Autor: INFO

Rezolucija o Srebrenici može da bude tačka razdora, napisao je predsjednik Narodne skupštine Republike Srpske Nenad Stevandić u pismu upućenom crnogorskom premijeru Milojku Spajić.

Pismo predsjednika NSRS prenosimo u cijelosti:

Poštovani predsjedniče Vlade Crne Gore,

Molim Vas da ovo pismo ne shvatite kao uvredu, provokaciju ili bilo koju lošu namjeru prema Vama lično ili Crnoj Gori.

Poštovani gospodine Spajiću, uvažavajući funkciju koju obavljate i procjenjujući da ste ličnost koja može da procijeni trenutne okolnosti ukupnih odnosa u svijetu i njihovih reperkusija na srpsko-crnogorske odnose, jer ne postoje dva bliža naroda od Srba i Crnogoraca, niti postoji nešto što je bolje izdržalo teret vijekova i teških vremena kao ti odnosi.

Prvo želim da Vas obavijestim da je Narodna skupština Republike Srpske usvojila Protest protiv kršenja Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH i opšteg međunarodnog prava i da BiH nema Ustav kao Crna Gora ili kao Srbija, nego je njen Ustav dejtonski, međunarodni ugovorni akt, tako da gospodin Zlatko Lagumcija nije prekršio samo Ustav BiH, nego i međunarodni akt, a i sponzori i kosponzori i oni koji glasaju za rezoluciju takođe krše međunarodni ugovorni akt kojim je definisano da se BiH tim Ustavom ne može izjašnjavati niti pokretati pitanje gdje ne postoji konsenzus sva tri naroda i dva entiteta.

Ova rezolucija nema taj konsenzus i ona je pravno-formalno ništavna, ali sila nikada nije bila ništavna. Vi ste, gospodine Spajiću, potpuno svjesni mišljenja i raspoloženja srpskog naroda, Srpske pravoslavne crkve i svih građana Crne Gore čijom ste voljom izabrani za premijera i dobili podršku i u partiji koju predvodite.

Takođe ste svjesni da ovo može da bude tačka razdora koja će zasijati sjeme mržnje, nesloge i učiniti Crnu Goru nestabilnom u narednom periodu jer je teško ostati nedorečen ili bez odgovora na ono što Srbi smatraju jednim od svojih svetih vrijednosti i opredjeljenja, a to je da su narod koji je preživio, a ne počinio genocid. Za to postoje brojni dokazi. Želim Vam ukazati na nekoliko činjenica.

Najveći svjetski autoriteti, gospodin Gideon Grajf, gospodin Efraim Zurof i gospodin Јehuda Bauer su osporili srebreničku rezoluciji sa naučne tačke gledišta. Nauka je uvijek iznad političkih i geopolitičkih odnosa.

Moralni aspekt ovoga je problematičan jer dovodi do podjela i sukoba, a ne dovodi do pomirenja jer bi rezolucija o pomirenju bila jedino logična i moralno superiornija na osuđujućim rezolucijama. I na kraju pravni aspekt sam već rekao, ova rezolucija je upućena kršenjem Ustava BiH i kršenjem međunarodnog sporazuma koji definiše da se odluke u BiH donose konsenzusom naroda i entiteta.

Sve tri stvari, kojih ste vjerujem i Vi svjesni, Crna Gora će prekršiti jasnim kršenjem Dejtonskog sporazuma koji ih jasno propisuje, ali i trajno narušiti dobre srpsko – crnogorske odnose, dovodeći ne samo Balkan, pego i samu Crnu Goru u polje sukoba i nestabilnosti koje će biti teško ili nemoguće amortizovati i izbalansirati.

Јa želim da Vas zamolim, procjenjujući da ste čovjek svjesniji te situacije od predsjednika Crne Gore i svjesniji odgovornosti za stabilnost Crne Gore, da ako ne možete biti protiv da budete uzdržani od ovog kršenja međunarodnog prava.

Želeći Vam dobre odnose i racionalne odluke u budućnosti, još jednom Vas moram zamoliti da ne uprljate srpsko- crnogorske odnose, crnogorsko čojstvo i srpsko paćeništvo i srpske žrtve genocida, ne kvalifikujući naš narod kao nekoga ko je upravo za genocid odgovoran. Svjesni ste da ova rezolucija ima upravo to za cilj i da je ona geopolitički projekat, a ne pravda ili pravo ili pijetet za bilo koju žrtvu.

Ako ćemo biti iskreni i pošteni, znam da mislite isto što i ja, gotovo cjelokupan srpski narod bez obzira gdje se nalazi i u kojoj zemlji živi, i znam da ovo radite zbog pritisaka, ali crnogorsko pravilo je da čast i bruka žive dovijeka, a da se uzdržavanjem od glasanja ne rizikuje ničiji život. Lišen nade da je moral jači od sile, ali iskreno vjerujući u čojstvo, želim Vam svako dobro i zdravo.

Narodna skupština Republike Srpske usvojila je danas dvotrećinskom većinom, na Devetoj redovnoj sjednici, tekst Protesta protiv kršenja Opšteg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini i opšteg međunarodnog prava kojim se upućuje formalni protest kao odgovor na radnje preduzete u okviru neformalne grupe država „međuregionalnog jezgra“ koja je Generalnoj skupštini Ujedinjenih nacija dostavila konačni Nacrt Rezolucije UN o genocidu u Srebrenici (prijedlog predsjednika Narodne skupštine).

Predsjednik Narodne skupštine Republike Srpske dr Nenad Stevandić, obraćajući se na sjednici, pozvao je narodne poslanike da usvoje dokument „Protest protiv kršenja Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH i opšteg međunarodnog prava“, obrazlažući stav parlamenta o predloženoj rezoluciji o Srebrenici u Generalnoj skupštini UN.

Stevandić je napomenuo da sutrašnje glasanje o predloženoj rezoluciji o Srebrenici u Generalnoj skupštini UN ima jedan veliki nedostatak, a to je da krši Ustav BiH, koji je međunarodni ugovor.

„Dakle, Zlatko Lagumdžija nije samo prekršio Ustav BiH upućujući rezoluciju bez konsenzusa članova Predsjedništva BiH, odluke Savjeta ministara ili Parlamentarne skupštine BiH, nego je prekršio i međunarodni akt koji Aneksom četiri veže sve ugovornice na poštovanje“, rekao je Stevandić.

On je naveo da su taj međunarodni akt prekršili i oni koji su sponzori i ko-sponzori rezolucije, a koji su takođe potpisnici tog međunarodnog ugovora.

„Ovo je aspekt koji je razumljiv članovima Generalne skupštine, ali formalnopravno nije izražen kroz stav neke institucije Republike Srpske“, rekao je Stevandić.

On je dodao da je zbog toga pred poslanicima dokument “Protest protiv kršenja Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH i opšteg međunarodnog prava”.

Stevandić je naveo da je namjera objasniti članicama Generalne skupštine UN da glasanje o rezoluciji predstavlja kršenje akata međunarodnog prava – što nju može odgoditi, što može da je problematizuje i nakon usvajanja.

„Ali to nas štiti od povratnog dejstava te rezolucije jer smo na vrijeme ukazali da se donosi aktom kršenja međunarodnog prava“, rekao je Stevandić.

On je ocijenio da namjerno i uporno zaobilaženje Predsjedništva BiH, do kojeg je došlo izradom nacrta rezolucije o Srebrenici i njegovim upućivanje u Generalnu skupštinu UN, predstavlja kršenje opšteg međunarodnog prava i Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH.

On je rekao da je u predloženom dokumentu navedeno da protivpravne radnje ne mogu da stvore pravne obaveze.

„Ovdje napominjemo da se predmet našeg osporavanja odnosi na bespravan način na koji je došlo do rezolucije. Druga stvar je da je protest formulisan tako da predstavlja formalnopravni početak pravnog spora koji nastoji da onemogući buduće slične radnje kojima se degradira bilo koji aspekt Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH, dakle i ustavno-pravni i teritorijalni integritet Republike Srpske“, rekao je Stevandić.

Advokat Goran Petronijević rekao je nakon ročišta predsjedniku Republike Srpske Miloradu Dodiku da je upinjanje postupajuće sudije od početka njenog angažovanja, nakon izuzeća prethodnog, da postupak vodi u skladu sa odredbama Zakonika o krivičnom postupku bio toliko vidljiv da je bilo sumnjivo.

“To nije moglo da znači da je značaj ovog postupka takav da nju obavezuje na to. To je pokazalo na to da je to osoba koja je na taj način pokušala da pokrije svoju zakulisnu saradnju sa vaninstitucionalnim i vansudskim elementima“, rekao je on.

Kako je naveo, danas su saznali da pored Tužilaštva koje Dodika optužuje imamo i OHR i Ministarstvo spoljnih poslova kao pomagača, dakle pomoćna tužilaštva.

“U svemu tome su oni manje krivi od sudije koja je dopustila da se to desi, tačnije prihvatila tu igru“, rekao je on.

Dodao je da se danas saznala još jedna stvar.

“Imali smo još jednu stvar do koje smo došli da su dokazi koje je Tužilaštvo ulagalo a koji su vezani za ovjeru nekih fotokopija jedna vaša sugrađanka koja je notar ovjeravala na riječ jednog drugog čovjeka koji je neki činovnik OHR-a a možda i nije na njegovu riječ je ona ovjeravala da je dokument original, da je to kopija originala dokumenta koji nije vidjela“, rekao je on.

Narodna skupština Republike Srpske trebalo bi danas da zauzme stav o predloženoj rezoluciji o Srebrenici u Generalnoj skupštini UN. Pred poslanicima je dokument “Protest protiv kršenja Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH i opšteg međunarodnog prava” .

Sadržaj dokumenta objavljujemo u cijelosti:

Poštovanim predstavnicima BiH, Republike Hrvatske i Republike Srbije – stranama ugovornicama Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH /Ugovornice/,

Uvaženim predstavnicima Francuske, Njemačke, Ruske Federacije, Velike Britanije i SAD – svjedocima Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH /države svjedoci/,

Poštovanim predstavnicima Ruande, Italije, Albanije, Čilea, Finske, Irske, Јordana, Lihtenštajna, Malezije, Holandije, Novog Zelanda, Slovenije, Turske, Sjeverne Makedonije, Kanade, Austrije, Litvanije, Švedske, Vanuatua, Luksemburga, Poljske i Estonije /ostale zemlje/,

U svojstvu ugovorne strane Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH, a u skladu sa odredbama člana 60. Bečke konvencije o pravu međunarodnih ugovora iz 1969. godine /Bečka konvencija/ i člana 70. Ustava Republike Srpske, Republika Srpska, koju predstavlja Narodna skupština, usvaja:

 

PROTEST PROTIV KRŠENjA OPŠTEG OKVIRNOG SPORAZUMA ZA MIR U BiH I OPŠTEG MEĐUNARODNOG PRAVA

1. Narodna skupština Republike Srpske upućuje formalni protest kao odgovor na radnje preduzete u okviru neformalne grupe država “međuregionalnog jezgra” koja je Generalnoj skupštini UN dostavila konačni Nacrt rezolucije UN o genocidu u Srebrenici.

Ovaj formalni protest prvenstveno se odnosi na Hrvatsku /Ugovornicu/, kao i na Njemačku, Francusku, Veliku Britaniju i SAD /države svjedoci/, kao i druge zemlje koje su učestvovale u sponzorisanju ili kosponzorisanju rezolucije UN o genocidu u Srebrenici, procesu koji je u suprotnosti sa principima opšteg međunarodnog prava, posebno u suprotnosti sa Opštim okvirnim sporazumom za mir u BiH i njegovim Aneksom četiri.

2. Aneks četiri u članu 5 stav 2 tačka c. i stav 3 tačka a. propisuje da će Predsjedništvo nastojati da sve odluke usvoji konsenzusom; te da je Predsjedništvo BiH ovlašćeno za vođenje spoljne politike BiH.

Suprotno odredbama Aneksa četiri, konačni Nacrt rezolucije UN o genocidu u Srebrenici sačinjen je i dostavljen Generalnoj skupštini UN bez učešća ili odobrenja Predsjedništva BiH i bez ikakvog konsenzusa unutar BiH.

 

3. Opšti okvirni sporazum za mir u BiH i svi njegovi aneksi predstavljaju opšte međunarodno pravo. Predmet njegovog regulisanja se tiče mira i međunarodnog mira. Riječ je multilateralnom mirovnom ugovoru sa brojnim zemljama svjedocima. Dodatno, Savjet bezbjednosti UN je odigrao ključnu ulogu u internacionalizaciji Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH i njegovom uvođenju u korpus opšteg međunarodnog prava i to putem precedentne Rezolucije 1031 /1995/, koja je formalno podržala Sporazum, kao i naknadnim rezolucijama i aktivnom uključivanju u njegovu implementaciju.

Aneksom četiri Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH uvodi se Ustav BiH i suštinski reguliše najosetljivije pitanje u svakom mirovnom sporazumu: podjela vlasti u postkonfliktnom društvu. Uspostavljanjem okvira za podjelu vlasti, ovaj Aneks služi kao kamen temeljac i mira i državnosti u BiH, čineći ga nezaobilaznim za postizanje cilja ili svrhe Sporazuma u cjelini. Kao takav, Aneks četiri uvodi međunarodnopravno ograničenje ovlašćenja drugih organa koji predstavljaju BiH.

4. Opšti okvirni sporazum za mir u BiH i svi njegovi aneksi djeluju erga omnes. Postupanje suprotno odredbama Aneksa četiri predstavlja povredu ugovornih obaveza od strane Hrvatske; obaveza iz opšteg međunarodnog prava i fiducijarnih dužnosti zemalja svjedoka; i obaveza iz opšteg međunarodnog prava ostalih zemalja.

5. Bona fides načelo uvedeno u članu 26. Bečke konvencije obavezuje ugovorne strane da ispunjavaju svoje obaveze u dobroj veri i da se uzdržavaju od radnji koje podrivaju ugovorene ciljeve i svrhu ugovora. Kao Ugovornica, Hrvatska je dužna poštovati ustanovljenu podjelu vlasti u BiH i nadležnosti Predsjedništva. Doktrina nemogućnosti izvršenja ne može se primijeniti u konkretnom slučaju na strani Ugovornice.

 

6. Zajedno sa obavezama koje proizilaze iz opšteg međunarodnog prava, države svjedoci krše svoje fiducijarne dužnosti kada narušavaju odredbe Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH.

U nastojanjima uspostavljanja moralnog i etički prihvatljivog ophođenja i principa dobre uprave, univerzalno su važeći osnovni fiducijarni principi koji uključuju odnos povjerenja, lojalnosti i odgovornosti. Iako se primena ovih principa može razlikovati u zavisnosti od pravnog okvira i konteksta, oni zadržavaju istovjetnu suštinu u međunarodnom pravu. Države svjedoci, u svojoj ulozi fiducijara, imaju dužnost da podržavaju standarde moralnog i etičkog ophođenja, da sprečavaju sukobe i da služe interesima svih Ugovornica nepristrasno, bez ikakve diskriminacije ili favorizovanja. Na taj način države svjedoci ispunjavaju svoju fiducijarnu dužnost i sprječavaju zloupotrebu moći te promovišu principe dobrog upravljanja. Najzad, najvažnija dužnost država svjedoka je da podstiču izgradnju mira i pomirenje koja se opisanim aktivnostima krši.

7. Ostale zemlje se ne mogu opozvati pravilo pacta tertiis iz člana 34. Bečke konvencije kako bi izbjegle obavezu poštovanja odredbi Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH. Prema opštem međunarodnom pravu, princip da treća država ne može biti vezana ugovorom između drugih država se ne smatra peremptornom normom. I u teoriji i u praksi poznati su izuzeci od pravila pacta tertiis. Između ostalih, ugovori koji uspostavljaju međunarodne plovne puteve, kao što je Panamski kanal, kao i ugovori koji demilitarizuju određena područja, kao što je Ugovor o Alandskim ostrvima izuzeti su od važenja pravila pacta tertiis. Slično njima, ugovori koji uspostavljaju zajedničke režime za morske ili kopnene teritorije, kao što je Ugovor o Antarktiku, i mirovni sporazumi, kao što je Opšti okvirni sporazum za mir u BiH, takođe su priznati kao izuzeci od ovog pravila.

U kontekstu visoko internacionalizovanog mirovnog procesa koji je prethodio zaključivanju Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH, u koji su bili uključeni različiti univerzalni i regionalni subjekti kao što su komisije, Kontakt grupa, mirovne konferencije, UN i njeni organi i agencije, smatra se da su Ugovornice dobile odgovarajuća ovlašćenja da regulišu pitanja Sporazuma na način da on ima erga omnes dejstva. Navedeno implicira da je pretpostavka nadležnosti Ugovornica da djeluju u opštem interesu priznata od strane svih trećih država, izuzev onih koje su se izričito tome protivile.

8. Iz člana 38. Bečke konvencije proizilaze i druge vrste međunarodnopravnih obaveza Ugovornice, država svjedoka i ostalih zemalja.

9. Svrha Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH je narušena osporenim aktivnostima Ugovornice, država svjedoka i ostalih zemalja, što je proizvelo konkretne, destabilizujuće efekte po regionalnu bezbjednost i delikatnu ravnotežu podjele vlasti iz Sporazuma .

10. U svjetlu opisanih teških kršenja, Republika Srpska zahtijeva hitnu obustavu navedenih radnji i vraćanje u relevantne međunarodnopravne okvire kao i poštovanju ugovornih obaveza. Takođe, tražimo da Ugovornica, države svjedoci i ostale zemlje daju zvaničan odgovor sa obrazloženjem mjera koje će biti preduzete da se ova situacija ispravi, kao i da se spriječe buduća kršenja.

11. Nepostupanje prema ovoj protestnoj noti i nepreduzimanje korektivnih radnji izuzeće Republiku Srpsku od prakse zaobilaženja Predsjedništva i bilo kakvog efekta rezolucije o genocidu u Srebrenici.

 

Takođe, neuspjeh u rješavanju ove protestne note može dovesti Republiku Srpsku u situaciju da traži rješenje putem međunarodnopravnih mehanizama za mirno rješavanje sporova, uključujući, ali ne ograničavajući se na arbitražu, međunarodne parnice, suspenziju ili poništenje Sporazuma, samoopredjeljenje itd.

12. Verujemo da će se Ugovornica, države svjedoci i ostale zemlje odnositi prema ovom pitanju sa ozbiljnošću koju zaslužuje i brzo djelovati kako bi podržali principe međunarodnog prava.

 

13. Narodna skupština Republike Srpske ovu protestnu notu prosljeđuje srpskom članu Predsjedništva BiH Željki Cvijanović na znanje i dalje postupanje.

Predsjednik Narodne skupštine Republike Srpske Nenad Stevandić predložio je poslanicima da usvoje dokument “Protest protiv kršenja Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH i opšteg međunarodnog prava”, obrazlažući stav parlamenta o predloženoj rezoluciji o Srebrenici u Generalnoj skupštini UN.

Stevandić je napomenuo da sutrašnje glasanje o predloženoj rezoluciji o Srebrenici u Generalnoj skupštini UN ima jedan veliki nedostatak, a to je da krši Ustav BiH, koji je međunarodni ugovor.

“Dakle, Zlatko Lagumdžija nije samo prekršio Ustav BiH upućujući rezoluciju bez konsenzusa članova Predsjedništva BiH, odluke Savjeta ministara ili Parlamentarne skupštine BiH, nego je prekršio i međunarodni akt koji Aneksom četiri veže sve ugovornice na poštovanje”, rekao je Stevandić.

On je naveo da su taj međunarodni akt prekšili i oni koji su sponzori i kosponzori rezolucije, a koji su takođe potpisnici tog međunarodnog ugovora.

“Ovo je aspekt koji je razumljiv članovima Generalne skuštine, ali formalnopravno nije izražen kroz stav neke institucije Republike Srpske”, rekao je Stevandić.

On je dodao da je zbog toga pred poslanicima dokument “Protest protiv kršenja Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH i opšteg međunarodnog prava”.

Stevandić je naveo da je namjera objasniti članicama Generalne skupštine UN da glasanje o rezoluciji predstavlja kršenje akata međunarodnog prava – što nju može odgoditi, što može da je problematizuje i nakon usvajanja.

“Ali to nas štiti od povratnog dejstava te rezolucije jer smo na vrijeme ukazali da se donosi aktom kršenja međunarodnog prava”, rekao je Stevandić.

On je ocijenio da namjerno i uporno zaobilaženje Predsjedništva BiH, do kojeg je došlo izradom nacrta rezolucije o Srebrenici i njegovim upućivanje u Generalnu skupštinu UN, predstavlja kršenje opšteg međunarodnog prava i Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH.

On je rekao da je u predloženom dokumentu navedeno da protivpravne radnje ne mogu da stvore pravne obaveze.

“Ovdje napominjemo da se predmet našeg osporavanja odnosi na bespravan način na koji je došlo do rezolucije. Druga stvar je da je protest formulisan tako da predstavlja formalnopravni početak pravnog spora koji nastoji da onemogući buduće slične radnje kojima se degradira bilo koji aspekt Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH, dakle i ustavnopravni i teritorijalni integritet Republike Srpske”, rekao je Stevandić.

Predsjednik Republike Srpske Milorad Dodik poručio je danas da je BiH došla do svog kraja, odnosno preciznije rečeno doveli su je do kraja oni koji su se u nju kleli.

“Ostalo je samo da svi učinimo napor da budemo dobre komšije i da se raziđemo u miru”, naveo je Dodik na društvenoj mreži “Iks”.

On je istakao da će rezolucija koju su na silu i silom, kršeći Ustav, izgurali Bošnjaci preko svojih mentora, trajno razgraničiti Republiku Srpsku i FBiH.

“Laž koju nam podvaljuju Bošnjaci ne možemo ni zaboraviti ni oprostiti. Ne postoji način da se šteta nastala guranjem ove rezolucije sanira. I neka ne bude kasnije da ih nismo upozorili na vrijeme”, rekao je Dodik.