Kategorija: Društvo

U periodu od 2004. do 2019. godine iz budžeta svih nivoa vlasti u BiH političkim strankama je isplaćeno 300,9 miliona KM, podatak je Centralne izborne komisije BiH.

Uprevodu, stranke su za tih 16 godina prosječno godišnje dobijale 18,8 miliona KM. Poređenja radi, to je više od prošlogodišnjeg pojedinačnog budžeta Suda BiH, Tužilaštva BiH, ili skoro duplo više od budžeta Vlade RS u 2021. godini. Najviše novca dobile su najveće političke partije u BiH.

Od 2004. do 2008. budžetska izdvajanja za stranke su konstantno rasla, u periodu od 2009. do 2012. bilo je manjih oscilacija, da bi 2013. godine ta izdvajanja pala za 12,27 odsto.

Međutim, od 2014. do 2018. godine budžetska izdvajanja ponovo rastu u procentima od dva ipo do tri odsto godišnje, dok su 2019. godine porasla za 1,7 procenata u odnosu na sredstva izdvojena u prethodnoj godini.

U pomenutom periodu od 2004. do 2019. političkim subjektima je iz budžeta Republike Srpske isplaćeno nešto više od 53 miliona maraka, iz budžeta FBiH 50,8 miliona, a najviše iz budžeta optina i gradova u cijeloj BiH, čak 119,3 miliona KM.

CIK BiH
U Izvještaju CIK najnoviji podaci su za 2019. godinu, a tada je iz budžeta Republike Srpske političkim subjektima isplaćeno 3,5 miliona maraka.

U skladu s odredbama Zakona o budžetu institucija BiH, novac se u budžetu obezbjeđuje za finansiranje političkih stranaka, odnosno koalicija političkih stranaka i nezavisnih kandidata zastupljenih u Parlamentarnoj skupštini i parlamentarnih grupa, odnosno klubova poslanika i delegata u PS BiH. Ukupna sredstva ne mogu prelaziti 0,2 odsto budžeta BiH u kalendarskoj godini.

Političkim strankama, odnosno koalicijama političkih stranaka, sredstva se raspodjeljuju na način da se: 30 odsto novca dijeli jednako svim političkim strankama i koalicijama koje su osvojile mandate, 60 odsto prema broju poslaničkih, odnosno delegatskih mandata, koje svaka politička stranka, koalicija političkih stranaka, odnosno nezavisni kandidat ima u trenutku dodjele mandata, a 10 odsto raspoređuje parlamentarnim grupama srazmjerno broju poslaničkih mjesta koja pripadaju manje zastupljenom polu.

U Republici Srpskoj, u skladu sa Zakonom o finansiranju političkih stranaka iz budžeta Republike, grada i opštine, sredstva se izdvajaju iz budžeta za: finansiranje dijela troškova redovnog rada političkih stranaka, koalicija, nezavisnih poslanika odnosno odbornika; pokriće dijela troškova izborne kampanje političkih stranaka, koalicija, nezavisnih lista i nezavisnih kandidata kojima su potvrđene izborne liste; pokriće dijela troškova rada poslaničkih, delegatskih i odborničkih klubova i grupa.

Sredstva izdvojena za finansiranje troškova redovnog rada političkih stranaka, koalicija, nezavisnih zastupnika, odnosno odbornika ne mogu biti manja od 0,2 odsto ukupnih budžetskih prihoda iz prethodne godine, a raspoređuju se na način: 20 procenata u jednakim iznosima svim političkim strankama i koalicijama koje imaju poslanike u skupštini i nezavisnim poslanicima, a 80 odsto se raspoređuje srazmjerno broju osvojenih mandata.

Kada je u pitanju novac iz budžeta za izbornu kampanju, on se obezbjeđuje u budžetu za godinu u kojoj se održavaju izbori u iznosu ne manjem od 0,05 odsto ukupnih budžetskih prihoda iz prethodne godine.

Dan uspostavljanja Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH – 21. novembar republički je praznik i neradni dan, u skladu sa Zakonom o praznicima Republike Srpske, saopšteno je iz Ministarstva uprave i lokalne samouprave Republike Srpske.

U dane praznika Republike ne rade republički organi i organizacije, organi jedinice lokalne samouprave, preduzeća, ustanove i druge organizacije i lica koja profesionalno obavljaju uslužne i proizvodne djelatnosti, navedeno je u saopštenju.
Navedenim Zakonom je propisano da će načelnik opštine, odnosno gradonačelnik odrediti koja su preduzeća, ustanove i druge organizacije sa područja jedinice lokalne samouprave dužni da rade, radi zadovoljenja neophodnih potreba građana, u dane praznika Republike i u kom obimu, saopšteno je iz Ministarstva.

U šest kantona u FBiH sa apsolutnom bošnjačkom većinom, Zeničko-dobojskom, Unsko-sanskom, Tuzlanskom, Srednjobosanskom, Sarajevskom i Bosansko-podrinjskom, u čak 24 ministarstva, od postojećih 46, nema zaposlenog nijednog Srbina.

Potvrdio je ovo za “Glas Srpske” predsjednik Odbora za zaštitu prava Srba u FBiH Đorđe Radanović, komentarišući nedavnu izjavu predsjednika SDA Bakira Izetbegovića da se u Republici Srpskoj sprovodi “težak aparthejd”, te da toga navodno nema u FBiH.

“U tim prozivkama mu se priključio i bošnjački član Predsjedništva BiH Šefik Džaferović. Oni drže predavanje o ugroženosti Bošnjaka u Srpskoj, iako u svakoj opštini radi značajan broj Bošnjaka, a kao primjeri se mogu uzeti Prijedor, Doboj, Bijeljina ili, recimo, Zvornik. S druge strane, bošnjačke političke partije, iako se javno zalažu za poštovanje Ustava i utvrđenih principa multietničnosti u kantonima kojima vladaju, pokazuju da je sve to laž, nema Ustavom zagarantovane multietničnosti. Tamo gdje su oni na vlasti zaposleni Srbi u organima uprave mogu se nabrojati na prste dvije ruke”, kaže Radanović, argumentujući to podacima objavljenim u Specijalnom izvještaju Ombudsmana BiH o učešću konstitutivnih naroda u organima vlasti na svim nivoima vlasti.

Prema podacima iz ovog izvještaja, u Zeničko-dobojskom kantonu od 479 zaposlenih u javnoj upravi ima samo 16 Srba.

U Unsko-sanskom kantonu od 181 zaposlenog tek je pet Srba, a slično je i u Tuzlanskom kantonu, gdje od 349 javnih službenika deset ih je iz reda srpskog naroda, a u Srednjobosanskom od 375 – osam.

Ništa bolje nije ni u Sarajevskom, u kojem je od 796 službenika samo 15 Srba, a u Bosansko-podrinjskom od 173 tek četiri.

Sumirajući ove brojeve može se doći do podatka da od ukupno 2.350 zaposlenih u kantonalnim ministarstvima, ali i raznim direkcijama i zavodima, platu prima tek 71 pripadnik srpskog naroda, što je manje od tri odsto.

Prema riječima Radanovića, tužno izgleda broj od ukupno 15 zaposlenih Srba u cijelom Kantonu Sarajevo, gradu u kojem bi prema ustavima FBiH i ovog kantona trebalo da bude zaposleno najmanje 210 Srba u administraciji.

Broj zaposlenih pripadnika srpskog naroda, kako kaže, u svakom organu vlasti bi morao biti proporcionalan broju srpskog stanovništva na određenom području prema popisu iz 1991. godine, pojasnivši da bi prema tome 18 odsto svih zaposlenih u organima vlasti u FBiH trebalo da budu srpske nacionalnosti.

Umjesto toga, istakao je, u velikom broju kantonalnih ministarstava sa bošnjačkom većinom jednostavno nema pripadnika srpskog naroda ili su oni poput neke endemske vrste.

“U Federalnom inspektoratu zaposleno je oko 170 ljudi, od čega je nula Srba. Da li je moguće da nijedan Srbin nije dovoljno pametan, ni školovan da bude inspektor”, zapitao se Radanović.

Federalni nivo

Prema podacima iz Specijalnog izvještaja Ombudsmana BiH, slična porazna slika je i na nivou FBiH, gdje od 3.800 zaposlenih, samo 97 Srba radi u nekom od organa vlasti, od čega šest na nekom rukovodećem mjestu.

Prema istraživanju koje je sproveo Populacioni fond UN (UNFPA) predviđa se da je 23.000 mladih u BiH već preduzelo konkretne korake i da će se vrlo vjerovatno iseliti u narednih 12 mjeseci.

Upozorio je na ovo juče u Sarajevu Džon Kenedi Mesoti, predstavnik UNFPA za BiH i naveo da se prezentacijom izvještaja o emigraciji mladih iz BiH pokušava podići uzbuna.

“Svi, čini se, to znaju i žele nešto da urade. Ali, ono što se radi nije dovoljno da bi se obezbijedilo da mladi ostanu u ovoj zemlji. Ljudi se sele i to je u ljudskoj prirodi. Ako ne budemo radili na rješavanju korijena problema, od potencijala koji postoji danas ostaće prazna zemlja”, upozorio je Mesoti.

Dodao je da među 23.000 mladih koji namjeravaju da se isele iz BiH najviše onih između 18 i 29 godina.

“U proteklih nekoliko godina je između 50.000 i 55.000 ljudi napuštalo ovu zemlju godišnje. Stvari se samo ubrzavaju i vrijeme je da se ovom pitanju da prioritet koji zaslužuje”, istakao je Mesoti.

Ingrid Mekdonald, rezidentni koordinator UN istakla je da je već godinama poznat problem da mladost u BiH želi da napusti ovu zemlju.

“To više nije vijest jer su brojke mladih koji odlaze visoke. Za svoj odlazak navode različite razloge, poput ekonomskih prilika, radnih mjesta koja omogućavaju napredovanje”, rekla je Mekdonaldova.

Ognjen Vukojević, predstavnik Omladinskog savjeta Republike Srpske rekao je da ono što nije dobro i zašto žele da upale crveni alarm je nezadovoljstvo mladih.

“U BiH je visok stepen korupcije, nemogućnost zapošljavanja i egzistencijalni problemi su ono što mlade tjera iz ove zemlje”, poručio je Vukojević.

Stevo Pašalić, demograf ističe za “Nezavisne novine” da su migracije jedan od najveći problema u BiH.

“Stanje jeste vrlo alarmantno i sada je prisutno iseljavanje kompletnih porodica, što znači da imaju karakter trajnog imigriranja”, kazao je Pašalić i ističe da su ekonomski razlozi ključ odlaska.

“Naše tržište je ograničeno, ljudi imaju visoke kvalifikacije a nemaju adekvatna radna mjesta”, kazao je Pašalić i ističe da ono što bi zadržalo stanovništvo da ne napušta BiH je siguran i dobro plaćen posao.

“Ovo su jako alarmantni podaci, jer odlazak ljudi u najreproduktivnije periodu je najveći gubitak”, kazao je Pašalić.

Prema istraživanju UNFPA, koje je sprovedno na uzorku od 5.001 mlade osobe, gotovo 73 odsto ispitanika navelo je da je životni standard u njihovom neposrednom okruženju stagnirao ili se pogoršao.

Iseljavanje je glavni faktor za smanjenje stanovništva BiH, za koje se predviđa da će pasti ispod 1,6 miliona do 2070. godine sa današnjih 3,5 miliona stanovnika.

Iseljavanju najčešće teži populacija od 18 do 24 godine i muškarci, sa srednjim obrazovanjem, bez posla, bračnog statusa ili oni koji imaju dvojno državljanstvo, porodicu ili prijatelje u inostranstvu.

Istraživanje UNFPA pokazalo je da, što je stabilnija situacija sa poslom kod mlade osobe, manja je vjerovatnoća da će razmišljati o preseljenju.

Razlozi zbog kojih mladi navode interesovanje za iseljavanjem su nepovoljni socio-ekonomski uslovi, velika nezaposlenost, nedostatak kvalitetnih javnih usluga, kao i okruženje koje ne pruža podršku, uz izostanak prilika za lični i profesionalni razvoj.

Sindikati rudara sedam rudnika FBiH danas su se okupili ispred zgrade uprave Rudnika Kreka u Tuzli gdje su negodovali zbog Odluke o smanjenju plate predviđene novim Pravilnikom o radu i učinku.

Nakon toga je održana zajednička sjednica na kojoj je najavljen protest za 23. novembar u Sarajevu.

Kako su posjasnili sindikati, novi pravilnik je neprihvatljiv.

“Znači da će rudar sa platom od 850 KM, govorim o kopaču i bageristi, imati osnovnu platu 570 KM. To vam sve govori”, rekao je Zuhdija Tokić, predsjednik Sindikat rudara Kreke. Slično razmišljaju i rudari iz Zenice i upozoravaju na sve veći odliv radne snage, posebno mlađe. Primjera radi, Rudnik Zenica je prošle godine ima 1.346 zaposlena, danas 1.050.

“Rudari krvavo zarade svoje plate. Ovaj novi pravilnik oni mogu primjeniti, samo ne znam hoće li imati kome. Kome? Oni ako to primjene to, nema rudnika, nema radnika. Niko više neće džaba raditi”, poručio je Elvedin Avdić, predsjednik Sindikata rudnika Zenica.

Sindikati su održali zajednički sastanak u Tuzli te donijeli nekoliko zaključaka koje će uputiti Vladi FBiH i Elektroprivredi BiH. Kazali su da traže uvezivanja radnog staža, kontrola metodologije utrđivanja kaloričnih vrijednosti uglja, stavljanje van snage novog pravilnika o radu i radnom učinku, poštivanje kolektivnog ugovora te smjenu generalnog direktora “Elektroprivrede” Admira Andelije.

“Generalni direktor ovih dana kroz medijske nastupe tvrdi da sve ovo što mi radimo, rade pojedinci, da ogromna većina radnika u rudnicima u sastavu koncerna podržava aktivnosti Elektroprivrede i namjere da izvrši restukturiranje rudnika u sastavu koncerna“, naglasio je Sinan Husić, predsjednik Sindikat rudara FBiH.

Rudari planiraju 23. novembra organizovati protest u Sarajevu te poručuju da su jedinstveni u borbi za svoja prava i radna mjesta.

U Republici Srpskoj prijevremeno je rođeno oko osam odsto beba od ukupnog broja poroda, saopšteno je iz Univerzitetskog kliničkog centra /UKC/ Republike Srpske.

Iz ove zdravstvene ustanove ističu da se na UKC-u zbrinjavaju prijevremeno rođene bebe iz čitave Republike Srpske kojima je da bi preživjele neophodan multidisciplinarni pristup, koji uključuje ljekare i medicinsko osoblje različitih specijalnosti.

Povodom obilježavanja Međunarodnog dana prijevremeno rođene djece, iz UKC-a napominju da je prijevremeno rođenje vodeći uzrok smrtnosti djece mlađe od jedne godine i drugi vodeći uzrok smrtnosti djece mlađe od pet godina, te da svake godine, zbog prijevremenog rođenja, u svijetu umire milion beba.

“Cilj obilježavanja ovog međunarodnog dana je svjesnost o prijevremenom rođenju i skretanje pažnje javnosti na problem prijevremenog rođenja, odnosno rođenja prije 37. sedmice trudnoće, koje je vodeći uzrok smrti novorođenčadi i u razvijenim i nerazvijenim zemljama”, navodi se u saopštenju.

Iz UKC-a su dodali da se jedna od deset beba rodi prije vremena širom svijeta, dok se svake godine prije vremena rodi 15 miliona beba.

“Naše mrvice se zbrinjavaju u Klinici za dječije bolesti UKC-a Srpske, tačnije u Odjeljenju patološke neonatologije sa prematuritetom i Odjeljenju intenzivne njege i terapije, trudnice se porađaju u Klinici za ginekologiju i akušerstvo uz dvije babice i tri ljekara ginekologa, a porod je uglavnom završen carskim rezom”, navodi se u saopštenju.

U Odjeljenju patološke neonatologije sa prematuritetom prošle godine ukupno je hospitalizovano 729 djece. Od ukupnog broja, bilo je 4.118 terminske djece, odnosno djece iznad 37 nedjelja gestacije, a prije terminske 318, što je oko osam odsto od ukupnog broja novorođenih.

“Najmanja preživjela beba u našoj klinici je imala 490 grama, a najnezrelija beba od 24 nedjelje. U svijetu djeca 22 gestacione nedjelje se prihvataju i liječe, ali u literaturi se nađe podatak da svega šest odsto takve djece prežive sa mogućnošću povećanog rizika u daljem razvoju”, navodi se u saopštenju.

Nakon rođenja, prijevremeno rođene bebe se mogu suočiti sa nizom komplikacija uzrokovanih njihovom nezrelošću – respiratorni distres sindrom, otvoreni arterijski duktus koji može uzrokovati probleme sa srcem, nizak krvni pritisak, krvarenje u mozgu, retinopatija povezana sa prematuritetom, brojne infekcije, bronhopulmonarna displazija, nekrotizujući enterokolitis, zastoji u disanju.

Neposredno nakon rođenja, prijevremeno rođena beba biva odvojena od majke, zbog neophodnosti posebnog liječenja koje je veoma komplikovano i najčešće zahtijeva intenzivnu njegu. U tim okolnostima roditelji prijevremeno rođene djece izloženi su ogromnom stresu, osećaju nemoći, krivici, anksioznosti i strahu.

Pored pomoći stručnjaka, dragocjena im je i podrška drugih roditelja sa istim ili sličnim iskustvom. Iz tog razloga, osnovano je Udruženje roditelja prijevremeno rođene djece “Mrvice” koje pruža podršku roditeljima tokom njihovog često i višemjesečnog boravka u bolnici i mjesecima i godinama nakon otpusta iz bolnice.

U zavisnosti od gestacijske nedelje u kojoj su rođena, procenat prijevremeno rođene djece sa kasnijim dugoročnim zdravstvenim teškoćama kreće se od 30 do čak 60 odsto.

Najčešći problemi povezani sa prijevremenim rođenjem su kašnjenje u razvoju, retinopatija povezana sa prijevremenim rođenjem, problemi u socijalizaciji, organska oboljenja /sistema za varenje, srca, pluća, oštećenja sluha ili vida/, mentalna retardacija, teškoće u učenju ili poremećaj pažnje, cerebralna paraliza.