Direktor Zavoda za sudsku medicinu Republike Srpske Željko Karan upozorio je na sve izraženiji problem upotrebe narkotika i psihoaktivnih supstanci, ističući da bi, osim redovnih sistematskih pregleda, trebalo uvesti i periodična testiranja zaposlenih na radnom mjestu, kao i učenika u srednjim školama.
Karan je naveo da je prije pet godina u Zavodu osposobljena hemijsko-toksikološka laboratorija, nabavljena oprema i omogućeno redovno testiranje na alkohol, narkotike i psihoaktivne supstance.
“Za ovih pet godina pokazalo se ono na šta sam upozoravao. Alkohol je problem, ima ga koliko hoćete, naročito u saobraćaju, ali su veći problem postali narkotici. Vrlo često se dobiju pozitivni rezultati, nije bitno da li na marihuanu, heroin, kokain, ali i na psihoaktivne supstance”, rekao je Karan Srni.
On je upozorio i na opasnost od zloupotrebe lijekova iz grupe bemzodiapemina, koji se mogu nabaviti u apotekama, a čije djelovanje može ozbiljno ugroziti sposobnost upravljanja vozilom i obavljanja radnih zadataka.
“Kad vi, recimo, uzmete dva bromazepama da se smirite, onda sjednete za volan, zaspite i eto vam udesa”, naveo je Karan.
Kao jedan od načina za sprečavanje ovakvih situacija, Karan predlaže uvođenje “vorkplejs testinga”, odnosno testiranja zaposlenih na radnom mjestu na narkotike i psihoaktivne supstance.
“Tvrdim da bi tu rezultati bili užasni. Koliko zaposlenih na radnom mjestu je pod uticajem nečega? Nije bitno da li je to alkohol, marihuana, ekstazi ili kokain”, rekao je Karan.
On je naveo da su pojedine firme već počele slati uzorke zaposlenih na testiranje, ali smatra da je potrebno ovu oblast preciznije zakonski urediti, kroz pravilnike koji bi definisali periodična testiranja i testiranja na osnovu slučajnog uzorka.
Karan je napomenuo da Zakon o radu predviđa mogućnost da se mogu provoditi testiranja, ali da je ta odredba uopštena, te da bi Ministarstvo rada trebalo da obaveže zdravstvene ustanove da donesu pravilnik o testiranju.
Posebno je upozorio na rizike u proizvodnim pogonima, gdje rad pod uticajem narkotika ili lijekova koji utiču na koncentraciju može dovesti do teških povreda.
“Čovjek koji uzme kokain ne može raditi na mašini, može mu otkinuti ruku. Isto tako, ne mora on uzeti kokain, može to biti bromazepam, zbog čega će biti neoprezan za tom mašinom i doživjeti tešku povredu na radu”, rekao je Karan.
Kao primjer dobre prakse naveo je Sjedinjene Američke Države, gdje se testiranje zaposlenih primjenjuje već nekoliko decenija, podsjećajući da je FBI među prvima počeo testirati svoje zaposlene.
Karan smatra da je neophodno uvesti i anonimna testiranja učenika u školama da bi se dobila realna slika o rasprostranjenosti upotrebe narkotika među mladima.
“Da bi planirao strategiju, prvo moraš znati koliko ima toga protiv čega se boriš. Jedno je kad te napada četa, a drugo je kad na tebe ide armija”, istakao je Karan.
On je kritikovao dosadašnje oslanjanje na anketna istraživanja, smatrajući da ona ne prikazuju uvijek stvarno stanje među mladima.
“Kad čitate ankete učenika srednjih škola po Republici Srpskoj, niko od njih nikad u životu pivo popio nije. Svi znamo da to nije tako jer, sudeći po tim anketama, to su sve anđelčići. Ali kad uđeš u škole, osjetiš miris trave koja se puši u toaletima”, zaključio je Karan.
