radivojac.

    Za 4,7 odsto više zaposlenih prošle godine
    S evidencije nezaposlenih Zavoda zaposleno je 31.289 lica, a što je za 4,7 odsto ili 1.410 lica više u odnosu na 2020. godinu, kada je bilo zaposleno 29.879 lica, navode iz Zavoda za zapošljavanje Republike Srpske. “U toku 2021. godine od strane poslodavaca objavljeno je 3.138 oglasa za zapošljavanje 9.569 radnika”, rekli su iz Zavoda.

  • Novi stanovi nikad skuplji u Srpskoj

    Novi stanovi nikad skuplji u Srpskoj

    Aktivna potražnja za stanovima u Srpskoj dovela je do povećanja prodaje novih stanova, pa su tako u četvrtom kvartalu prošle godine prodata 1.053 završena nova stana, što je za 70,9 odsto više nego u istom periodu 2020. godine.

    Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku RS, u četvrtom tromjesečju prošle godine prosječna cijena novih stanova bila je viša za 15 odsto u poređenju sa istim periodom godinu ranije.

    “Prosječna cijena bila je 1.892 KM po kvadratu”, navodi se u podacima zavoda.

    Mile Petrović, sekretar Udruženja građevinarstva i industrije građevinskog materijala u Privrednoj komori Republike Srpske, kazao je da aktivna potražnja za stanovima dovodi do toga da se u skoro svakom momentu traži stan više.

    “Kupci, kako domaći, tako i oni koji žive izvan granica Republike Srpske, sigurniji vid štednje vide u ulaganju u nekretnine, a ovom treba dodati i veliku inflaciju koja je prisutna, te kupci kao zaštitu svog novca vide u ulaganju u nekretnine”, kazao je Petrović za “Nezavisne novine”. Ističe da je u vremenu inflacije uvijek najsigurnije ulaganje u nekretnine, tako da je ovakvo stanje, kako kaže Petrović, očekivano.

    Dragan Gruban, iz Agencije za nekretnine “Agent Enex” u Prijedoru i urednik Facebook stranice Dom.ba, za “Nezavisne novine” ističe da je u Prijedoru ekspanzija stanogradnje te da se pojavljuje dosta investitora.

    “U Prijedoru svaki mjesec kreće izgradnja jednog objekta s 20 stanova, a to je za ovaj grad specifično, jer je ranije na godišnjem nivou bilo izgrađeno oko 60 stanova, a sada to iznosi i do 160 stanova”, kaže Gruban.

    Dodaje da se stalno pospješuje gradnja, ali i da su cijene u stalnom porastu te, kako kaže, sada je kvadrat novog stana u Prijedoru dostigao cijenu i 2.250KM u centru grada.

    “Što se tiče cijena polovnih stanova, i one su u porastu za 20 odsto, pa je tako sa 1.350 KM polovan renoviran stan dostigao cijenu od 1.600 do 1.700 KM po kvadratu”, rekao je Gruban.

    Ističe da će cijene do ljeta dostići vrhunac, jer je Prijedor grad s jakom dijasporom koja ulaže u nekretnine i očekuje se da će cijene preći 2.300 KM po kvadratu za novu gradnju.

    Kako je rekao, što se tiče kupaca, to su uglavnom ljudi iz dijaspore koji te stanove ostavljaju za sebe kada dođu na godišnje odmore ili ih izdaju nekome u Prijedoru.

    Dragan Milanović, direktor Agencije “Remax” Banjaluka, ističe za “Nezavisne novine” da, sve dok ima kupaca, stanovi će se graditi, a cijena će rasti.

    “Cijelu prošlu godinu bilježili smo trend poskupljenja, a to je nastavljeno i u ovoj godini upravo zbog velike potražnje, ali i zbog poskupljenja građevinskog materijala, što je dodatno povećalo cijenu stanova”, istakao je Milanović i dodao da se investitori rukovode samo potražnjom.

    Da kupovinom nekretnina lokalno stanovništvo i ljudi iz dijaspore čuvaju novac, kaže za “Nezavisne novine” i Goran Radivojac, ekonomski analitičar.

    “Ne povećava nam se broj stanovnika, nego je većina tih stanova investicija”, kazao je Radivojac i istakao da se može desiti da u jednom momentu bude prevelika ponuda stanova na tržištu i da dođe do pada cijene.

  • Nikad manje ljudi na birou, radnike traže svijećom

    Nikad manje ljudi na birou, radnike traže svijećom

    Broj zvanično nezaposlenih u BiH od 2005. godine naovamo nikad nije bio manji, a poslodavci priznaju da su na velikim mukama jer je radnike sve teže naći, s tim što će, procjenjuju, kako vrijeme prolazi, situacija biti još alarmantnija.

    Na evidencijama zavoda i službi za zapošljavanje na kraju 2021. bile su 375.804 osobe, što je znatno manje u odnosu na ranije godine. Poređenja radi, radno mjesto je na kraju 2020. tražilo 413.627 građana, a u decembru 2015. njih 537.568. U posljednjem mjesecu 2010. na birou su bila 522.052 građanina, a u istom mjesecu 2005. njih 508.039.

    Na evidenciji Zavoda za zapošljavanje Republike Srpske na kraju 2021. godine bilo je tek 69.987 osoba. Štaviše, u poslovnoj zajednici ističu da među tih trenutno manje od 70.000 zvanično nezaposlenih u Srpskoj ima i onih koji posao uopšte ne traže, već su tu kako bi koristili neke benefite, a rade u sivoj zoni.

    Žale se poslodavci da radne snage i te kako nedostaje te strahuju da će ta problematika uskoro biti još i veća.

    “Preveliki su problemi. Nedostatak radnika svih profila i u svim branšama je baš evidentan. Prije se tražio kvalitetan radnik, a u posljednje vrijeme se postavlja pitanje bilo kakvog radnika”, ističe za “Nezavisne novine” Pero Ćorić, predsjednik Privredne komore Republike Srpske.

    Prema njegovim riječima, dešava se da poslodavci zaposle mlade, visokoobrazovane ljude, ali se oni tu dugo ne zadrže.

    “Ako se zaposle u proizvodnji, uvijek imate nezadovoljnog radnika zato što nije dobio onaj posao o kojem je maštao. Takvi radnici vas obično napuste prvom prilikom. Vrlo je teško i poslodavcima u takvim uslovima”, naglasio je Ćorić.

    S druge strane, sindikalci poručuju poslodavcima: Imali ste radnika na pretek, zašto ste ih izgubili?

    “Sam podatak da je, prema procjenama, BiH 2021. godine napustilo više od 170.000 građana jasno govori da su oni svoju sreću, odnosno zaposlenje našli u zemljama zapadne Evrope. Nažalost, to će biti još veći broj. Evo, recimo, Njemačka je olakšala dobijanje radnih dozvola za građane BiH”, ističe Selvedin Šatorović, predsjednik Saveza samostalnih sindikata BiH.

    On upozorava na kompletnu situaciju u BiH, zbog koje nas, kako kaže, ne treba iznenaditi da dodatno ostanemo bez enormnog broja građana. Prst upire u poslodavce.

    “Poslodavci su značajnim dijelom kumovali ovoj situaciji, pokušavajući da ostvare što veći profit nauštrb radničkog znoja. Zato su radnici odlučili otići tamo gdje su cijenjeni”, naveo je Šatorović za “Nezavisne novine”.

    Iz Agencije za rad i zapošljavanje BiH ranije su saopštili da su 31. decembra 2021. godine u BiH bile 375.804 osobe na evidencijama zavoda i službi zapošljavanja, kao i da je, u odnosu na prethodni mjesec, broj nezaposlenih smanjen za 2.275 osoba. Stopa registrovane nezaposlenosti za novembar 2021. godine iznosila je 31,2 odsto i u odnosu na oktobar 2021. smanjila se za 0,3 odstotna poena.

    Prema podacima Agencije za statistiku BiH, u novembru 2021. godine u BiH je bilo 834.970 zaposlenih.

  • Otkriven gen važan za dug život – starost će se lječiti?

    Otkriven gen važan za dug život – starost će se lječiti?

    Retka varijanta gena zabeležena je kod ljudi koji su doživeli 100 i više godina usporava temeljne procese starenja, tvrde autori nove studije, objavljene u časopisu PNAS.

    Naučnici koji su sproveli novo istraživanje kako bi otkrili koji mehanizmi stoje iza ove delotvornosti smatraju da bi nova otkrića trebalo da omoguće razvoj lekova protiv starenja.

    Istraživanja procesa starenja i mogućnosti njegovog usporavanja poslednjih godina postaju sve popularnija jer bi mogla da postanu temelj za lukrativnu anti-ejdžing industriju.

    Istraživanja su pokazala da metformin, jedan od lekova za dijabetes, produžava životni vek obolelih od dijabetesa iako bi bilo za očekivati da oni žive nešto kraće. Taj lek je navodno vrlo popularan među milijarderima Silicijske doline.

    Važna uloga gena Sirt6 u starenju

    Jedna je od meta naučnika koji se bave starenjem, među ostalim, i gen Sirt6. Brojna istraživanja već su ranije utvrdila da su aktivnosti tog gena, koji se može naći kod ljudi, ali i kod brojnih životinja, važne u ćelijskim funkcijama i bolestima, u popravljanju DNA te da su snažno povezane s dugovečnošću. U novoj studiji Vera Gorbunova sa Univerziteta Ročester u Njujorku i njene kolege odlučili su da pronađu mehanizme kojima on deluje na dugovečnost jer je to razumevanje ključno za eventualni razvoj supstanci koje bi mogle da imaju učinak na starenje.

    straživanje molekularne funkcije i uloge Sirt6 u starenju i dugovečnosti kod vinskih mušica Drosophila pokazalo je da pojačana ekspresija (overexpression – OE) Sirt6 u eksperimentalnim uslovima utiče na životni vek kod nižih višećelijskih organizama eukariota, baš kao i kod brojnih viših organizama. Takođe je utvrdilo da je ključni mehanizam kojim pojačana ekspresija dSirt6 uzrokuje produženje životnog veka potiskivanje aktivnosti transkripcije dMyc, proteina koji se povezuje sa stvaranjem brojnih tumora kod ljudi.

    Povećanje nivoa ekspresije gena Sirt6 produžuje životni vek miševa.
    Dodatno, autori su pokazali da se ekspresija Sirt6, pojačana pomoću sistema za uključivanje gena GeneSwitch-GAL4, dovoljna za produženje životnog veka može pokrenuti u odrasloj dobi, a ne isključivo tokom rane faze razvoja. To znači da bi eventualni lekovi mogli da deluju na trajanje života čak i ako organizam nije programiran za pojačanu ekspresiju Sirt6 u ranoj fazi razvoja. Naime, u svim dosad sprovedenim istraživanjima naučnici su genetski modifikovali životinje tako da inherentno imaju pojačanu ekspresiju Sirt6; nisu im naknadno davali terapije.

    Autori pišu da su neka novija istraživanja već utvrdila da pojačana ekspresija Sirt6 pomoću GeneSwitch produžuje život miševa, dabrova i vinskih mušica, što govori u prilog tezi da je Sirt6 dovoljno specifičan da se može koristiti za produženje životnog veka. Nadalje, naučnici su utvrdili da je OE dSirt6 specifičnog za masno tkivo dovoljna za produženje života, a poznato je da je masno tkivo vinske mušice analogno masnom tkivu, jetri i imunosnom tkivu sisavaca.

    Zanimljivo je takođe da je kod miševa kojima je životni vek produžen pomoću pojačane ekspresije Sirt6 u jetri i belom masnom tkivu zabeležena smanjena fosforilacija AKT-a koji ima ključnu ulogu u više ćelijskih procesa, poput metabolizma glukoze te proliferacije, migracije i programirane smrti ćelija.

    Jedno nedavno istraživanje takođe je pokazalo da pojačana ekspresija Sirt6 štiti od starenja povezanog sa smanjenjem proizvodnje glukoze u jetri i homeostaze. Zajedno, ovi nalazi ukazuju na važnost tih tkiva u produženju životnog veka pomoću Sirt6.

    Razumevanje mehanizma delovanja Sirt6
    Glavni cilj nove studije, pišu autori, bilo je bolje razumevanje molekularnih mehanizama pomoću kojih dSirt6 produžuje životni vek. Analiza je pokazala da je dSirt6 snažan negativni regulator biogeneze ribosoma i gena za sintezu proteina, koji su takođe ciljni geni za dMyc.

    No studija je pokazala da OE dSirt6 ne deluje na produženje života samo kroz smanjenje aktivnosti dMyc.

    Tim smatra da je moguće objašnjenje da pojačana ekspresija dSirt6 kod vinskih mušica poboljšava popravljanje grešaka na DNA te da smanjuje ekspresiju RTE, što su dve dodatne funkcije Sirt6 koje su snažno povezane sa starenjem i dugovečnošću. Ovo zapažanje u skladu je s ranijim nalazima da SIRT6 poboljšava popravak dvolančanih lomova DNA, jednog od tipova oštećenja našeg genetskog materijala.

    Autori pišu da je poslednjih godina identifikovano nekoliko malih molekula aktivatora gena Sirt6, što otvara mogućnost da bi se njihovom primenom mogla pojačati aktivnost ovog enzima te bi ti spojevi mogli da se koriste u produženju zdravlja ljudi i lečenju bolesti povezanih sa starenjem.

    Zašto baš Sirt6?
    Sirt6 nije jedini gen koji učestvuje u popravljaju DNA. No, voditeljka novog istraživanja Vera Gorbunova smatra da je on iz terapeutske perspektive zanimljiviji od drugih jer se čini da je popravak DNA njegova glavna funkcija.

    Na primer, gen FOXO3 takođe učestvuje u popravljanju DNA, no budući da je zadužen i za neke druge funkcije u ćeliji, pojačavanje njegove funkcije imalo bi uticaja i na neke druge bitne mehanizme u ćeliji. To Sirt6 čini jednom od potencijalnih meta za razvoj novih anti-ejdžing terapija.

    No treba imati na umu da je put od laboratorija do lekova obično vrlo dug.

  • Trivić:“Pojačaće se saradnja sa privredom na ovom planu”

    Trivić:“Pojačaće se saradnja sa privredom na ovom planu”

    Ministar prosvjete i kulture Republike Srpske Natalija Trivić najavila je da će se intenzivirati saradnja sa privredom da se aktivnije uključi u saradnju sa školama o pitanju praktične nastave učenika kod poslodavaca.

    Trenutni podaci govore da je zaključno sa prošlom godinom praktičnu nastavu pohađalo 3.468 učenika kod 963 privredna subjekta. Njih oko 79 je podsticalo učenike na praksi i kroz određene finansijske podsticaje, rekla je Trivićeva.

    Trivićeva je u obraćanju poslanicima u Narodnoj skupštini napomenula da je resorno ministarstvo prije tri godine uradilo veliku aktivnost, pokrenuvši obavljanje praktične nastave sa poslovnom zajednicom i privrednicima.

    – To je u tom momentu išlo očekivanim razvojem. Bez obzira što je u posljednje dvije godine zbog pandemije i mjera usporen proces angažovanja đaka na praktičnoj nastavi u preduzećima, Ministarstvo nije baš u potpunosti zadovoljno na koji način se to odvija – dodala je Trivićeva.

    Podsjetila je da su sa poslodavcima radili na reviziji zanimanja, novim nastavnim planovima i programima, upisnim politikama, mijenjali zakon.

  • Advokati žestoko protiv uvođenja fiskalnih kasa

    Pred narodnim poslanicima danas će se naći Prijedlog zakona o fiskalizaciji, a ako budu slušali advokate, neće biti usvojen. Bar ne onako kako je prvobitno planirano.

    Naime, predsjednik Advokatske komore Republike Srpske, Dalibor Mrša, 24. decembra protekle godine je Zakonodavnom odboru Narodne skupštine RS uputio dopis u kojem, između ostalog, navodi argumente protiv fiskalizacije advokatskih usluga. Najkraće rečeno, smatra da Narodna skupština treba da odredi izuzetke od primjene Zakona.

    – Advokatska kancelarija nije samostalna trgovinska radnja, niti se rad advokata može izjednačiti sa radom drugih privatnih preduzetnika. Djelatnost advokata je krajnje kompleksna sa brojnim trajnim obavezama i posljedicama koje su od krucijalnog značaja za svakog klijenta i demokratiju u zajednici – navedeno je u dopisu Advokatske komore Srpske, uz pojašnjenje da “nagrade za izvršenu djelatnost advokata, prema Tarifi o nagradama i naknadi troškova za rad advokata, zavisi od vrste spora, od vrijednosti spora u parničnim postupcima, te od težine krivičnog djela u krivičnom postupku”.

    Da li su argumenti Advokatske komore dovoljno snažni da bi se napravio ustupak pitali smo poslanika Srđana Mazalicu, koji je jedan od članova Zakonodavnog odbora Narodne skupštine RS. Mazalica je istakao da je u proteklom periodu na tu temu razgovarao s predstavnicima Advokatske komore, te da je glavni cilj pronalazak rješenja koje će biti svima “po mjeri”.

    – Krajnji rezultat zavisi od nekih tehničkih rješenja, ali i odnosa prema drugim zakonima. S jedne strane, maksimalno ćemo se založiti da uvažimo objektivne okolnosti specifičnosti poslovanja advokatske djelatnosti, ali opet, s druge strane, najvažnije je da zakon bude pravičan i jednak za sve – kratko je prokomentarisao Mazalica.

    Kako saznajemo, jedna od opcija je da se predloženi Zakon donekle izmijeni amandmanima, a u kojoj mjeri i na koji način saznaćemo na današnjoj sjednici Narodne skupštine.

    Potpredsjednik Narodne skupštine Republike Srpske i banjalučki advokat Milan Petković smatra da su primjedbe Advokatske komore opravdane, jer ova djelatnost nije fiskalizovana ni u jednoj zemlje regiona i Evrope. Ukoliko bi stupila na snagu, tvrdi da bi, pored štete koju bi nanijela advokatima, suočila građane s većim troškovima advokatskih usluga, jer bi im odmah morali biti ispostavljeni svi računi. Petković ne isključuje mogućnost štrajka, ukoliko primjedbe Advokatske komore ne budu bile uvažene.

    – Nedavno se, upravo zbog najavljene fiskalizacije, u Crnoj Gori održao štrajk, kojem je i naša advokatska komora pružila podršku. Upravo zbog tog pritiska do fiskalizacije nije došlo – podsjetio je Petković.

  • Gradnjom više parkova u Evropi mogli bi se spasiti životi desetina hiljada ljudi

    Gradnjom više parkova u Evropi mogli bi se spasiti životi desetina hiljada ljudi

    Izgradnjom više parkova u evropskim gradovima mogli bi se spasiti životi hiljada ljudi, pokazalo je istraživanje čiji su rezultati objavljeni u medicinskom časopisu Lancet.

    Za istraživanje korišteni su podaci iz 1.000 gradova te je utvrđeno da bi postojanje više parkova moglo značiti sprečavanje smrti i do 43.000 ljudi.

    To podrazumijeva da se stanovnicima gradova Starog kontinenta ne omoguće samo parkovi, već i da im budu dostupnije i šumske i vodene površine. Ustanovljeno je da zelena površina od najmanje 0,5 hektara ne bi smjela biti udaljena od svakog doma više od 300 metara, podaci su Svjetske zdravstvene organizacije (WHO).

    Međutim, kako kazuju podaci Australskog katoličkog univerziteta i Univerziteta u Manchesteru, 62 posto stanovništva evropskih gradova nemaju pristup zelenim površinama. Ovaj problem je posebno izražen među stanovništvom siromašnih dijelova grada.

    Stručnjak za šumarstvo Cecil Konijnendijk preporučuje urbanistima da prilikom planiranja primjenjuju pravilo 3-30-300. Ono podrazumijeva da svaki stanovnik iz svog doma mora moći vidjeti tri stabla, da 30 posto njegovog kvarta čine stabla i da od parka ne smije biti udaljen više od 300 metara.

    Istraživanjima je utvrđeno i to da se boravkom na zelenim površinama poboljšava mentalno zdravlje te da se smanjuje rizik od srčanih oboljenja. Mozak djece koja pohađuju škole, koje imaju više prirodnog okruženja, se bolje razvija. Shodno tome, manje je izgledno da će imati probleme u mentalnom zdravlju.

    Ljekari smatraju da boravak i na jezerima, rijekama i plažama također ima koristi po zdravlje čovjeka – pozitivno se odražava ne mentalno zdravlje.

    U Evropskoj uniji se finansiraju projekti gradnje pješačkih staza koje imaju veliki broj stabala. Istraživači sugerišu da se parkovi grade na neiskorištenom urbanu prostoru – kao što su bivše industrijske zone. Osim toga, sugerišu gradnju zelenih površina na krovovima zgrada i gradnju manjih, “džepnih” parkova.

  • Škrbić podvlači: Samoinicijativno korištenje antibiotika može biti jako opasno

    Škrbić podvlači: Samoinicijativno korištenje antibiotika može biti jako opasno

    Mnogi građani na svoju ruku uzimaju antibiotike, iako od ljekara nisu dobili recept, što može biti jako opasno.

    „Ono što je posebno zabrinjavajuće je da ljudi na svaku prehladu, prvo što pomisle je da uzmu antibiotik. Mi ljekari stalno napominjemo da su antibiotici lijekovi za bakterije. Ljudi ne prave razliku između virusa i bakterija. Većina infekcija koje se javljaju u dječijoj i kasnijoj dobi su virusne infekcije. Za njih imamo jako malo lijekova, zovemo ih antivirusni lijekovi, koji mogu pomoći“, rekao je Škrbić.

    Što se tiče bakterijskih infekcija, tu imamo jako mnogo preparata i lijekova, i oni se zovu antibiotici. Čestom upotrebom antibiotika, u svom organizmu razvijate takozvane rezistentne sojeve mikroorganizama, to su otporni sojevi, objašnjava Škrbić. Ciklus razmožavanja bakterija kao virusa je veoma brz.

    „Ako tu bakteriju izložite antibiotiku, on se veoma brzo prilagodi, na neki način se zaštiti i postane otporan na taj antibiotik, vi njega više ne možete koristiti. Doktori i farmaceuti ne bi trebali da daju antibiotik bez doktorskog recepta“, jasan je Škrbić.

    Govoreći o biljnim preparatima, koji građani takođe često koriste misleći da ne mogu biti opasni, Škrbić napominje da je ogromna većina lijekova koji se danas koriste upravo izdvojena iz biljaka. Naveo je primjer grejpfruta, koji u interakciji sa drugim lijekovima može da izazove teška oštećena jetre i mišića, što može bito po život opasno. Napominje da moramo biti obazrivi i sve reći svom doktoru.

    Škrbić kaže da čovječanstvo ulazi u jedan ogroman problem da sadašnji antibiotici više neće biti djelotvorni kod jednostavnijih bolesti.

    „U zadnje dvije godine je došlo do nekontrolisanog porasta upotrebe antibiotika tokom epidemije virusa korona. Ništa pomogli nismo, samo smo značajan broj pacijenata uveli u jedno jako opasno stanje da su kasnije zbog nemogućnosti, odnosno zbog bakterijske rezistencije i uništavanja crijevne bakterije u našem organizmu dolazili u situaciju da nam pacijenti počinju oboljevati od nekih bakterija, sepsa koje kasnije nismo mogli rješavati, što se dešavalo i u drugim razvijenim zemljama“, rekao je Škrbić.

  • Za sedam godina BiH ostala bez pola miliona ljudi

    Za sedam godina BiH ostala bez pola miliona ljudi

    Sa 3.531.159 ljudi, koliko ih je, zajedno sa 196.000 nerezidentnih, popisano 2013. godine, BiH je spala na 3.045.890 stanovnika, koliko ih je bilo 2020. godine, što znači da smo za sedam godina u minusu za oko 485.000 građana.

    Pokazuje to analiza demografa Steve Pašalića, koju je ustupio “Nezavisnim novinama”, a u kojoj je vidljivo da je populacioni gubitak posebno izražen ako nove podatke uporedimo sa onima iz 1991. godine, kada je u BiH bilo 4.377.033 ljudi.

    Pašalić, na osnovu detaljne analize, zaključuje da je BiH najbrže od svih manje razvijenih zemalja na području Balkana prošla kroz demografsku tranziciju, te je, prema relevantnim pokazateljima, rangirana među demografski najkritičnije evropske zemlje.

    “Republika Srpska je danas u dubokoj demografskoj krizi tj. recesiji, što znači da su procesi i trendovi u kretanju i razvoju stanovništva Srpske poremećeni, tako da ugrožavaju njen ne samo populacioni već i društveno-ekonomski razvoj i progres. Posebno je važno istaći da su korijeni demografske krize u Srpskoj duboki, međusobno kauzalno povezani i dugoročni, od kojih dio njih ima endogene tj. unutrašnje, a dio egzogene tj. spoljne uzroke”, naveo je Pašalić.

    On upozorava da je od 1996. do 2020. godine opšta stopa nataliteta u Srpskoj u konstantnom padu, a 2011. godine prvi put je broj živorođenih pao ispod 10.000.

    “Zajedničko djelovanje niskog fertiliteta, iseljavanja mladih i nepovoljne starosne strukture doveli su do početka procesa demografskog izumiranja određenih područja u Srpskoj”, naglašava Pašalić.

    Ističe i da promjene u starosnoj strukturi stanovništva Republike Srpske prate dva paralelna trenda – povećanje udjela starih 65 i više godina (više od 20 odsto) i opadanje udjela mladih do 14 godina (13,4 odsto).

    “Stanovništvo Republike Srpske prešlo je iz stadijuma demografske starosti, potom stadijuma duboke demografske starosti i već se nalazi na početnoj granici najdublje demografske starosti”, istakao je Pašalić.

    U posljednjih sedam godina iz BiH se, dodaje on, iselilo 228.720 stanovnika. Na popisu 2013. godine, u Ribniku je popisano 6.048 stanovnika, a prema procjenama Republičkog zavoda za statistiku, 2020. ih je bilo 5.175.

    “Nažalost, uprkos svim našim naporima, odlaze nam mladi ljudi, jer ne mogu da se zaposle. Sve smo mjere uveli, ali teško je zadržati mlade. Ovdje ostaje starije stanovništvo”, kaže za “Nezavisne novine” Nebojša Karać, načelnik opštine Ribnik.

    U susjednoj opštini Mrkonjić Grad 2013. godine popisana je 16.671 osoba, a 2020. godine ih je, prema procjenama, bilo 14.622.

    “Mi nizom mjera, kroz dosta sredstava, pokušavamo podržati mlade. Istina, unazad 50 godina mi smo poznati kao kraj po tome što ljudi rade vani. Ali prije su ljudi išli i vraćali se, ovdje pravili kuće i vikendice. A sada odlaze, odvedu ženu i djecu i dođu na 15 do 20 dana godišnje”, pojašnjava za “Nezavisne novine” Dragan Vođević, načelnik opštine Mrkonjić Grad.

    I demograf Pašalić ističe da imamo značajne ljudske resurse u dijaspori, a taj ljudski kapital, naglašava, treba da iskoristimo.

    “Dakle, mjere se moraju usmjeriti i prema našem stanovništvu koje je izvan zemlje. Najavljen je i popis – registracija našeg stanovništva koje je u iseljeništvu. Ukoliko se to dobro uradi, biće to kapitalni podaci za modeliranje nekih demografskih mjera”, naveo je Pašalić.

    U Republici Srpskoj bi, predlaže on, prva mjera bila da se donese odluka da se svaka investicija iz inostranstva oslobodi poreza na dobit narednih deset godina, ali i za stanovništvo u pasivnijim krajevima kako bi se zadržalo na tim prostorima.

    Ističe da postoje mjere populacione politike koje se mogu primijeniti odmah. Recimo, kako smatra, treba izjednačiti plaćeno porodiljsko odsustvo sa platom koju žene imaju za vrijeme rada, a nezaposlenim porodiljama dati prosječnu platu. Porodice sa više djece, smatra on, moraju imati značajnije poreske olakšice.

    Ipak, dugoročne mjere daju najbolji efekat, pa Pašalić, recimo, ističe da je u tom kontekstu bitna snažna ekonomija koja osigurava radna mjesta i stabilne izvore prihoda. Bitno je, dodaje, obezbijediti i pristup finansijski pristupačnom stambenom smještaju za porodice.

    “Najbolji način rješavanja problema smanjenja broja stanovnika je stvoriti uslove da mladi mogu graditi svoju budućnost”, zaključio je Pašalić.

  • Taksisti u BiH razmišljaju o povećanju cijena

    Taksisti u BiH razmišljaju o povećanju cijena

    Zbog poskupljenja goriva, ali i nekih drugih stvari kao što su usluge servisa i potrošnog materijala za automobile, mnogi taksisti iz Bosne i Hercegovine razmišljaju da povećaju cijene usluga prevoza taksijem, a neki od njih su to već i učinili.

    Naime, kako su “Nezavisne” pisale prije nekoliko dana, gorivo na benzinskim pumpama je od početka godine poskupjelo nekoliko puta.

    Dragan Purišić, predsjednik Udruženja “Banjalučki taksi” iz Banjaluke, kazao je da taksisti iz ovog grada razmišljaju o povećanju cijene svojih usluga, ali da još nisu utvrdili koja bi to cijena mogla da bude.

    “Već razmišljamo u tom smjeru. Jedan od prijedloga je da se ide na potrošnju najmanje dva litra goriva, odnosno da vožnja najmanje bude naplaćena pet KM. Drugi prijedlog je da se ide na 2,5 KM start, a 1,70 KM vožnje po kilometru”, objašnjava Purišić.

    Prema njegovim riječima, od početka godine gorivo je već dva puta poskupjelo, te i drugi troškovi rastu, tako da im je povećanje cijena usluga jedino rješenje ako žele pozitivno poslovati.

    “Troškovi se konstantno povećavaju, a gorivo stalno ide gore, a sada je i nakon praznika opao i posao za 40 odsto, te nemamo drugog rješenja nego da povećamo cijene, ali još nismo odlučili na koji način i koja bi to cijena mogla da bude”, naveo je Purišić.

    Hasib Lošić, taksista “Sarajevo Taxija” iz ovog grada, kazao je da, iako je gorivo već nekoliko puta poskupjelo, još nisu razmišljali o povećanju cijena usluga vožnje taksijem.

    “Povećavaju se troškovi i mi već radimo na granici ekonomske opravdanosti, ali još nismo konkretno odlučili da li ćemo poskupljivati usluge. Sve je dosad poskupjelo, pa nismo htjeli da i mi građanima budemo udar na budžet, koji je već skroman. U narednom periodu ćemo vidjeti kakva će biti situacija te da li ćemo možda poskupljivati. Trenutno je 1,90 KM startna polazna cijena, dok 1,20 KM iznosi svaki pređeni kilometar, te je ova cijena na snazi već pet godina”, naveo je Lošić.

    Kako su rekli za “Nezavisne” u jednoj taksi službi iz Mostara, usluge prevoza taksijem u ovom gradu su poskupjele prije nekoliko dana, i to najviše zbog poskupljenja goriva.

    “Usluge prevoza taksijem smo morali povećati zbog povećanja troškova, kako goriva, tako i nekih drugih stvari, kao što su održavanje automobila, odnosno usluga servisa i potrošnog materijala za automobile, pa smo morali i mi povećati cijene svojih usluga kako bi bili likvidni”, naveli su iz ove mostarske taksi službe.

    Dodali su da su minimalno podigli cijene, te je po jednom pređenom kilometru potrebno izdvojiti 1,20 KM.

    “Startna polazna cijena je 2,5 KM, ali je u nju uključen prelazak dva i po kilometra, tako da smo minimalno digli cijene kako bismo opstali”, istakli su iz ove taksi službe.

    TAKSI CIJENA PREVOZ