Kategorija: COVID-19

Naučnici veruju da su konačno otkrili pravo poreklo pandemije kovida i odbacili su popularnu teoriju da je virus procurio iz laboratorije.

Velika međunarodna studija, koja je objavljena u četvrtak, navodi da je virus “počeo da živi” na vlažnoj pijaci u Vuhanu u Kini i da verovatno nije deo naučnog eksperimenta.

Naučnici su testirali genetski materijal životinja koje su prodavane na pijaci 2019. godine i pronašli su tragove koronavirusa u nekim vrstama.

Ističu da je ovo prvi put da su naučnici “izolovali” životinje koje su možda odgovorne za prenos virusa na ljude.

“Ovo dodaje još jedan sloj nagomilanim dokazima koji ukazuju na isti scenario – da su zaražene životinje donesene na pijacu od sredine do kraja novembra 2019, što je izazvalo pandemiju“, rekao je autor studije Kristijan Andersen iz Scripps Research-a.

Veruje se da je rakun-pas, životinja slična lisici uobičajena u istočnoj Aziji, najveći nosilac virusa.

Utvrđeno je i da su druge životinje, kao što su cibetke palmašice, bambus-pacov i malajsko bodljikavo prase, nosili kovid-19 pre nego što se proširio na ljude.

Ovo nije konačna lista jer su mnoge ključne životinjske vrste uklonjene sa pijace pre nego što je stigao kineski zdravstveni tim, rekla je Florans Debar iz Francuskog Nacionalnog centra za naučna istraživanja, koja je vodila studiju.

Naučnici primećuju da su mnogi od ranih slučajeva u Vuhanu, gradu od 12 miliona ljudi, bili radnici sa pijace.

Dugo se vodila polemika o izvoru pandemije koja je odnela oko 7 miliona života, a jedna od teorija jeste da je virus procurio iz laboratorije Instituta za virusologiju u Vuhanu. Ova teorija privukla je pažnju nakon što je direktor FBI Kristofer Rej rekao da biro veruje da je “kovid 19 najverovatnije nastao u laboratoriji koju kontrolišu kineske vlasti”, prenosi Dejli mejl.

Predsednik SAD Džo Bajden nije uspeo da zaustavi priču o curenju u laboratoriji pošto je naredio istragu te teorije.

Nakon objavljivanja ove najnovije studije, naučnici sada insistiraju da je pandemija nastala na pijaci kao što je prvobitno objavljeno. Studija je zasnovana na novoj analizi podataka koje je objavio Kineski centar za kontrolu i prevenciju bolesti (CDC).

Podaci su sakupljeni od više od 800 uzoraka na i oko pijace Huanan početkom januara 2020. godine, i iz genetskih uzoraka prvih pacijenata koji su imali kovid-19.

Istražitelji iz kineskog CDC-a su 1. januara 2020, nakon što su životinje uklonjene i samo nekoliko sati nakon što je pijaca zatvorena, otišli na pijacu da uzmu uzorke.

Uzeli su uzorke sa podova, zidova i drugih površina i vratili se nekoliko dana kasnije da bi se usredsredili na površine u tezgama koje prodaju divlje životinje, kao što su kavezi i kolica koja se koriste za trasnport životinja.

Uzeli su i uzorke iz odvoda i kanalizacije.

Stručnjaci upozoravaju da pouke iz pandemija kovida-19 nisu izvučene, uz mogućnost da nas ponovo pogode pandemije izazvane trgovinom divljim životinjama.

“Ovo je najrizičnija stvar koju možemo da uradimo, da uzmemo divlje životinje koje vrve od virusa, a zatim se igramo vatrom dovodeći ih u kontakt sa ljudima koji žive u srcu velikih gradova, čija gustina naseljenosti olakšava ovim virusima da zavladaju“, rekao je Majkl Vorobi sa Univerziteta Arizona, jedan od autora studije.

Drugi stručnjaci se slažu. Odvojeno komentarišući, profesor Džejms Vud, epidemiolog sa Univerziteta u Kembridžu, koji nije učestvovao u studiji, rekao je: “Iako su na globalnom nivou uloženi napori da se pooštri laboratorijska biobezbednost kako bi se osiguralo da virusi ne mogu slučajno da pobegnu, malo ili ništa nije urađeno ni na ograničavanju trgovine divljim životinjama”.

 

Broj infekcija kovidom-19 se povećava širom svijeta i malo je vjerovatno da će uskoro opasti, a postoji rizik od pojavljivanja novih mutacija, upozorila je danas Svjetska zdravstvena organizacija (SZO).

Podaci našeg sistema nadzora zasnovanog na analizama u 84 zemlje pokazuju da je procenat pozitivnih testova na SARS-CoV-2 rastao tokom nekoliko nedjelja. Sve u svemu, pozitivnost testova je iznad 10 procenata, ali to varira po regionu. U Evropi je procenat pozitivnosti iznad 20 odsto – rekla je Marija Van Kerkhove iz SZO novinarima u Ženevi.

Novi talasi zaraze registrovani su u Americi, Evropi i zapadnom Pacifiku, navodi se na sajtu SZO.

Analize otpadnih voda sugerišu da je cirkulacija SARS-CoV-2 od dva do 20 puta veća nego što pokazuju trenutne brojke.

Tako visoke stope cirkulacije infekcije u ljetnim mjesecima na sjevernoj hemisferi su atipične za respiratorne viruse, koji se uglavnom šire na niskim temperaturama.

– Posljednjih mjeseci, bez obzira na sezonu, mnoge zemlje su iskusile nagli porast kovid-19, uključujući i Olimpijske igre gdje je najmanje 40 sportista bilo pozitivno – rekla je Van Kerkhova.

Kako virus nastavlja da se razvija i širi, raste rizik od ozbiljnijeg soja virusa koji bi ne bi mogao da bude otkriven metodama koje su do sad praktikovane ili da ne reaguje na medicinsku intervenciju.

SZO poziva vlade da pojačaju kampanje vakcinacije, vodeći računa da grupe sa najvećim rizikom budu vakcine najmanje jednom u 12 mjeseci.

Ambulante porodične medicine širom Srpske posljednjih dana vrve od pacijenata sa respiratornim infekcijama, među kojima je najviše onih sa simptomima “kovida” za šta je, prema riječima ljekara, zaslužna sezona godišnjih odmora.

Novo širenje virusa korona ljekare u Srpskoj, kako tvrde, nije iznenadilo, jer su predstavnici Svjetske zdravstvene organizacije (SZO) još u maju upozorili da Evropom hara novi soj te da je bilo samo pitanje vremena kada će se i kod nas povećati broj zaraženih.

Prema evropskim izvještajima, dominantno cirkuliše omikron soj koji se laboratorijski prati kao i ostale varijante virusa.

Infektolog u Bolnici Zvornik Sandra Mićić istakla je za “Glas Srpske” da se sve češće javljaju pacijenti sa obostranom upalom pluća i zahtijevaju neki vid kiseoničke podrške.

– Takve pacijente testiramo na “kovid” i grip i to isključivo one koji dođu na odjeljenje pod upalom. Na grip nismo imali pozitivnih rezultata, dok je na “kovid” bio pozitivan svaki testirani pacijent u proteklom periodu. Dešavalo nam se da u protekle dvije-tri sedmice među pacijentima bude i onih koji dođu sa ljetovanja sa visokom temperaturom, uz kašalj i sa gubitkom mirisa i ukusa. Ono što je važno jeste to da za sada nije bilo težih kliničkih slika – kazala je Mićićeva.

Dodala je da pacijenata sa sličnim simptomima nisu imali u proteklim mjesecima.

– Virus korona trenutno je na prvom mjestu kod nas kad su u pitanju respiratorne infekcije. Broj pacijenata sa simptomima virusa korona, naravno, nije veliki kao što je bio 2020. godine, ali svakako je u porastu u odnosu na prije pet-šest mjeseci – rekla je Mićićeva. Ona je pozvala građane da se pridržavaju propisanih mjera te da prilikom ulaska, između ostalog, u zdravstvene ustanove nose maske i što češće dezinfikuju ruke.

Da je povećan prvoj pacijenata sa simptomima virusa korona tvrde i u Domu zdravlja Banjaluka. Specijalista epidemiologije u ovoj zdravstvenoj ustanovi Vesna Lučić Samardžija istakla je da je protekle sedmice uočeno povećano prijavljivanje pozitivnih laboratorijskih nalaza briseva na virus korona.

– Iz epidemioloških anketa koje sprovodima možemo reći da se najčešće radi o lakšim formama bolesti u kojima dominira blago povišena temperatura, pojačana sekrecija iz nosa, grlobolja, kašalj, bolovi u mišićima, koji uz simptomatsku terapiju prolaze za tri do pet dana – kazala je Lučić Samardžija. Dodala je da je za sve koji boluju od neke zarazne bolesti preporuka da ostanu kod kuće i koriste terapiju koju je propisao nadležni ljekar.

Specijalista porodične medicine u banjalučkom Domu zdravlja Nataša Pilipović-Broćeta istakla je da se, pored respiratornih, pacijenti često javljaju, između ostalog, i zbog akutne crijevne infekcije, povreda i ugriza insekata.

– Najčešći razlozi respiratornih infekcija sa povišenom temperaturom, kihanjem i kašljanjem jesu boravak u klimatizovanim zatvorenim prostorima i velika temperaturna razlika između spoljne temperature i one u zatvorenim prostorima, potom konzumacija hladnih napitaka kao i naglo izlaganje organizma niskim temperaturama riječnih voda – kazala Pilipović-Broćeta. Specijalista porodične medicine u Domu zdravlja Bijeljina Zoran Vasilić porast broja pacijenata sa respiratornim infekcijama pripisuje visokim temperaturama i potrebi za rashlađenjem, poput hladnih napitaka, kupanju u hladnoj vodi i slično, a ne isključuje ni mogućnost obolijevanja od virusa korona.

– Trenutno ne radimo testiranja na koronu, jer nisu takva ni uputstva iz Instituta. Uglavnom se ti pacijenti javljaju telefonom i tako dobiju savjete ljekara. Ukoliko eventualno dođu na pregled mi odradimo standardni pregled i klasičnu laboratorijsku analizu – kazao je Vasilić.

Specijalista porodične medicine u dobojskom Domu zdravlja Zagorka Blagojević Pavlović kaže da nije iznenađena povećanjem broja pacijenata sa respiratornim infekcijama.

– Prije mjesec je SZO, koji prati epidemiološku situaciju, objavio je da je broj viroza, između ostalog, korone u velikom porastu i bilo je očekivano da će se one širiti dolaskom godišnjih odmora – kazala je Blagojević Pavlović.

Epidemiološka situacija

U Srpskoj je u posljednjih sedam dana virus korona potvrđen kod 17 osoba od 43 testirana laboratorijska uzorka i to u Univerzitetskom kliničkom centru (UKC) RS i u Bolnici “Sveti Vračevi” u Bijeljini, a nije prijavljen nijedan smrtni slučaj, saopšteno je iz Instituta za javno zdravstvo RS. Virus je potvrđen kod pet osoba iz Banjaluke, po dvije iz Doboja, Laktaša i Teslića i po jedna iz Bratunca, Prijedora, Prnjavora, Srpca, Stanara i Zvornika. U Srpskoj je hospitalizovano 11 pacijenata sa posljedicama virusa korona, a do sada je potvrđeno 121.749 slučajeva, dok je preminulo ukupno 6.707 osoba kod kojih je potvrđen test na virus korona.

Tokom perioda pandemije virusa korona u BiH je stiglo više od četiri miliona vakcina protiv kovida-19, a skoro dva miliona vakcina je propalo.

Kako su za “Nezavisne novine” rekli u Institutu za javno zdravstvo RS, u Republiku Srpsku je različitim mehanizmima nabavke i putem donacija stiglo oko 1.840.000 vakcina protiv kovida-19.

“Od ovog broja oko milion vakcina je ostalo neiskorišteno, odnosno istekao im je rok trajanja”, naveli su u Institutu za javno zdravstvo RS.

Dodali su da se vakcine kojima istekne rok trajanja uništavaju u skladu sa propisom koji reguliše uništavanje medicinskog i farmaceutskog otpada.

Na pitanje da li se građani Srpske i dalje mogu vakcinisati protiv kovida-19, u Institutu su kazali da u toku sezone 2023/2024. Institut za javno zdravstvo RS nije imao na raspolaganju vakcine protiv kovida-19.

U Zavodu za javno zdravstvo FBiH su za “Nezavisne novine” rekli da je FBiH do sada zaprimila 2.438.074 doza vakcina iz kovid programa.

“Od ove količine 500.000 doza je došlo kroz direktnu nabavku”, naveli su u Zavodu za javno zdravstvo FBiH.

Istakli su da je ovaj zavod rashodovao 945.731 dozu vakcina protiv kovida-19.

U Zavodu za javno zdravstvo FBiH su dodali da je virus korona i dalje prisutan među stanovništvom, te da se građani i dalje mogu vakcinisati.

“Cijepljenje protiv kovida-19 je kontinuirano dostupno, a posebno ga preporučujemo osobama starije životne dobi i osobama s hroničnim oboljenjima”, naveli su u ovom zavodu, dodajući da je od početka 2024. godine protiv kovida-19 u FBiH vakcinisano devet osoba.

Da propadanje ovolikog broja vakcina nije neuobičajeno, za “Nezavisne novine” rekao je Ednan Drljević, infektolog iz Opšte bolnice “Abdulah Nakaš” Sarajevo, koji je istakao da, iako nije rijetka pojava, propadanje velikog broja vakcina je znak loše organizovane države.

“Dešava se da vakcinama istekne rok, kao i svim lijekovima. Stvar je to procjene. Svake godine naručujemo vakcine koje su dio obavezne vakcinacije i dobar dio vakcina propadne, jer se ne vakcinišu sva djeca koja bi trebalo da se vakcinišu”, rekao je Drljević, dodajući da se svake godine dobar dio vakcina protiv sezonskog gripa baci, iako se u BiH veoma malo ovih vakcina naruči.

“U vrijeme pandemije nismo mogli nabaviti vakcine, a kada smo došli u priliku da nabavimo, morali smo nabavljati duplo više”, rekao je Drljević, ističući da sistem naručivanja vakcina za sezonski grip ide tako što se prvo naruče vakcine za 10 odsto stanovništva, pa ako se one potroše, naručuje se još 20 odsto vakcina.

“Ukoliko se i te vakcine potroše, naručuje se još 20 odsto i ako i njih potrošite, možete naručiti još samo 10 odsto i onda nema više”, pojasnio je Drljević, napominjući da se nije moglo tako naručivati u vrijeme kovida-19.

“Tada nije bilo dobre procjene. A ako se uzme u obzir da se vakcinacija nije ni dobro promovisala, počevši od epidemioloških službi i medija, te ako tome dodate antivakserski lobi, onda ne čudi što je toliki broj vakcina propao”, kazao je Drljević, navodeći da je u BiH prisutna loša organizacija javnog zdravstva.

Korona virus nastavlja da mutira, pojavljuju se novi sojevi i podsojevi, a mnogi svjetski priznati stručnjaci poslednjih dana upozoravaju na novu varijantu omikrona poznatu kao HV.1, koji je već dominantan u SAD, kao i JN.1 koji je “potomak” pirole, pronađen u Velikoj Britaniji, SAD, Islandu, Portugalu i Španiji.
Nekako baš u isto vrijeme Svjetska zdravstvena organizacija (SZO) izašla je s novim vodičem i smjernicama za liječenje korona virusa kojih bi trebalo da se pridržavaju zdravstveni radnici širom planete piše Blic.

Britanski epidemiolozi smatraju da bi „novi sojevi korona virusa, uključujući HV.1 i JN.1 mogli da prođu kroz Evropu prije zime i da cirkulišu tokom zimskog perioda i Božića, te upozoravaju ljude da budu na oprezu i ukazuju na simptome na koje treba posebno obratiti pažnju.

Pojavili se JN.1 i HV.1

“Zvaničnici američkog Centra za kontrolu i prevenciju bolesti (CDC) kažu da još uvek „uče“ o JN.1 i kako on nosi mutacije da bi mogli da pomognu imunološkom sistemu. Ljudi treba da paze na simptome oba soja. HV.1 soj daje groznicu, kašalj, umor, začepljenost nosa ili curenje iz nosa, dok JN.1 takođe izaziva ove simptome, ali ovaj soj takođe može izazvati dijareju i glavobolju”, kaže dr Kris Papadopoulos, glavni predavač javnog zdravlja na Univerzitetu Bedfordšir.

On je dodao da „još nema dokaza o novim ili jedinstvenim simptomima povezanim sa ovim varijantama, ali da je od suštinskog značaja za sve, posebno za one koji su pod većim rizikom, da paze na simptome kojih smo svjesni.”

Svjetska zdravstvena organizacija (SZO) je izdala novi, 13. po redu vodič i smjernice sa novim preporukama za pacijente koji boluju od korona virusa, kao i za ljekare koji će ih liječiti. Prema riječima epidemiologa dr Nebojše Bohuckog, najviše je kod nas bilo riječi o erisu i piroli, koja je imala 30 mutacija, odnosno druge omikrone, što znači da su novi virusi „njihova djeca i unučad“.

Nisu opasniji, već zarazniji

Prema njegovim riječima, pirola se pojavila ljetos i ostala je slabo zastupljena, međutim, smatra se da je njena mutacija upravo JN.1 koji je udaljenija mutacija od prethodnih. Znači da su veći izazovi za imuni sistem.

“Smatra se, teoretski, da će našem imunom sistemu biti najteže da se izbori sa JN.1, ali to ne znači da je opasniji od drugih, već da će osoba koja je imala infekciju jednu, dvije ili više, kada dođe u kontakt sa JN.1 opet vjerovatno da oboli. Imuni sistem će se izboriti, neće biti teža bolest, ali će osoba imati kliničku sliku u trajanju od nekoliko dana ili duže. Neophodna je apstinencija s posla, biće na bolovanju i drugo. Dakle, trenutno je HV.1. dokazao koliko je potentan, dok je JN.1 tek u povoju. JN.1 je otkriven u avgustu u Luksemburgu, a već u septembru je došao u SAD, a nakon toga ga bilježimo u 11 zemalja najmanje”, kaže dr Bohucki.

Kako kaže “samo čekamo da se dokažu i kod nas”.

“Mi međutim nećemo imati ni američki ni islandski scenario. Očekujemo povećanje oboljelih koji neće imati težu kliničku sliku”, kaže dr Bohucki.

Inače, posljednja revizija vodiča SZO za liječenje kovida donosi jednu novinu, a to je prema riječima dr Bohuckog kategorija umjerenog rizika. Do sada smo uvijek govorili o niskom ili visokom riziku. Smisao ovog vodiča je da se olakša rad zdravstvenim radnicima.

SZO: Ne koristiti jedan lijek

“Imamo subpopulacije sa aspekta hroniciteta ili njihovih godina. Za osobe koje su iznad 65 godina ili su mlađe od 65, ali imaju ekstremnu gojaznost, dijabetes, oboljenje bubrege, jetre, rizik je oko 3 odsto za hospitalizaciju, a za ostale koji nemaju ta oboljenja je rizik 0,5 odsto. Ovi podaci olakšavaju rad zdravstvenih radnika, jer kada imaju pacijenta sa kovidom koji ima neke od rizika onda je jasnije šta treba da rade”, kaže dr Bohucki.

Sagovornik Blica napominje da se smatra da je trenutno najbolji lijek za sve osobe koje imaju visok rizik od hospitalizacije, tačnije dva antivirusna lijeka u jednom, „pakslovid“. SZO je dala odobrenje za ovaj lijek još u aprilu 2022. godine.

“Za ljude u niskom riziku, one kojima ne treba nijedan lijek, a mnogi žele antivirotik jer prate medije i internet, i ako nemaju iznad 65 godina i hronična oboljenja, lijek izbora je paracetamol. Bitno je još reći da je SZO jako protiv primene lijeka „ivermektin“. Međutim, ako je riječ o teškim slučajevima, kritičnim i životno ugroženim stanjima, može da se koristi u okviru kliničkih istraživanja, ali zna se vrlo dobro koji su kriterijumi za studije”, zaključuje naš poznati stručnjak.

Manje zaraženih, ali se rijetki testiraju

Prema poslednjim podacima Ministarstva zdravlja i Instituta “Batut”, u Srbiji je u nedjelji od 2. do 9. novembra regsitrovano 3.684 novih slučajeva korone koji su potvrđeni na testovima, što je nešto manje nego sedam dana ranije.

Procenat pozitivnih u odnosu na testirane već mjesec dana se kreće između 20 i 25 odsto, mada je činjenica, što potvrđuju ljekari na terenu, da zbog slabijih simptoma veliki broj oboljelih uopšte i ne dolazi u domove zdravlja ili ambulante.

Srbija se prema kriterijumima ECDC trenutno nalazi u ljubičastoj korona zoni sa 100 -150 zaraženih na 100.000 stanovnika.

Simptomi JN.1

• Groznica
• Kašalj
• Umor
• Začepljenje nosa
• Curenje iz nosa
• Dijareja
• Glavobolja

Simptomi HV.1

• Groznica
• Kašalj
• Umor
• Začepljenje nosa
• Curenje iz nosa
• Bol u grlu