VRBAS Media

Autor: m88bogdanovic

  • Fizičari našli grešku u vremenu

    Fizičari našli grešku u vremenu

    Kvantna mehanika poznata je po svojim čudnim i često kontraintuitivnim idejama. Na veoma malim skalama, čestice se ne ponašaju kao svakodnevni objekti. Umjesto toga, one mogu postojati u više stanja istovremeno, što je koncept poznat kao superpozicija.

    Fizičari opisuju ovo ponašanje koristeći matematički objekat koji se zove talasna funkcija.

    Ipak, ova slika se kosi sa onim što opažamo u svakodnevnom životu, gdje objekti zauzimaju jedno određeno mjesto ili stanje u datom trenutku.

    Da bi ovo riješili, naučnici obično predlažu da, kada se kvantni sistem mjeri ili je u interakciji sa posmatračem, njegova talasna funkcija kolabira u jedan ishod, piše ScienceDaily.

    Moguće posljedice

    Sada, uz podršku Instituta za fundamentalna pitanja (FQxI), međunarodna grupa fizičara detaljnije je ispitala alternativna objašnjenja poznata kao modeli kvantnog kolapsa.

    Njihovi nalazi sugerišu da bi ove ideje mogle imati iznenađujuće posljedice po to kako se samo vrijeme ponaša, uključujući sitna ograničenja u tome koliko precizno se ono može mjeriti.

    Istraživanje objavljeno u “Physical Review Research” takođe nudi moguć način za testiranje ovih modela u odnosu na standardnu kvantnu teoriju.

    “Ono što smo uradili jeste da smo ozbiljno shvatili ideju da bi modeli kolapsa mogli biti povezani sa gravitacijom. A onda smo postavili veoma konkretno pitanje: Šta to podrazumijeva za samo vrijeme”, rekao je Nikola Bortoloti, doktorand u Muzeju i istraživačkom centru “Enriko Fermi” (CREF) u Rimu, Italija, koji je vodio studiju.

    Tokom osamdesetih godina prošlog vijeka istraživači su počeli da razvijaju teorije u kojima se kolaps talasne funkcije dešava spontano, bez potrebe za posmatranjem ili mjerenjem.

    Za razliku od tradicionalnih interpretacija kvantne mehanike, koje uglavnom nude različite načine razmišljanja o istim jednačinama, ovi modeli kolapsa daju predviđanja koja bi, u principu, mogla biti eksperimentalno testirana.

    “Ono što smo uradili jeste da smo ozbiljno shvatili ideju da bi modeli kolapsa mogli biti povezani sa gravitacijom. A onda smo postavili veoma konkretno pitanje: Šta to podrazumijeva za samo vrijeme”, rekao je Bortoloti.

    Dvije verzije

    On i njegove kolege Katalina Kurčeanu, Kristijan Piskićija, Lajoš Dioši i Simone Manti ispitali su dvije vodeće verzije ovih modela.

    Jedan je Dioši-Penrouz model, koji već dugo predlaže vezu između gravitacije i kolapsa talasne funkcije. Drugi je Kontinualna spontana lokalizacija.

    U svom novom radu, istraživači su uspostavili kvantitativnu vezu između ovog drugog modela i fluktuacija u prostor-vremenu uzrokovanih gravitacijom.

    Njihova analiza pokazuje da, ako ovi modeli kolapsa tačno opisuju stvarnost, onda samo vrijeme ne može biti savršeno precizno, navodi ScienceDaily.

    Umjesto toga, ono bi sadržalo ekstremno nizak nivo inherentne neodređenosti. Ovo bi postavilo fundamentalnu granicu za to koliko bi bilo koji sat ikada mogao biti precizan.

    “Kada jednom uradite proračun, odgovor je jasan i iznenađujuće umirujući”, rekao je Bortoloti.

    “Neodređenost je mnogo redova veličine ispod bilo čega što trenutno možemo da izmjerimo, tako da nema praktičnih posljedica za svakodnevno mjerenje vremena”, kaže Kurčeanu.

    “Naši rezultati eksplicitno pokazuju da savremene tehnologije mjerenja vremena ostaju potpuno netaknute”, dodao je Piskićija.

    Decenijama fizičari pokušavaju da ujedine kvantnu mehaniku sa gravitacijom. Svaka teorija radi izuzetno dobro u svom domenu.

    Novo istraživanje

    Kvantna mehanika opisuje ponašanje čestica na mikroskopskim skalama, dok opšta relativnost objašnjava kako gravitacija oblikuje strukturu univerzuma na velikim skalama, uključujući zvijezde i galaksije.

    Međutim, ova dva okvira tretiraju vrijeme na veoma različite načine.

    “U standardnoj kvantnoj mehanici, vrijeme se tretira kao spoljni, klasični parametar na koji ne utiče kvantni sistem koji se proučava”, objašnjava Kurčeanu.

    Nasuprot tome, opšta relativnost opisuje vrijeme kao nešto što se može rastezati i savijati pod uticajem mase i energije.

    “Neodređenost je mnogo redova veličine ispod bilo čega što trenutno možemo da izmjerimo, tako da nema praktičnih posljedica za svakodnevno mjerenje vremena”, rekla je Katalina Kurčeanu.

    Nadovezujući se na ranije ideje da bi kvantna mehanika mogla biti dio dublje teorije, novo istraživanje ukazuje na moguće veze između kvantnog ponašanja, gravitacije i samog toka vremena.

    Kurčeanu je naglasila važnost istraživanja nekonvencionalnih ideja u fizici, prenosi Telegraf.

    “Nema mnogo fondacija u svijetu koje podržavaju istraživanja o ovim vrstama fundamentalnih pitanja o univerzumu, prostoru, vremenu i materiji”, dodala je ona.

    Ističe da njihov rad pokazuje da se čak i radikalne ideje o kvantnoj mehanici mogu testirati preciznim fizičkim mjerenjima, i da je, umirujuće, mjerenje vremena ostalo jedan od najstabilnijih stubova moderne fizike.

    Ovaj rad je djelimično podržan kroz program Instituta FQxI “Svijest u fizičkom svijetu”.

  • Kakvo nas vrijeme očekuje sutra

    Kakvo nas vrijeme očekuje sutra

    U Republici Srpskoj i Federaciji BiH sutra će preovladavati promjenljivo oblačno i nestabilno vrijeme, uz kišu i pljuskove praćene grmljavinom, koji se očekuju već tokom noći i u jutarnjim časovima.

    U Semberiji će uglavnom biti suvo, dok će u ostalim krajevima padavine biti izraženije u prvom dijelu dana.

    Tokom dana u većini predjela padavine će postepeno slabiti i prestajati, uz pojavu sunčanih intervala, dok će se na sjeveru i dalje zadržati uslovi za prolaznu kišu i lokalne pljuskove.

    U večernjim časovima očekuje se novo naoblačenje sa juga, koje će ponegdje donijeti kišu, saopšteno je iz Republičkog hidrometeorološkog zavoda.

    Duvaće umjeren vjetar južnih smjerova, u Krajini i na planinama povremeno jak, dok će na sjeveru biti uglavnom slab do umjeren.

    Minimalna temperatura vazduha od osam do 13 stepeni, u višim predjelima oko pet, dok će maksimalna biti od 19 do 24, a u višim krajevima oko 15 stepeni.

  • Obustava saobraćaja 9. maja u centru Banjaluke

    Obustava saobraćaja 9. maja u centru Banjaluke

    Zbog obilježavanja Dana pobjede nad fašizmom, u Banjaluci će u subotu, 9. maja, biti obustavljen saobraćaj u Ulici kralja Petra Prvog Karađorđevića, na dijelu od Aleje Svetog Save do Ulice Marije Bursać u vremenu od 10.30 do 12.30 časova.

    – Za vrijeme trajanja obustave saobraćaja na linijama javnog prevoza putnika koje saobraćaju Ulicom kralja Petra Prvog Karađorđevića, dio od Aleje Svetog Save do Bulevara cara Dušana, biće izvršeno preusmjeravanje autobusa iz smjera sjevera iz Ulice kralja Petra Prvog Karađorđevića desno ulicama Vuka Karadžića, Ranka Šipke, lijevo na tranzit do kružnog toka, Bulevar cara Dušana i dalje registrovanom trasom, a u suprotnom smjeru autobusi saobraćaju registrovanom trasom, odnosno ulicama Kninska, Vidovdanska i dalje postojećom trasom – naveli su iz Gradske uprave Banjaluka.

  • Darko Mladić: General lošije nego juče, ne znamo koliko će izdržati

    Darko Mladić: General lošije nego juče, ne znamo koliko će izdržati

    General Ratko Mladić je lošije nego juče, rekao je za RTRS njegov sin Darko Mladić.

    – Stanje je isto samo lošije i dalje veoma zabrinjavajuće. Dobili smo uvjerenje da se izvještaj nezavisnih eksperata piše, pa ćemo vidjeti – dodao je Darko Mladić.

    Istakao je da će se tek vidjeti kakav će odgovor uslijediti.

    – Ako gledamo po njihovoj praksi, oni bi morali da ga puste, ali da li će to biti i u njegovom slučaju, ja ne znam – dodao je Darko Mladić.

    Advokatski tim generala Mladića podnio je nove podneske koje ukazuje haškom sudu da moraju izvršiti procedure koje su naložene.

  • Cijene benzina u SAD najviše u skoro četiri godine

    Cijene benzina u SAD najviše u skoro četiri godine

    Prosječna cijena benzina u Sjedinjenim Američkim Državama porasla je na 4,51 dolar po galonu, što je najviši nivo od jula 2022. godine, pokazali su podaci kompanije “GasBuddy”.

    Rast cijena povezuje se sa nastavkom sukoba u Iran i poremećajima u Ormuskom moreuzu, ključnom pravcu za globalni transport nafte, gdje je saobraćaj ograničen, prenio je ABC.

    Prema navodima “GasBuddyja”, cijena benzina porasla je za 21 cent po galonu u odnosu na prošlu nedjelju, dok je od početka sukoba krajem februara skuplja za više od 1,5 dolara po galonu.

    Glavni analitičar kompanije Patrik Dehan upozorio je da bi cene mogle da nastave da rastu zbog niskih zaliha i neizvesnosti na tržištu.

    “Zalihe benzina u SAD su već na višegodišnjim sezonskim minimumima, što znači da će se cijene suočiti sa još većim pritiskom na rast”, ​​rekao je Dehan.

    U međuvremenu, Centralna komanda SAD pokrenula je operaciju za obezbjeđivanje prolaza komercijalnih brodova kroz moreuz, dok su američki zvaničnici optužili Iran za napade na trgovačke brodove i ometanje plovidbe.

    Američki ministar odbrane Pit Hegset poručio je da Iran mora da omogući slobodan prolaz brodovima, upozorivši na moguće posledice ukoliko se napadi nastave.

  • Koliko porodilja je dobilo pomoć Grada Banjaluka?

    Koliko porodilja je dobilo pomoć Grada Banjaluka?

    Grad Banjaluka nastavlja da razvija sistemsku podršku porodici kroz niz mjera, među kojima se izdvajaju novčana pomoć za rođenje djeteta i proširena podrška za vantjelesnu oplodnju, s ciljem poboljšanja demografske slike i kvaliteta života građana.

    Naime, od uvođenja novčane pomoći za rođenje djeteta u oktobru 2021. godine, ovu mjeru iskoristilo je 9.128 porodilja, za šta je iz budžeta izdvojeno ukupno 4.683.450 KM, saopšteno je iz Odjeljenja za brigu o porodici i demografiju.

    Pravo na ovu pomoć

    Pravo na ovu pomoć ostvaruje se na osnovu podnesenog zahtjeva, koji se predaje putem Prijemne kancelarije Gradske uprave, uz propisanu dokumentaciju, a rok za podnošenje zahtjeva je godinu dana od rođenja djeteta.

    Iznosi podrške zavise od reda rođenja – za prvo i drugo dijete po 500 KM, za treće 700 KM, dok je za četvrto i svako naredno dijete iznos 2.000 KM.

    Isplate

    Isplata se vrši u najviše dvije rate, pri čemu se drugi dio uplaćuje povodom prvog rođendana djeteta.

    Pored ove mjere, Grad dodatno jača podršku porodicama i kroz sufinansiranje vantjelesne oplodnje, koje je ove godine unaprijeđeno u okviru kampanje “Banjaluka pruža više”.

    Gradski menadžer Mirna Savić Banjac istakla je da je opredjeljenje gradske administracije da porodica bude u fokusu svih politika, te da se kontinuirano unapređuju postojeće mjere i uvode nove.

    “Produžili smo rok konkursa za vantjelesnu oplodnju na 90 dana, proširili uslove, uključujući povećanje starosne granice za žene na 45 godina, a iznos podrške povećali sa 4.000 na 5.000 KM”, rekla je Savić Banjac, dodajući da je konkurs otvoren do 6. jula.

    Podrška Grada

    Ona je naglasila da Grad kroz različite olakšice od subvencija za privatne vrtiće, besplatnih udžbenika i prevoza, do podrške mladim bračnim parovima kroz dodjelu placeva i druge pogodnosti nastoji da obezbijedi sveobuhvatnu podršku građanima.

    Iz Gradske uprave poručuju da ove mjere već daju konkretne rezultate, ali i da će u narednom periodu raditi na njihovom dodatnom unapređenju, kako bi se stvorili još povoljniji uslovi za zasnivanje i proširenje porodice.

  • Teška saobraćajna nesreća na putu Novi Pazar–Raška, četvoro mrtvih

    Teška saobraćajna nesreća na putu Novi Pazar–Raška, četvoro mrtvih

    Četiri osobe su poginule, a dvije teško povrijeđene u saobraćajnoj nesreći na magistralnom putu Novi Pazar–Raška.

    Prema prvim informacijama, do nesreće je došlo usljed sudara dva putnička vozila – “opela astre” i “golfa 7”.

    Policija je potvrdila da su tri osobe stradale na licu mjesta, dok je jedna osoba preminula po prijemu u bolnicu. Јoš dvije osobe su u Opštu bolnicu u Novom Pazaru primljene sa teškim tjelesnim povredama, potvrđeno je RTS-u.

    Policija je obavila uviđaj, a saobraćaj je na ovoj dionici puta više časova bio obustavljen.

  • Danas Đurđevdan

    Danas Đurđevdan

    Srpska pravoslavna crkva proslavlja danas Svetog Velikomučenika Georgija – Đurđevdan, u spomen na dan kada je ovaj svetitelj postradao 290. godine nove ere.

    Georgije je rođen u drugoj polovini trećeg vijeka u Maloj Aziji i kao veoma mlad postao je vojvoda u vojsci rimskog imperatora Dioklecijana.

    Braneći hrišćansku vjeru i protiveći se progonima hrišćana, Dioklecijan je bacio Georgija u tamnicu i osudio ga na najteže muke.

    Vidjevši da muke ne mogu da slome ni tijelo ni Georgijevu vjeru, Dioklecijan je odlučio da ga pomiluje pod uslovom da prinese žrtvu rimskim božanstvima.

    Georgije je na kipu, kojem je trebalo da prinese žrtvu, načinio krsni znak, nakon čega se statua mnogobožačkog idola rasprsnula. Vidjevši ovo, Dioklecijanova žena Aleksandra je uzviknula: “I ja verujem u Georgijevog Boga!”, na šta Dioklecijan naredi da im bude odrubljena glava, što je i učinjeno.

    Osim Đurđevdana, ovom svetitelju se čini pomen i 16. novembra – na Đurđic, dan prenosa moštiju u crkvu u Lidiji, Georgijevom rodnom mjestu.

    Na ikonama Sveti Đorđe se predstavlja u vojvodskoj odeždi na konju /Đurđevdan/ ili stojeći /Đurđic/, kako ubija aždaju, sa ženskim likom u pozadini.

    Đurđevdan je u srpskom narodu praznik sa najviše običaja, koji se razlikuju po sadržini od regiona do regiona.

  • Boban Kusturić pronađen mrtav

    Boban Kusturić pronađen mrtav

    Boban Kusturić (52), načelnik Uprave za vazduhoplovstvo MUP-a Republike Srpske, pronađen je mrtav u svojoj vikendici u banjalučkom naselju Česma.

    Potvrđeno je ovo za Alternativnu televiziju.

    Nezvanične informacije ukazuju da se radi o samoubistvu.Tijelo je oko 21 časova pronašao Kusturićev prijatelj.

    Sve je prijavljeno policiji i u toku je uviđaj koji će izvršiti policijski službenici PU Banjaluka i dežurni tužilac OJT Banjaluka.

    Kusturić je rođen 8. septembra 1974. godine u Banjaluci. Završio je Vojnu akademiju Vojske Jugoslavije – Odsjek za RV i PVO, u Beogradu 1997. godine i stekao zvanje oficir avijacije – pilot. Obavljao je poslove pilota u Vojsci Republike Srpske od 1997. godine do 2005. godine.

    Nakon toga, nastavio je svoj rad u Direkciji za civilnu vazdušnu plovidbu Republike Srpske kao šef Spasilačke helikopterske jedinice “SAR” – Republike Srpske.

    Poslove direktora Helikopterskog servisa Republike Srpske obavljao je od 2008. godine do aprila 2025. godine, a nakon reorganizacije istog i formiranja Uprave za vazduhoplovstvo, obavlja poslove načelnika uprave. Odlikovan je ordenom Miloša Obilića od strane predsjednika Republike Srpske.

    Foto: Srna

  • Kraj sudske drame: Blejk Lajvli i Džastin Baldoni riješili spor

    Kraj sudske drame: Blejk Lajvli i Džastin Baldoni riješili spor

    Glumac i reditelj Džastin Baldoni postigao je nagodbu u vezi sa tužbom koju je protiv njega podnijela glumica Blejk Lajvli za navodno seksualno zlostavljanje.

    Nagodba završava spor koji traje više od godinu dana, čime je izbjegnuto civilno suđenje zakazano za maj, na kojem je Blejk Lajvli trebalo da svjedočiti.

    Blejk Lajvli, poznata po ulozi u TV seriji “Gossip Girl”, tužila je Džastina Baldonija, njegovu produkcijsku kuću Wayfarer Studios i druge u decembru 2024. godine, tražeći odštetu zbog navodnog uznemiravanja, klevete, narušavanja privatnosti, kršenja federalnih i državnih građanski prava.

    Navela je da su optuženi stvorili seksualno napetu atmosferu tokom produkcije filma, a zatim pokrenuli kampanju da je ućutkaju.

    Savezni sudija Luis Liman odbacio je tvrdnje o seksualnom zlostavljanju 2. aprila, ali bi detalji glumičinih optužbi mogli da se pojave tokom planiranog civilnog suđenja 18. maja koje se tiče njenih tvrdnji o odmazdi, prenosi B92.

    Spor je postao javan u decembru 2024. godine kada je Lajvli podnijela žalbu Baldoniju u Kalifornijskom odjeljenju za građanska prava, a potom i tužbu.

    Baldoni je tužio Lajvli i njenog supruga glumca Rajana Rejnoldsa za klevetu, tvrdeći da su pokušali da unište njegovu reputaciju, ali je sudija Liman odbacio tu tužbu u junu.

    U filmu “It Ends With Us”, Lajvli tumači vlasnicu cvjećare koja se udaje za neurohirurga koga igra Baldoni, a uprkos pomiješanim reakcijama kritičara, film je širom svijeta ostvario više od 351 milion dolara prihoda, prema podacima Box Office Mojo.