Ruske snage ušle su u grad Herson na jugu Ukrajine, saopćilo je ukrajinsko ministarstvo unutarašnjih poslova.
Ukrajina i dalje kontrolira zgradu gradske uprave, rekao je u toku televizijskog obraćanja savjetnik ukrajinskog ministarstva unutrašnjih poslova Vadym Denysenko.
Druga runda razgovora Rusije i Ukrajine planirana je za 2. mart, javila je danas agencija TASS pozivajući se na izvor sa ruske strane.Nakon prve runde razgovora, koja je održana juče, nije bilo konkretnih rezultata, ali su obje strane najavile novi sastanak u narednim danima.
Snimci lokalne televizije na društvenim mrežama pokazuju eksploziju rakete, bombe ili projektila pored zgrade koju je Kijev indipendent identifikovao kao sjedište regionalne vlade Harkova.
Harkov, drugi po veličini grad na sjeveroistoku Ukrajine, velika je meta nadirućih ruskih snaga. Kako piše Njujork tajms, ovaj grad ima posebno mjesto u verziji istorije Kremlja, koji ga predstavlja kao mjesto koje pokazuje ludost Ukrajine koja pokušava da živi odvojeno od Rusije.
Bliži Rusiji od bilo kog drugog većeg grada u Ukrajini, Harkov je dugo bio važna tačka za ruskog predsjednika Vladimira Putina, čiji je stav da je Ukrajina samo privezak Rusije nepravedno otet mahinacijama stranaca i zavedenih ukrajinskih nacionalista.
Kad su demonstranti u Kijevu svrgnuli proruskog predsjednika Viktora Janukoviča 2014, Harkov se našao u fokusu ruskih napora da se okupi opozicija novoj vladi u Kijevu a Janukovič vrati na vlast.
Svrgnuti predsjednik pobegao je, naime, u Harkov, gdje je tadašnji gradonačelnik Genadij Kernes bio domaćin kongresa proruskih političara i zvaničnika iz regiona na istoku i jugoistoku Ukrajine u kojima se većinski govori ruski jezik.
Ti napori, koje su kako navodi Njujork tajms podržali ruski agenti i agitatori prekoputa obližnje granice – a Harkov je sa svojih 1,4 miliona stanovnika udaljen od granice sa Rusijom svega oko 40 kilometara – brzo je propao, ali je generisao mnoge propagandne klišee koje sada koristi Kremlj, poput navoda da su Ukrajinu preuzeli neonacisti, da su oni koji govore ruski u Ukrajini u smrtnoj opasnosti i da Ukrajina postoji kao država samo zahvaljujući stranom uplitanju, prenosi Blic.
Prva prestonica
Harkov, u kojem su već dugo različite etničke grupe uključujući veliku populaciju Jevreja, odigrao je posebno značajnu ulogu u oblikovanju Ukrajine tokom i nakon Prvog svjetskog rata.
Služio je kao prva prestonica Ukrajinske Sovjetske Socijalističke Republike (1922-1991), uvelike od strane Moskve kontrolisan entitet uspostavljen kao opozicija Ukrajinskoj Narodnoj Republici (1917-1920) u Kijevu koja je htjela da se odvoji od Moskve i proglasi nezavisnu ukrajinsku državu.
Sovjetske snage bazirane u Harkovu brzo su ugušile ovaj rani pokušaj uspostavljanja ukrajinske država, zauzevši Kijev u februaru 1918.
Poučna epizoda
U podužem istorijskom eseju o Ukrajini objavjenom prošlog jula Putin je pomenuo ovu epizodu kao primjer bezumnih pokušaja da se uspostavi ukrajinska država od strane “različitih kvazidržavnih formacija koje su se pojavile širom bivšeg ruskog carstva”, podsjeća Njujork tajms.
Ova istorija, dodao je Putin, nosila je poruku za sadašnje lidere Ukrajine: “Za one koji su danas prepustili punu kontrolu nad Ukrajinom spoljnim silama, bilo bi poučno da se prisete da se još 1918. takva odluka pokazala fatalnom za vladajući režim u Kijevu”.
Predsjednik Skupštine Srbije Ivica Dačić izjavio je danas da se opredjeljenje Srbije za vojnu neutralnost pokazuje kao optimalan izbor za njene nacionalne interese u momentu velike destabilizacije i vojnih aktivnosti u Ukrajini.
Dačić je istakao da je Srbija i ovim povodom dobila razumijevanje i podršku za svoju principijelnu poziciju kako sa Zapada tako i sa Istoka, što na najbolji način potvrđuje ispravnost njenih odluka i stavova u dužem periodu.
– Imamo puno pravo da u aktuelnim sukobima istaknemo našu vojnoneutralnu poziciju i da aktivno radimo na postizanju mirovnog i diplomatskog rješenja, jer smo i sami, ne tako davno, iskusili ratna stradanja usljed agresije NATO – rekao je Dačić.
Obrativši se polaznicima 11. klase Visokih studija bezbjednosti i odbrane Škole nacionalne odbrane “Vojvoda Radomir Putnik”, prilikom njihove studijske posjete Narodnoj skupštini, Dačić je podsjetio da je u decembru 2019. godine parlament Srbije usvojio strategije odbrane i nacionalne bezbjednosti.
Time je, kako je rekao, Srbija jasno definisala okvir u kojem djeluje njen sistem odbrane, ali i izazove koji mogu da se postave pred njen suverenitet, teritorijalni integritet i bezbjednost građana.
Ovim dokumentima, dodao je Dačić, Srbija je na najvišem nivou potvrdila dugoročne nacionalne i državne interese i načine na koje trebaju da budu zaštićeni, a to se prije svega odnosi na očuvanje državnog suvereniteta i teritorijalnog integriteta.
– U osnovi ovih strateških dokumenata stoji naše čvrsto opredjeljenje za vojnu neutralnost, i ono je i na ovaj način dobilo još jednu potvrdu kao naš politički i društveni konsenzus – ukazao je Dačić.
On je ocijenio da se politika vojne neutralnosti Srbije pokazala kao optimalan izbor za ostvarenje njenih najvažnijih nacionalnih interesa, te da je taj koncept nebrojeno puta naišao na poštovanje i uvažavanje najuticajnijih međunarodnih faktora, koji često nisu na istoj strani.
Šef dipolomatije EU, Žosep Borel kaže da je trenutak invazije Rusije na Ukrajinu i preuzimanje odgovornosti EU za postojeće izazove, trenutak “rađanja geopolitičke Evrope”.
Borel je pozvao cijeli svijet da osudi “agresiju za koju nema opravdanja”, a EU da više izdvaja iz budžeta za odbranu i odvraćanje.
“EU mora da preuzme odgovornost u situaciji kada, po prvi put od Drugog svjetskog rata, jedna zemlja, nuklearna sila vrši invaziju na drugu zemlju”, kaže Borelj.
U obraćanju evropskim poslanicma šef diplomatije EU se osvrnuo na na početak Drugog svjetskog rata uz ocjenu da “tragedija, zlo i rat nikada ne nestaju sa horizonta”.
“Najvažnija lekcija koju Evropa mora da izvučce iz invazije Rusije na Ukrajinu jeste da mora strateški da razmišlja o sebi, okruženju i svijetu”, poručio je Borel.
On ocjenjuje da “živimo u opasonom svijetu gdje EU mora biti jaka” i poziva zemlje članice da iskoriste svoje budžete kako bi se bolje pripremili i suprotstavili u sljedećoj krizi i “sjedećoj ruskoj agresiji”.
“Moramo da pojačamo kapacitete odvraćanja kako bi spriječili rat. Naše dosadašnje odvraćanje nije bilo dovoljno jako da zaustavi agesiju Putina”, rekao je Borel.
On navodi da je jak, jedinstven i brz odgovor EU iznenadio mnoge, uključujući i Putina, i poručuje da EU neće žrtvovati slobodu i svoje vrijednosti zbog ruskog gasa.
Žosep Borel ocjenjuje da su posljedice EU sankcija već vidljive u Rusiji kroz infalciju i pad nacionalne valute.
Rat se vratio u Evropu, rekla je predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lejen na vanrednoj sjednici Evropskog parlamenta posvećenoj napadu Rusije na Ukrajinu i poručila da je u pitanju “trenutak istine za Evropu”, kao i da je Evropa spremna da plati cijenu sankcija, jer je sloboda neprocjenjiva.
Fon der Lejen je ocijenila da trenutna kriza “mijenja EU”, a da se “Rusija nalazi na raskrsnici” i poručila da su “EU i Ukrajina bliže nego ikada”.
Ona je rekla da se radi o “sukobu između vladavine zakona i vladavine oružja, između demokratija i autokratija, između poretka zasnovanog na pravilima i svijeta gole agresije”.
Istakla je i da se rat vratio u Evropu skoro trideset godina nakon Balkanskih ratova, da su se više od pola vijeka nakon što su sovjetske trupe umarširale u Prag i Budimpeštu, sirene civilne odbrane ponovo oglasile u srcu evropske prijestonice.
“Kako ćemo danas reagovati na ono što Rusija radi, odrediće budućnost međunarodnog sistema. Sudbina Ukrajine je u pitanju, ali je i naša sudbina u pitanju. Moramo pokazati moć koja leži u našim demokratijama, moć ljudi koji biraju svoje nezavisne puteve, slobodno i demokratski”, poručila je Lejen.
Navodeći sve mjere i sankcije koje je EU, u bliskoj koordinaciji sa međunuarodnom zajednicom, posljednjih dana donijela u svjetlu ukrajinske krize, predsjednica Komisije kaže da je svjesna i “cijene koje će ove sankcije imati po evropsku privredu” koja je tek počela da se oprovalja od posljedica pandemije.
“Vjerujem da ljudi u Evropi veoma dobro razumiju da se moramo suprotstaviti ovoj okrutnoj agresiji. Zaštita naše slobode ima svoju cijenu. Ovo je odlučujući trenutak i mi smo spemni da platimo tu cijenu jer je sloboda neprocenjiva”, poručila je Lejen.
Fon der Lejen je poručila da su “EU i Ukrajina bliže nego ikada”.
“Pred nama je dug put. Prvo moramo da okončamo ovaj rat, a onda da razgovaramo o sljedećim koracima. Sigurna sam da niko ne može da sumnja u to da narod koji se tako hrabro zalaže za naše evropske vrijednosti pripada našoj evropskoj porodici”, zaključila je Lejen.
Ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski trenutno se obraća Evropskom parlamentu u Briselu.
Govoreći putem video veze, on kaže da Ukrajinci plaćaju “krajnju cijenu“ braneći slobodu.
– Ne mogu reći dobro jutro, dobar dan ili dobro veče. Jer svaki dan za neke ljude ovaj dan nije dobar. Za neke ljude je ovaj dan posljednji – rekao je.
Zelenski kaže da se Ukrajinci bore za svoju zemlju i slobodu.
– Niko neće ulaziti i intervenisati u našu slobodu i državu. Niko nas neće slomiti. Smo jaki. Mi smo Ukrajinci – dodao je.
Nešto ranije se zelenski putem Fejsbuka obratio Ukrajincima, kada je istakao da je zaštita glavnog grada zemlje, Kijeva, “ključni prioritet“ za državu.
– Harkov i Kijev su trenutno najvažnije mete za Rusiju. Teror ima za cilj da nas slomi. Da slomi naš otpor. Oni su se okomili na našu prestonicu, kao i na Harkov. Zbog toga je odbrana glavnog grada danas ključni prioritet za državu – rekao je on u poruci na Fejsbuku u utorak.
– Kijev je poseban. Ako zaštitimo Kijev, zaštitićemo državu. Ovo je srce naše zemlje. I mora nastaviti da kuca. I nastaviće da kuca, tako da život trijumfuje – dodao je.
U poruci Ukrajincima, Zelenski je takođe opisao napad u utorak na centralni trg u Harkovu kao čin terora.
– Ovo je teror protiv grada, ovo je teror protiv Harkova, teror protiv Ukrajine. Na trgu nije bilo vojnog cilja. Raketa na centralni trg je direktan, neskriveni teror. Niko to neće oprostiti. Niko neće zaboraviti. Ovaj udar na Harkov je ratni zločin – rekao je Zelenski, prenosi Blic.
Zelenski je pozvao sve zemlje svijeta da odmah i efikasno reaguju na “ovu zločinačku taktiku agresora i da proglase da Rusija vrši državni terorizam”.
– Zahtijevamo punu odgovornost za teroriste pred međunarodnim sudovima – rekao je.
Rusko ministarstvo odbrane upozorilo je stanovnike Kijeva da napuste svoje domove jer Rusi planiraju udare na mete u ukrajinskoj prijestonici, prenijela je ruska državna novinska agencija Tass.
U saopštenju, ministarstvo odbrane Rusije navodi da se njihove snage spremaju da pokrenu „visoko precizne udare“ protiv „Službe bezbjednosti Ukrajine (SBU) i 72. centra za informaciono-psihološke operacije (PSO)“ u Kijevu.
Zapadne kolege jednostavno ignorišu posljedice masovnog granatiranja civilnih objekata u Donbasu koje sprovodi ukrajinska vojska, rekao je ruski ministar spoljnih poslova Sergej Lavrov u svom video-obraćanju na sastanku Savjeta UN za ljudska prava.
Masovne sahrane i grobnice u Donbasu služe kao nepobitan dokaz zločinačkih posljedica masovnog granatiranja civilnih objekata Donbasa. Forenzička istraga je utvrdila da su većina poginulih žene i starije osobe. Naše zapadne kolege jednostavno ignorišu brojne činjenice ovih nečuvenih kršenja osnovnog prava čovjeka – prava na život – rekao je Lavrov.
On je dodao da su svi pokušaji da se skrene pažnja Savjeta za ljudska prava na zločine koji se dešavaju već osam godina naišli na ravnodušnost.
Predsjednik Rusije Vladimir Putin je 24. februara saopštio da je, kao odgovor na zahtjev šefova republika u Donbasu, donio odluku da izvede specijalnu vojnu operaciju u Ukrajini.
Putin je istakao da Moskva ne planira da okupira ukrajinske teritorije.
Ministarstvo odbrane Rusije pružilo je uvjeravanja da ruske trupe ne gađaju ukrajinske gradove, već su ograničene na precizne udare i onesposobljavanje vojne infrastrukture, te da nema nikakvih prijetnji po civilno stanovništvo, podsjeća TASS.
Poslanici Evropskog parlamenta na vanrednom zesjedanju raspravljaju o situaciji u Ukrajini, a zatim glasaju o Rezoluciji o ruskoj agresiji protiv Ukrajine.
Sjednica je počela 12:25 sati, a njen početak je propraćen velikim aplauzom upućenim ambasadoru Ukrajine u EU, kao i državlljanima Ukrajine koji su pozvani na vanrednu sjednicu Evropskog parlamenta. Prisutnima se obratio i predsjednik Ukrajine Volodimir Zelenski.
U nacrtu Rezolucije o kojoj će se danas glasati, pored najstrože osude vojne agresije Rusije, podrške Ukrajini i poziva EU da pojača sankcije protiv Moskve, nalazi se i paragraf kojim Evropski parlament ukazuje na posljedice neusklađivanja Srbije sa sankcijama EU.
“Evropski parlament žali zbog neusklađivanja Srbije sa EU sankcijama protiv Rusije, što šteti njenom pristupnom procesu. Naglašavamo očekivanje da se zemlje kandidati za članstvo u EU usklade ne samo sa EU kriterijumima već i sa zajedničkom EU spoljnom i bezbjednosnom politikom”, navodi se u nacrtu teksta u koji je Tanjug imao uvid.
Nacrt rezolucije, u 46 paragrafa, najoštrije osuđuje nelegalnu, ničim izazvanu i neopravdanu vojnu agresiju i invaziju Ruske Federacije na Ukrajinu, kao i učešće Bjelorusije u ovoj agresiji.
Od Ruske Federacije se zahtjeva trenutni prekid svih vojnih aktivnosti u Ukrajini i povlačenje vojnih i paravojnih snaga i vojne opreme sa teritorije Ukrajine, a istovremeno se izražava nepodijeljena solidarnost sa ukrajinskim narodom.
Evropski parlament ovom rezolucijom poziva i na nastavak diplomatskih napora u cilju zaustavljanja ruske agresije i pronalazak mirnog rješenja uz poštovanje ukrajinskog suvereniteta i teritorijalnog integriteta.
Zemlje članice EU se pozivaju na dalju hitnu humanitarnu pomoć Ukrajini, ali i da prošire sankcije koje bi trebalo da oslabe rusku ekonomiju, uključujući i zabranu uvoza ruske nafte i gasa u EU.
Istovremeno, zemlje članice EU se pozivaju da prihvate činjenicu da će stroge sanakcije prema Rusiji imati neizbježne negativne efekte na njihovu ekonomsku situaciju.
Očekuje se da Evropski parlament podrži i sve do sada uvedne EU mjere uključujući i podršku za vojno jačanje ukrajinske vojske. Evropski parlament bi, prema tekstu nacrta Rezolucije, trebalo da pozove EU da pripremi paket od više milijardi evra za oporavak Ukrajine i rekonstrukciju razorene infrastrukture, kao i da se krene u proces odobravanja kandidatskog statusa Ukrajini za članstvo u EU.
Rezolucije Evropskog parlamenta nisu pravno obavezujuće i predstavljaju političke ocjene i smjernice EU.