Ministarstvo spoljnih poslova Ukrajine saopštilo je jutros da spremnost Mađarske da plaća ruski gas u rubljama smatra “neprijateljskim činom“, dok tenzije između dvije susjedne zemlje nastavljaju da rastu.
Ukrajina je takođe rekla da stav Mađarske prema navodima o ruskim zvjerstvima jača ruski osjećaj “nekažnjivosti” i podstiče Rusiju da “počini nova zvjerstva nad Ukrajincima“.
“Ako Mađarska zaista želi da pomogne u okončanju rata, evo kako da to učini: neka zaustavi podrivanje jedinstva u EU, podrži nove antiruske sankcije, pruži vojnu pomoć Ukrajini, umjesto da stvara dodatne izvore za finansiranje ruske vojne mašinerije. Nikad nije kasno da se stane na pravu stranu istorije”, rekao je portparol ukrajinskog ministarstva spoljnih poslova Oleg Nikolenko.
Otprilike u isto vrijeme oglasio se mađarski ministar spoljnih poslova Peter Sijarto, koji je potvrdio je da je gorivo za mađarske nuklearne elektrane stiglo vazdušnim putem iz Rusije. Ruski napad na Ukrajinu onemogućio je isporuke goriva željeznicom, prenosi Blic.
On je ponovio da Mađarska ne podržava evropske prijedloge da se sankcionišu ruski energenti. On je dodao da bi uvođenje bilo kakvih sankcija za aktivnosti vezane za nuklearnu energiju takođe predstavljalo “crvenu liniju“ za Mađarsku.
Godine tenzija
Između Mađarske i Ukrajine posljednjih dana je sve veća napetost. Mađarski premijer Viktor Orban opisao je ukrajinskog predsjednika Volodimira Zelenskog kao jednog od neprijatelja nad kojima je stekao “nadmoć“ svojom izbornom pobjedom prošlog vikenda.
Zelenski je odgovorio da se Orban plaši Moskve i da mora da bira između Rusije i “drugog svijeta“.
Orban u srijedu, kada je izjavio da bi na zahtjev Rusije plaćao njen gas rubljama, rekao i da je imao “dug razgovor” sa ruskim predsjednikom Vladimirom Putinom i da je od njega zatražio da odredi prekid vatre u Ukrajini.
Dodao je da je pozvao Putina na mirovne pregovore u Mađarskoj, na kojima bi učestvovali predsjednici Ukrajine i Francuske Zelenski i Emanuel Makron, kao i njemački kancelar Olaf Šolc.
Orban je rekao da je Putinov odgovor bio “pozitivan”, ali da je dodao da bi imao neke uslove za takav razgovor.
“Uvredljive izjave”
Istog dana je ukrajinska ambasadorka u Mađarskoj Ljubov Nepop pozvana je u Ministarstvo spoljnih poslova te zemlje zbog “uvredljivih izjava” o stavu zvanične Budimpešte povodom rata u Ukrajini.
– Vrijeme je da ukrajinski lideri prestanu sa uvredama uperenim ka Mađarskoj i prihvate volju mađarskog naroda – naveo je Sijarto u saopštenju govoreći o izborima u nedjelju.
Sijarto je ponovio da je mađarska vlada osudila rusku vojnu operaciju u Ukrajini od početka, podržala suverenitet susjedne zemlje i počela da šalje pomoć stotinama hiljada ukrajinskih izbjeglica.
Sijarto je kazao da su time Mađari podržali Orbanovu politiku u pogledu Ukrajine
– Mislim da je to dovoljno jasno i razumljivo – dodao je šef mađarske diplomatije.
Podsjetimo, Orban je osudio napad Rusije na Ukrajinu, ali je izbjegao lične kritike na račun Putina. On je takođe zabranio isporuku oružja Ukrajini preko teritorije Mađarske, za razliku od drugih NATO članica koje se graniče sa Ukrajinom – Poljske, Rumunije i Slovačke – i snažno se protivi sankcijama ruskoj energetici, što je stav koji podržavaju mnogi njegovi glasači.
Mađarska i Ukrajina dijele granicu od oko 135 kilometara, kao i dugogodišnju istoriju tenzija i sukoba.
Između 150.000 i 200.000 Mađara živi u Ukrajini, od kojih skoro svi u Zakarpatju. Oni predstavljaju jaku manjinu (oko 13 odsto) te ukrajinske oblasti. Кijev, koji je od 2014. umiješan u sukob sa proruskim separatistima na istoku Ukrajine, strahovao je od sličnog scenarija u Zakarpatju, naročito uzevši u obzir Orbanovo praktikovanje “velikomađarske geografije” i ispoljavanje pretenzija na sadašje teritorije Slovenije, Hrvatske, Srbije i Rumunije, prenosi Blic.
Budimpešta i Kijev su se više puta sukobljavali oko, kako Mađarska kaže, ograničavanja prava etničkih Mađara da koriste svoj maternji jezik u Ukrajini. Te žalbe uglavnom su povezane sa zakonom iz 2017. kojim se ograničava upotreba manjinskih jezika u ukrajinskim školama.
Dvije godine kasnije, poslanici su zacementirali ukrajinski kao primarni jezik zemlje. Tim zakonom je je srednjim školama u kojima je nastava bila na ruskom i drugim jezicima manjina naloženo da pređu na ukrajinski jezik.
Mera je usvojena poslije protestnog pokreta Majdan 2014. kojim je sa vlasti svrgnut proruski predsjednik i koji je doveo do ruskog zauzimanja Krima.
Tenzije su takođe izbile oko legalnosti sticanja dvojnog mađarskog državljanstva u Ukrajini. U gradu Berehove na zapadu Ukrajine se 2018. pojavio video snimak na kojem se navodno vidi kako etnički Mađari dobijaju mađarski pasoš od lokalnog konzulata.
Dodatno ulje na vatru dolila je objava spiska oko 300 imena ukrajinskih Mađara, koju je na svojim internet stranicama objavila ukrajinska paravojna nacionalistička grupa “Mirotvorci”. Lista, koja je po svemu podsećala na poternicu, izazvala je strah među mađarskom manjinom u Zakarpatju zato što su ‘Mirotvorci’ odranije bili poznati po svojim metodama zastrašivanja.
Nakon što je zabilježeno nekoliko ubistava imena sa tog spiska, Mađarska je pozvala ukrajinskog ambasadora u Budimpešti da uloži žalbu. Poslije tog incidenta zemlje su međusobno proterale konzule.
Nakon perioda napetosti, Mađarska i Ukrajina su počele da se vraćaju u normalne odnose prije pandemije. Ali prošlog oktobra, Кijev je optužio Budimpeštu da se “miješa u njegove unutrašnje stvari” nakon podrške promađarskim kandidatima na lokalnim izborima u Ukrajini.
