Oznaka: Covid – 19

Izraelski naučnici saopštili su da su otkrili “upečatljive” razlike u riziku ljudi da se ozbiljno razbole od covida kada su upoređivali pacijente koji su imali dovoljan nivo vitamina D prije nego što su se zarazili s onima koji nisu.

Studija objavljena u četvrtak u istraživačkom časopisu PLOS One pokazala je da je otprilike polovina ljudi kojima je nedostajalo vitamina D prije nego što su dobili covid razvila težak oblik bolesti, u poređenju s manje od 10 posto ljudi koji su imali dovoljan nivo vitamina u krvi.

Poznato je da je vitamin D važan za zdravlje kostiju, ali njegova uloga u zaštiti od teškog oblika covida je manje poznata.

Najnovije istraživanje je prvo koje je ispitalo nivoe vitamina D kod ljudi prije nego što su se zarazili koronavirusom, rekli su autori studije.

Dr. Amiel Dror, autor studije i ljekar u Medicinskom centru Galilee, rekao je o rezultatima: “Ustanovili smo da je izvanredno i zapanjujuće vidjeti razliku u šansama da postanete teški pacijent kada vam nedostaje vitamina D u poređenju s tim kada ga u organizmu ima dovoljno”, piše The Times of Israel.

Nalazi dolaze od 253 osobe primljene u Medicinski centar Galilee u Nahariji, u Izraelu, između 7. aprila 2020. i 4. februara 2021. – perioda prije nego što se pojavila vrlo zarazna varijanta omikron.

Dror je rekao da nalazi sugeriraju da vitamin D pomaže jačanju imunološkog sistema da se nosi s virusima koji napadaju respiratorni sistem.

“Ovo je jednako relevantno za omikron kao i za prethodne varijante”, rekao je Dror.

Istraživanje ne dokazuje da vitamin D štiti od covida i ne znači “zeleno svjetlo” za izbjegavanje vakcina i uzimanje vitamina, istaknuli su autori.

Nivo vitamina D veći od 20 nanograma po mililitru smatra se dovoljnim za većinu ljudi, rekli su Centri za kontrolu i prevenciju bolesti – što je mjerilo koje koriste istraživači s Univerziteta Bar-Ilan i Medicinskog centra Galilee.

Izraelski istraživači su upozorili da je vitamin D “jedan komad složene slagalice” u osnovi teškog oblika covida, pored genetske predispozicije, prehrambenih navika i geografskih faktora.

Reinfekcija se često povezuje s imunitetom.

Prema poslednjim podacima CDC-a dobijenim iz istraživanja, pokazalo se da tri meseca od preboljenja bolesti nije bilo potrebno ponovno testiranje osobe, osim ako osoba ne pokazuje simptome kovida, iako zapravo ne postoji definitivan odgovor koliko je vremena potrebno.

“Većina ljudi koji se zaraze koronavirusom, bez obzira na to imaju li ili nemaju simptome, proizvode antitela i stanice koje se bore protiv virusa. Za one koji su se oporavili, šanse za reinfekciju su vrlo male u prva tri meseca nakon inicijalne zaraze”, navodi se u drugom istraživanju.

“Ako ste imali blagu zarazu te niste imali jako dobar imuni odgovor, a izlažete se opet velikoj količini virusa, ponovna zaraza je definitivno moguća”, rekao je doktor Tomas Ruso, profesor i šef katedre za infektivne bolesti na Univerzitetu Bufalo u Njujorku.

Zbog velikog broja zaraženih osoba, virus je već duboko ukorenjen. Kada se izlažemo osobama koje su zaražene virusom, a ne pokazuju nikakve simptome, tada je najveći rizik za reinfekciju.

Tokom poslednjeg talasa, kada je populaciju “napala” omikron verzija kovida, tada se većina zaraza dogodila upravo zbog asimptomatskih prenosnika.

Podsećamo, u Srbiju je danas stigao čuveni Fajzerov lijek Pakslovid za koji se tvrdi da ima 89 procenata uspešnosti za izbegavanje bolničkog lečenja i težih komplikacija. Međutim, ko sme da ga koristi i kome je namenjen?

Ažurirani rezultati kompanije Fajzer za eksperimentalni tretman za koronavirus pokazali su da smanjuje rizik od hospitalizacije ili smrti za 89 odsto ako se daje odraslim osobama sa visokim rizikom u roku od nekoliko dana od prvih simptoma.

Fajzerov Pakslovid, antivirusni lek protiv kovida, odobren je za ljude koji imaju stanja koja povećavaju rizik od hospitalizacije i smrti, kao što su bolesti srca i dijabetes.

Ali čini se da bi lek u antivirusnom koktelu mogao da izazove teške i po život opasne interakcije sa lekovima koji se široko koriste, kao što su statini, razređivači krvi i neki antidepresivi.

Takođe se ne preporučuje osobama sa teškim oboljenjem bubrega ili jetre, prenosi NBC News.

Farmaceuti naglašavaju da se mnoge interakcije lekova mogu kontrolisati i da ne bi trebalo da sprečavaju upotrebu pakslovida. Dobro je što lekari već imaju iskustva sa upotrebom ritonavira kod pacijenata sa sidom.

Lječenje pakslovidom je kratko, počinje u roku od pet dana od pojave simptoma, ima 30 tableta i uzima se tri puta dnevno, pa se stručnjaci nadaju da je rizik od interakcije sa drugim lekovima nizak.

Paxlovid kombinuje novi antivirusni lek pod nazivom nirmatrelvir i stariji koji se zove ritonavir. Nakon mesec dana praćenja, studija je otkrila pet hospitalizacija i nijedan smrtni slučaj među 697 ljudi koji su primili lek u prva tri dana od pojave simptoma.

U kompaniji kažu da očekuju da lek zadrži efikasnost i protiv varijanti kao što je omikron i čini se da to čini i u laboratorijskim testovima, jer lek blokira enzim uključen u replikaciju virusa.

U periodu pandemije virusa korona u BiH zdravstveni sistemi su bili poremećeni u smislu da su pregledi u ambulantama, kao i hladni operativni programi odgađani, a veliki broj medicinara je preraspoređen na kovid odjeljenja, ali, kako navode medicinski stručnjaci, sve urgencije su pravovremeno zbrinjavane.

Da ovo nije situacija samo u BiH, potvrđuju rezultati analize koju je sprovela Svjetska zdravstvena organizacija (SZO), u kojoj se navodi da su poremećaji u osnovnim zdravstvenim uslugama zabilježeni u 92 odsto od 129 zemalja svijeta.

Kako je za “Nezavisne novine” naveo Nenad Stevandić, zamjenik generalnog direktora Univerzitetskog kliničkog centra (UKC) RS, bilo je odgađanja ambulantnih pregleda, a u jednom periodu bio je prekinut hladni oprativni lanac.

“Tamo gdje se radi o benignim promjenama i nečemu što ne ugrožava život pacijenta niti kvalitet života, odgađane su operacije”, rekao je Stevandić, dodajući da ono što je ostalo nepromijenjeno su zbrinjavanja urgentnih stanja.

“Sva urgentna stanja, sve traume, tumori, srčani i moždani udari su tretirani kao i prije pandemije, zbrinjavani su odmah”, kazao je Stevandić, dodajući da je sve drugo, kao i u čitavom svijetu, imalo svoj poremećaj smanjivanjem broja kreveta za pacijente koji se liječe od nekih drugih bolesti koje nisu zahtijevale strogo bolničko liječenje.

“Broj osoblja koje je radilo na tim odjelima je preraspodijeljen. Mi smo u jednom momentu na kovid odjeljenjima imali 608 pacijenata kada je u RS bilo 1.270 hospitalizovanih pacijenata. Danas, kada imamo mnogo veći broj zaražavanja, držimo se na oko 750 pacijenata u cijeloj Srpskoj”, naveo je Stevandić. Dodao je da su u trenutku najvećeg pika zaraze u UKC RS, od 1.000 parcijalnih kreveta, dvije trećine zauzimali pacijenti na liječenju od kovida-19, zbog čega su se medicinski radnici morali prerasporediti na kovid odjeljenja.

Ednan Drljević, infektolog iz Opšte bolnice “Abdulah Nakaš” Sarajevo, kazao je da su preraspodjela medicinara u periodu pandemije i privremeno zatvaranje pojedinih bolnica uticali na to da pacijenti s nekovid bolestima dolaze zapušteni, onda kada je liječenje produženo, skupo, a ponekad i kada je nemoguće.

“Svi drugi programi osim zbrinjavanja kovid pacijenata su po naredbi vlada bili svedeni na minimum i samo za maligne bolesti i za akutne hirurške intervencije”, rekao je Drljević za “Nezavisne novine”. Istakao je da je to sigurno dovelo i do toga da se maligne, ali i neke druge bolesti ne otkrivaju na vrijeme.

“Na primjer, šećerne bolesti, visoki tlak, moždani udari se nisu otkrivali na vrijeme, te pacijenti dolaze ljekaru kada je bolest teško ili nemoguće izliječiti, a svako liječenje zapuštenih slučajeva je dugotrajnije i skuplje”, naveo je Drljević. Dodao je da su i ljekari porodične medicine bili preraspoređeni u domovima zdravlja, te da zbog toga nisu mogli da obavljaju svoje standardne usluge, već su radili u kovid ambulantama.

“Sve od porodične medicine do tercijarnog nivoa zdravstvene zaštite, nekovid pacijenti nisu imali gotovo nikakve konekcije s doktorima, a neke bolesti, kao što su psihijatrijske, čak su rješavane telefonom”, rekao je Drljević.

Da je period pandemije doveo do promjene rada u domovima zdravlja, za “Nezavisne novine” je potvrdio Mladen Šukalo, specijalista porodične medicine Doma zdravlja Banjaluka.

“Povećan broj zaraženih je iziskivao povećan angažman zdravstvenih radnika na akutnom zbrinjavaju osoba koje su imale simptome kovid infekcije. Zbog toga smo adaptirali prostore i opremu, ali i određeni broj kadra koji je pružao te usluge”, rekao je Šukalo, dodajući da je to redukovalo ukupne ljudske resurse, što je smanjivalo broj usluga za druge hronične bolesti i stanja.

“Manji broj građana je dolazio u ambulante iz razloga da bi izbjegli kontakte s drugim ljudima i smanjili mogućnost zaražavanja, a isto tako i što su ljudski kapaciteti bili preusmjereni na zbrinjavanje kovid pacijenata”, kazao je Šukalo.

U pоsljеdnja 24 čаsа u Institutu zа јаvnо zdrаvstvо Rеpublikе Srpskе, Univеrzitеtskоm kliničkоm cеntru Rеpublikе Srpskе, Univеrzitеtskој bоlnici u Fоči i u bоlnicаmа Sv. Vrаčеvi u Biјеljini i Sv. аpоstоl Lukа u Dоbiјu izvršеnо је tеstirаnjе 870 lаbоrаtоriјskih uzоrаkа, а virus kоrоnа pоtvrđеn је kоd 370 оsоbа, dok je od posljedica bolesti preminula 21 osoba.

Kada je riječ o zaraženima, rаdi sе о 172 muškаrаcа i 198 žеnа, оd kојih је 76 mlаđе, 162 srеdnjе i 132 stаriје živоtnе dоbi.

Prеmа mјеstu prеbivаlištа, 162 оsоbе su iz Bаnjаlukе, 58 iz Biјеljinе, 17 iz Zvоrnikа, pо 12 iz Dоbоја i Nеvеsinjа, 11 iz Priјеdоrа, оsаm iz Grаdiškе, pо sеdаm iz Višеgrаdа, Prnjаvоrа i Srpcа, pо šеst iz Lаktаšа i Tеslićа, pо pеt iz Kоzаrskе Dubicе, Mrkоnjić Grаdа i Šipоvа, pо čеtiri iz Dеrvеntе i Pаlа, tri iz Istоčnоg Nоvоg Sаrајеvа, pо dviје iz Brоdа, Vlаsеnicе, Kоtоr Vаrоšа, Milićа, Nоvоg Gоrаždа, Pеlаgićеvа, Rudоg i Fоčе i pо јеdnа iz Brаtuncа, Gаckа, Istоčnоg Stаrоg Grаdа, Knеžеvа, LJubinjа, Mоdričе, Nоvоg Grаdа, Оštrе Lukе, Pеtrоvа, Ribnikа, Rоgаticе, Ugljеvikа, Čајničа, Čеlincа i Šаmcа.

U pоsljеdnjа 24 čаsa, Institutu zа јаvnо zdrаvstvо Rеpublikе Srpskе priјаvljеn је 21 smrtni slučај. Rаdi sе о dеvеt muškаrаcа i 12 žеnа, srеdnjе i stаriје živоtnе dоbi оd kојih је pеt оsоbа iz Bаnjаlukе, pо dviје iz Nоvоg Grаdа, Trеbinjа i Zvоrnikа i pо јеdnа iz Čеlincа, Dеrvеntе, Dоbоја, Gаckа, Knеžеvа, Milićа, Mоdričе, Mrkоnjić Grаdа, Priјеdоrа i Prnjаvоrа.

Dо sаdа su u Rеpublici Srpskој pоtvrđеnа 109.062 slučajа virusа kоrоnа, а prеminulо је ukupnо 6.065 оsоbе kоd kојih је pоtvrđеn tеst nа virus kоrоnа.

U Rеpublici Srpskој, tеstirаnо je ukupnо 406.228 оsоbа.

Ukupаn brој hоspitаlizоvаnih u Rеpublici Srpskој је 694, u Univеrzitеtskоm kliničkоm cеntru Rеpublikе Srpskе 272, а u оstаlim bоlnicаmа 422. Nа rеspirаtоru је 56 оsоbе, 28 u Univеrzitеtskоm kliničkоm cеntru Rеpublikе Srpskе, 28 u оstаlim bоlnicаmа.

Omikron je soj korona virusa koji se najbrže širi, a sada je dobio i drugu podvarijantu – omikron BA.2 ili stelt (nevidljivi), kako su ga nazvali stručnjaci.

U Srbiji je 7. februara potvrđen prvi slučaj zaraze stelt omikronom.

“Doživećemo ublažavanje u narednim nedeljama, ali se pojavio stelt omikron gde ne možemo da tvrdimo da nas neće uhvatiti i ne znamo njegov uticaj na epidemiološku situaciju”, rekao je epidemiolog Predrag Kon.

Stručnjaci kažu da je još zarazniji od prvobitnog omikrona BA.1, ali da nema podataka koji bi dokazali da dovodi do teže bolesti.

“Gledajući druge zemlje u kojima BA.2 sada prestiže (BA.1), ne vidimo veće promjene u hospitalizaciji nego što se očekivalo”, kaže doktor Boris Pavlin iz tima Svjetske zdravstvene organizacije (SZO) za reagovanje na kovid-19.

Hrvatska i Slovenija su krajem januara zabilježile prve slučajeve ove podvarijante.

U ostatku svijeta, posebno u Aziji i Zapadnoj Evropi, došlo je do porasta slučajeva omikrona BA.2, a u nekim zemljama je ova podvarijanta već dominantna.

Varijanta koja se krije
Omikron BA.2 se ponekad naziva pritajenom podvarijantom, jer joj nedostaje genetski marker koji su istraživači koristili da bi brzo utvrdili da li je infekcija najvjerovatnije običan omikron BA.1, a ne delta.

Kao i kod drugih varijanti, infekcija BA.2 se može otkriti PCR testovima na virus korona, ali oni ne mogu da razlikuju BA.2 od delte.

Zato morate izvršiti više provjera da biste bili sigurni.

Praksa u Srbiji je da se, kada se sumnja na novi soj ili podvarijantu virusa korona, uzorci šalju Institutu za mikrobiologiju i imunologiju Medicinskog fakulteta u Beogradu.

Za obradu i dobijanje rezultata potrebno je oko dvije nedjelje, zbog neophodnih dodatnih provjera.

Čini se da je BA.2 prenosiviji od prethodnih varijanti, ali, na sreću, nema podataka koji ukazuju na to da izaziva teža oboljenja.

“Za sada nemamo pouzdanih informacija sa terena, ali informacije od kolega iz drugih zemalja govore o tome da se BA.2 još brže širi”, kaže za BBC na srpskom Aleksandra Knežević iz Instituta za mikrobiologiju i imunologiju.

Šta je BA.2
Kako virusi mutiraju u nove sojeve, ponekad se razdvajaju ili granaju u podvarijante.

Delta soj, na primjer, sastoji se od 200 različitih podvarijanti.

Isto se desilo sa omikronom, koji uključuje podvarijate BA.1, BA.2, BA.3 i B.1.1.529.

Omirkon BA.1 i dalje je najzastupljeniji.

Gotovo 99 odsto virusne DNK predate globalnoj bazi podataka GISAID (od 25. januara 2022) je podvedeno kao ova podvarijanta, podaci su Svjetske zdravstvene organizacije (SZO).

Nije jasno odakle je nastala nova podvarijanta, ali je prvi put otkrivena u novembru među sekvencama učitanim u bazu podataka sa Filipina.

Gdje se širi BA.2
Od novembra 2021. godine, 40 zemalja je dodalo hiljade BA.2 sekvenci u bazu podataka.

Prema SZO, podvarijanta već postaje dominantna na Filipinima, Nepalu, Kataru, Indiji i Danskoj. Na nekim mjestima, njen rast je bio nagli.

Prema danskom Institutu za uzimanje uzoraka, oko polovine novih slučajeva kovida u zemlji uzrokovano je BA.2 podvarijantom.

Indija je još jedna zemlja u kojoj BA.2 brzo zamjenjuje varijantu delta i omikron BA.1, kaže molekularni biolog Bidžaja Dakal.

To je već dominantna povarijanta u nekoliko država i vjerovatno je izazvala nedavni treći talas zaraze u zemlji.

U Sloveniji su dosad potvrđena dva slučaja nove podvarijante omikron virusa, nazvane BA.2, objavila je 27. januara Slovenačka laboratorija za zdravlje, zaštitu životne sredine i hranu, koja uzima uzorke zaraženih virusom korona.

Ova podvarijanta otkrivena je u brisevima koji su uzeti u prve dvije nedjelje januara, rekla je Tjaša Žohar Čretnik iz ove institucije.

Uzorci su došli iz sjeveroistočne Slovenije, a nije poznato jesu li ljudi, kod kojih je otkrivena zaraza, boravili u inostranstvu, dodala je Žohar Čretnik.

U Hrvatskoj je do 31. januara utvrđeno da je pet ljudi bilo pozitivno na podvarijantu omikrona BA.2, rekli su u Hrvatskom zavodu za javno zdravstvo (HZJZ).

Ministarstvo zdravlja Filipina saopštilo je da je podvarijanta BA.2 već preovlađujuća među rezultatima koje su dobili krajem januara.

U Engleskoj je identifikovano više od 1.000 slučajeva BA.2, prema Britanskoj zdravstvenoj agenciji.

Britanske zdravstvene vlasti su ga označile kao “varijantu pod istragom”, što znači da je pažljivo prate, ali da nisu previše zabrinuti zbog toga.

Infekcije BA.2 se brže prenose od omikrona BA.1 i delte, kaže doktorka Mira Čand, direktorka Odjeljenja za kovid-19 u Britanskoj zdravstvenoj agenciji.

Da li je omikron BA.2 prenosiviji
BA.2 je “značajno” prenosiviji od BA.1, utvrdila je studija u kojoj je učestvovalo 8.500 domaćinstava i 18.000 pojedinaca, a koju je sproveo danski Institut za uzimanje uzoraka.

Utvrđeno je i da je manja vjerovatnoća da će vakcinisani nego nevakcinisani ljudi prenijeti virus dalje, ali i da se podvarijatna brže širi među vakcinisanima nego prethodne.

Odvojena studija u Velikoj Britaniji takođe je otkrila veću prenosivost za BA.2 u poređenju sa BA.1.

Ali preliminarna procjena nije donijela dokaze da su vakcine manje efikasne protiv simptomatske bolesti za bilo koju podvarijantu.

“Već je utvrđeno da se omikron BA.1 mnogo brže širi nego prethodni sojevi”, kaže Aleksandra Knežević iz Instituta za mikrobiologiju i imunologiju.

“Zato je neophodno dodatno pojačati ličnu odgovornost”.

Tako je potrebno, dodaje ona, obavezno nositi masku na otvorenom ako ste u gužvi.

“Druga stvar su ruke”, kaže Knežević.

“Nikako nemojte pipati lice rukama i obavezno ih perite kada izađete iz gradskog prevoza ili prodavnice, gdje mnogo ljudi dodiruje iste predmete.”

Da li je BA.2 opasniji?
Nema podataka koji bi dokazali da BA.2 dovodi do teže bolesti od prethodnih omikron podvarijanti.

“Malo je vjerovatno da će njegov uticaj biti značajan, iako je potrebno više podataka”, rekao je doktor Boris Pavlin iz tima SZO za reagovanje na kovid-19.

Kao i kod prethodnih sojeva, stručnjaci vjeruju da će vakcine i dalje biti veoma efikasne protiv teških bolesti, hospitalizacije i smrti.

“Vakcinacija je ozbiljna zaštita od teških bolesti, među kojima i od omikron soja”, rekao je Pavlin.

Za sada nema dovoljno dokaza da bi se utvrdilo da li BA.2 izaziva težu bolest od omikrona BA.1, kaže i britanska doktorka Mira Čand.