Ugledni magazin The Economist doveo je u pitanje uvjerenja koja posljednjih mjeseci sve češće dolaze iz različitih istraživačkih instituta o navodnom skorom slomu ruske ekonomije.
Nakon četiri godine ekonomskog rasta uprkos sankcijama, sve glasniji broj ekonomista tvrdi da ruskoj ratnoj ekonomiji ističe vrijeme. Novo izvještaj Instituta za svjetsku ekonomiju iz Kila upozorava da se Rusija suočava sa „strukturnom iscrpljenošću“.
Čarls Heker (Charles Hecker) iz britanskog Kraljevskog instituta za odbrambene studije procjenjuje da je „Rusija vjerovatno već u recesiji“, dok Najdžel Guld-Dejvis (Nigel Gould-Davies) iz Međunarodnog instituta za strateške studije govori o „nadolazećoj krizi ruske političke ekonomije“.
Čak i zvanični ruski podaci pokazuju da je BDP u prvom kvartalu pao za 0,2 odsto u odnosu na isti period prošle godine.
Rusija prkosila prognozama
Od početka rata u na Ukrajini 2022. godine Rusija Vladimira Putina uporno je prkosila prognozama o ekonomskom slomu.
Zapadne sankcije zaobilazila je preusmjeravanjem trgovine prema zemljama poput Kine i Indije, dok je ogromne državne rezerve usmjerila prema vojsci, infrastrukturi i socijalnim davanjima.
Između 2022. i 2025. godine realni BDP po stanovniku porastao je za 12 odsto. Iako se veliki dio tog rasta vezuje za vojnu proizvodnju, što ne donosi direktnu korist domaćinstvima, rezultat je daleko od katastrofičnih scenarija koji su godinama najavljivani.
Prema ocjeni The Economista, uprkos novim pritiscima ruska ratna ekonomija nije pred kolapsom.
Oprez sa statistikom
List upozorava da zvanične statistike treba posmatrati sa određenom dozom opreza.
Povećanje PDV-a sa 20 na 22 odsto početkom godine podstaklo je građane da veće kupovine obave krajem 2025. godine, što je vještački povećalo ekonomsku aktivnost u jednom kvartalu na račun narednog.
Dodatno, početak 2026. godine imao je manje radnih dana nego godinu ranije, dok su vremenske prilike bile izrazito nepovoljne čak i za ruske uslove.
Alternativni pokazatelji nude drugačiju sliku. Goldman Sachsov indeks ekonomske aktivnosti ukazuje na spor, ali pozitivan rast.
Podaci ruske razvojne banke VEB pokazuju da su se BDP i ukupna ekonomska aktivnost ubrzali tokom marta i aprila, dijelom zahvaljujući rastu cijena nafte.
Sve to navodi na zaključak da Rusija gotovo sigurno nije u recesiji.
Mješoviti signali iz ekonomije
Povjerenje potrošača, prema podacima nezavisnog centra Levada, blago je oslabilo, ali nakon što je prethodno bilo na gotovo rekordnim nivoima.
Posao je danas možda nešto teže pronaći nego prije godinu ili dvije, ali nezaposlenost se i dalje kreće oko istorijski niskih dva odsto.
Rusiji je istovremeno sve teže da izvozi fosilna goriva, koja ostaju osnova njene ekonomije. Ukrajina pojačava napade na energetsku infrastrukturu, dok su cijene nafte pale nakon vrhunaca dostignutih tokom sukoba sa Iranom.
Ipak, ukupni izvoz robe u aprilu bio je nešto veći nego godinu ranije.
Na pojedinim područjima ekonomija čak pokazuje znakove oporavka. Inflacija je pala na približno polovinu nedavnog vrhunca od više od deset odsto.
Realne plate, koje su već 25 odsto više nego 2019. godine, nastavljaju da rastu.
Aeroflot je u prvih pet mjeseci ove godine prevezao putnike na rutama ukupne dužine 40 milijardi kilometara, gotovo deset odsto više nego u istom periodu prošle godine.
Dobro posluju i oligarsi
Prema pisanju The Economista, ruskim oligarsima ide još bolje.
Prodaja luksuznih automobila koji u zemlju stižu alternativnim kanalima bilježi snažan rast. Samo ove godine kupljeno je 80 odsto više Lamborghinija nego tokom cijele 2025. godine.
Veliki dio otpornosti ruske ekonomije rezultat je snažne državne potrošnje. Prošle godine ruska vlada izdvojila je između sedam i osam odsto BDP-a za vojsku.
Kritičari upozoravaju da takvi izdaci iscrpljuju ostatak ekonomije i dodatno opterećuju javne finansije.
Međutim, vojna potrošnja danas je svega tri do četiri procentna poena BDP-a veća nego prije rata, što prema ocjeni magazina nije dovoljno da izazove dramatične posljedice.
Putinova ratna mašinerija i dalje funkcioniše
Ruska država i dalje ima mogućnost da povećava poreze, koristi rezerve ili se dodatno zadužuje na domaćem tržištu kako bi finansirala ratne troškove.
Sve u svemu, Rusija bi ove godine mogla ostvariti ekonomski rast od oko jedan odsto, što je približno na nivou Francuske ili Kanade.
Nove sankcije, dodatni pad cijena nafte ili intenziviranje ukrajinskih napada mogli bi dodatno usporiti rast.
Ipak, zaključak The Economista jeste da bi za ozbiljnije ugrožavanje ruske ratne ekonomije bio potreban mnogo snažniji udarac od svega što je do sada viđeno.
Uprkos svim problemima, Putinova ratna mašinerija za sada nastavlja da funkcioniše, prenosi Jutarnji.
Komentariši