Oznaka: Vlada Republike Srpske

Političke krize i izazovi u BiH mogu i treba da se rješavaju unutrašnjim dijalogom, uz poštovanje Ustava BiH i njegovih ključnih principa, navedeno je u 26. Izvještaju Vlade Republike Srpske Savjetu bezbjednosti UN.

“Iako opterećena političkim podjelama i problemima kakvi postoje u brojnim zemljama, BiH je, zahvaljujući Dejtonskom sporazumu, bila mirna i bezbjedna dugi niz godina”, navedeno je u četvrtom dijelu izvještaja pod nazivom “Političke probleme u BiH treba rješavati unutrašnjim dijalogom”.

U sklopu 26. Izvještaja Vlada je Savjetu bezbjednosti dostavila i nekoliko priloga u kojima obrazlaže zbog čega u BiH nije imenovan novi visoki predstavnik, te napad bivšeg visokog predstavnika Valentina Incka na ustavni poredak BiH.

U tekstu se podsjeća da je u posljednjim danima svog mandata, u julu ove godine, doskorašnji visoki predstavnik Valentin Incko nametnuo cenzorski zakon koji kriminalizuje izražavanje određenih mišljenja o ratnoj istoriji BiH.

Vlada napominje da Inckova odluka predstavlja protivpravan i destabilizujući udar na Dejtonski sporazum, kao i demokratski ustavni poredak BiH i pravo na slobodu izražavanja.

Pored toga, navodi se da je odluka nerazborita i ne može biti sprovedena na pravičan način, lišen politizacije.

“Očigledno je da je nametanje cenzorskog zakona ili bilo kog zakona u BiH od visokog predstavnika nelegalan čin. BiH je suverena država, a njen ustav definiše demokratski sistem za donošenje zakona”, piše u prilogu izvještaja.

U izvještaju se pojašnjava da bilo koji propis, da bi bio pravno obavezujući, mora usvojiti Parlamentarna skupština BiH u skladu sa Ustavom BiH.

“Parlamentarna skupština, ne samo da nije usvojila nijedan cenzorski zakon poput Inckovog, nego je u više navrata glasala protiv takvog zakona. Prijatelji BiH u međunarodnoj zajednici često naglašavaju značaj vladavine prava. Nametanje BiH dekreta jednog stranog ambasadora bez ikakvog pravnog ovlaštenja ismijava vladavinu prava u BiH. Inckova odluka podriva suverenitet BiH i u velikoj mjeri unazađuje mogućnost članstva BiH u EU”, stav je Vlade Srpske.

Ističe se i da Inckov cenzorski zakon predstavlja grubo kršenje prava građana BiH na slobodu izražavanja, koje je garantovano članom Ustava BiH dogovorenog u Dejtonu, kao i Evropske konvencije o ljudskim pravima.

Evropski sud za ljudska prava jasno je stavio do znanja da države ne mogu usvajati zakone kojima se strogo ograničava i kriminalizuje sloboda govora, čak i kada govor predstavlja poricanje potvrđenog istorijskog genocida.

U tekstu se naglašava da, ako pravo na slobodu izražavanja iz Ustava BiH i Evropske konvencije o ljudskim pravima išta znači, ono mora uključiti i pravo kritikovanja javnih organa.

“To pravo bilo bi isprazna varka ako bi se dozvolilo zatvaranje pojedinca zbog neslaganja sa odlukom suda ili drugog javnog organa. Ipak, upravo je to ono što Inckova nepromišljena mjera čini”, tvrde u Vladi.

Inckova mjera, navodi se u dokumentu, tako je loše formulisana i toliko usmjerena protiv Srba da uopšte ne sadrži kriminalizaciju poricanja svakog genocida.

“Na primjer, prema Inckovoj mjeri, pojedini bošnjački analitičari i istoričari mogu nastaviti da poriču genocid koji je nacistički režim počinio nad Jevrejima, imajući u vidu da taj genocid nije utvrđen presudama međunarodnih sudova. Takođe, prema Inckovoj odluci, bilo bi moguće nazvati neku ulicu po Osami bin Ladenu ili Adolfu Hitleru zato što ta dvojica nikada nisu osuđena za ratni zločin”, dodaje se u izvještaju.

Vlada ukazuje na to da odluka već izaziva zbrku u sudskim postupcima i optuženima čini nemogućim uživanje prava na pravičan postupak.

U tekstu se ističe da je ono što Inckovu odluku čini još teže objašnjivom činjenica da je ona bila potpuno nepotrebna, jer Krivični zakon BiH već sadrži odredbu kojom su propisane kazne za svakog ko “javno izaziva ili raspiruje nacionalnu, rasnu ili vjersku mržnju, razdor ili netrpeljivost među konstitutivnim narodima i ostalima”.

U Vladi navode da pomirenje dolazi sa pravdom, dijalogom i slobodnim istorijskim istraživanjem u traganju za istinom, te da Republika Srpska i njeni lideri snažno podržavaju istragu svih ratnih zločina i privođenje svih ratnih zločinaca pravdi, bez obzira na nacionalnost i počinilaca i žrtava.

“Zatvaranje onih koji izražavaju određena mišljenja o istoriji, ne samo da je daleko od zalaganja za pomirenje, nego služi jedino produbljivanju nepovjerenja i raspirivanju međunacionalne netrpeljivosti”, poručuju iz Vlade Srpske.

U tekstu se navodi da su vlast i opozicija u Republici Srpskoj ujedinjeno pružili otpor Inckovom napadu na Dejtonski sporazum i u Narodnoj skupštini 30. jula glasovima svih stranaka sa sjedištem u Republici Srpskoj zauzeli stav da Republika Srpska neće prihvatiti sprovođenje nezakonite Inckove odluke.

Podsjeća se i da je Narodna skupština, takođe jednoglasno, usvojila skup zaključaka prema kojima, uz usko ograničene izuzetke, politički predstavnici Republike Srpske neće učestvovati u donošenju odluka na zajedničkom nivou dok ne bude razriješeno pitanje Inckove odluke.

“Pune posljedice političke krize koju je izazvala Inckova nezakonita odluka još nisu jasne, međutim, odluka je još jednom pokazala da OHR ne čini ništa da doprinese miru u BiH, nego samo provokacijama izaziva ozbiljne političke tenzije”, navedeno je u prilogu 26. Izvještaja Vlade Republike Srpske Savjetu bezbjednosti UN.

Vlada Republike Srpske usvojila je 26. Izvještaj Savjetu bezbjednosti Ujedinjenih nacija koji je, u ime Republike Srpske kao potpisnice svih aneksa koji čine Dejtonski sporazum, generalnom sekretaru UN i zemljama članicama Savjeta bezbjednosti, uputio predsjednik Vlade Radovan Višković.

Ovaj izvještaj odnosi se na period maj-oktobar 2021. godine i u njemu, kao i u svojim dosadašnjim izvještajima, Vlada Republike Srpske izražava svoja viđenja o ključnim pitanjima i problemima sa kojima se suočava BiH, a u cilju razjašnjavanja svojih stanovišta članovima Savjeta bezbjednosti i međunarodne zajednice, saopšteno je iz Biroa Vlade za odnose s javnošću, prenosi RTRS.

“Izvještajem Republika Srpska ponovo potvrđuje svoju punu posvećenost Dejtonskom mirovnom sporazumu, uključujući Ustav BiH, kao i nastavku napretka BiH na putu regionalnih i evropskih integracija. Republika Srpska u potpunosti poštuje suverenitet, teritorijalni integritet i ustavni poredak BiH. Republika Srpska takođe insistira da drugi u BiH i u inostranstvu poštuju i sprovode slovo Dejtonskog sporazuma”, navodi se u saopštenju.

Izvještaj u uvodnom dijelu naglašava da suprotno zapaljivim optužbama kakve upućuju pojedine stranke, koje nikad nisu ni vjerovale da Republika Srpska treba uživati autonomiju propisanu i garantovanu Dejtonskim sporazumom, postupak izrade i usvajanja propisa koji je u toku u Republici Srpskoj predstavlja očuvanje i zaštitu njenih ustavnih prava, a ne “razgradnju” bilo kojih “reformi”.

Navodi se da se nijedan od ranijih akata bilo kog visokog predstavnika ili bilo kog organa vlasti u BiH, a kojim su prekršena ustavna prava entiteta ili konstitutivnih naroda, ne može opravdano smatrati reformom.

“Republika Srpska, u nastojanju da BiH učini stabilnijom i uspješnijom, zapravo ispravlja ranije zloupotrebe jer je izgubila nadu da će one biti ispravljene u Sarajevu”, ističe se u saopštenju.

U prvom dijelu Izvještaja potvrđuje se posvećenost Republike Srpske Dejtonskom sporazumu i naglašava da je dejtonska formula decentralizovanog ravnopravnog upravljanja jedini legitiman i održiv temelj na kom se može izgraditi uspješna BiH.

Drugi dio Izvještaja naglašava se da, u predstojećem vremenu, ništa nije važnije za stabilnost i napredak BiH od poštovanja i očuvanja vladavine prava u zemlji.

“Postizanje tog cilja značajno je otežano kad najviši zvaničnici i institucije u BiH ignorišu Ustav, a uticajni pripadnici međunarodne zajednice u ophođenju prema Republici Srpskoj i BiH sa cinizmom ignorišu osnovna načela pravičnog postupka i međunarodnog prava. Takvi potezi određenih pripadnika međunarodne zajednice govore više od riječi, pa se s pravom postavlja pitanje da li se njihove politike oslanjaju na vladavinu prava ili na vladavinu sile”, navedeno je u drugom dijelu.

U trećem dijelu ovog izvještaja obrazlaže se čvrst pravni i ustavni osnov za aktivnosti koje Republika Srpska razmatra u cilju očuvanja njenih prava u skladu sa Ustavom BiH, u vezi sa saglasnošću datom na međuentitetske sporazume i sa zakonima koje su, suprotno Ustavu BiH, nametali visoki predstavnici. Sporazumi kojima su entiteti dali saglasnost da entitetske nadležnosti povjere institucijama BiH nisu izmijenili, niti bi mogli izmijeniti, osnovnu ustavnu strukturu BiH jer nemaju niti jedno obilježje ustavnih amandmana.

Konačno, budući da Dejtonski sporazum već više od 25 godina omogućava mirno i stabilno okruženje u BiH, od izuzetnog je značaja da ga sve strane potpisnice i svi ostali članovi međunarodne zajednice poštuju i pridržavaju se njegovih temeljnih principa. Unutrašnji politički problemi u BiH mogu se riješiti samo putem unutrašnjeg dijaloga, uz puno uvažavanje dejtonske strukture i principa, a što je navedeno u posljednjem dijelu 26. Izvještaja Republike Srpske Savjetu bezbjednosti Ujediljenih nacija.

Tekst Izvještaja dostupan je na internet stranici Vlade Republike Srpske.